ปราสาทศีขรภูมิ ปราสาทอิฐสามองค์บนฐานศิลาแลง มีทางเดินอิฐนำเข้าไปใต้ท้องฟ้าสีฟ้า

ปราสาทขอมในสุรินทร์: ศีขรภูมิ บ้านพลวง ภูมิโปน และปราสาทเล็กรอบจังหวัด

ปราสาทศีขรภูมิห่างตัวเมืองสุรินทร์ราว 34 กม. ทางตะวันออก เป็นปราสาทอิฐห้าองค์บนฐานศิลาแลงฐานเดียว เปิดราว 07:30 ถึง 18:00 คนไทย 10 บาท ต่างชาติราว 50 ถึง 80 บาท ตรวจที่ประตู ปราสาทอื่นเล็กกว่าและหลายแห่งเข้าฟรี แต่กระจายคนละทิศ จอมพระอยู่เหนือ บ้านไพลกับบ้านพลวงอยู่ใต้ ภูมิโปนอยู่ตะวันออกเฉียงใต้ จึงแบ่งเป็นรอบครึ่งวัน กลุ่มตาเมือนที่ชายแดนยังปิด

สุรินทร์เคยอยู่ในอิทธิพลของอาณาจักรขอมโบราณ จึงมีปราสาทอิฐและศิลาแลงเล็กใหญ่กระจายอยู่ตามหมู่บ้านหลายแห่ง ส่วนใหญ่เป็นซากที่กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนไว้ ไม่ใช่ปราสาทหินขนาดใหญ่แบบพิมายหรือพนมรุ้ง ความน่าสนใจอยู่ที่ทับหลังแกะสลัก สัดส่วนอาคาร และเรื่องเล่าท้องถิ่นของแต่ละแห่ง หน้านี้เรียงจากแห่งที่ควรไปก่อน บอกระยะทางและทิศจากตัวเมือง ค่าเข้า วิธีอ่านทับหลัง และวิธีจัดรอบตามแขนของถนนจริงให้ไม่ต้องขับวนไปมา

ข้อมูลค่าเข้าและเวลาเป็น ณ 13 พ.ย. 2569 และบางตัวเลขอาจต่างจากหน้างาน จึงเขียนเป็นตัวเลขโดยประมาณ ควรตรวจที่หน้าประตูอีกครั้ง ถ้าอยากเที่ยวช้างและเมืองด้วย ดูเที่ยวสุรินทร์ 1 ถึง 2 วัน

มีค่าคอมมิชชันเมื่อจองผ่านลิงก์ ราคาที่คุณจ่ายไม่เปลี่ยน วิธีที่เราคัดเลือก

ปราสาทขอมในสุรินทร์โดยสรุป

ตารางนี้เรียงตามทิศจากตัวเมืองสุรินทร์ ระยะทางเป็นระยะโดยประมาณตามถนนจากตัวเมือง ส่วนปราสาทที่ไม่ได้ระบุค่าเข้าให้ตรวจที่หน้างานอีกครั้ง

ปราสาททิศและระยะค่าเข้าจุดเด่น
ศีขรภูมิตะวันออก ราว 34 กม.คนไทย 10 ต่างชาติราว 50 ถึง 80 บาทปราสาทอิฐห้าองค์ ทับหลังศิวนาฏราช ภาพนางอัปสรที่เสากรอบประตู
เมืองทีตะวันออก ราว 18 กม.ฟรีปราสาทอิฐในวัด เหลือสามองค์
จอมพระเหนือ ราว 29 กม.ฟรีอโรคยาศาลสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ซากศิลาแลง
บ้านไพลใต้ ราว 23 ถึง 30 กม. อำเภอปราสาทน่าจะฟรีปราสาทอิฐสามหลัง ทับหลังรูปเทพนั่งเหนือหน้ากาล
บ้านพลวงใต้ ราว 34 กม. อำเภอปราสาทคนไทย 10 ต่างชาติราว 50 บาทปราสาทหินทรายองค์เดียว ทับหลังพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ
มีชัย (หมื่นชัย)ตะวันออกเฉียงใต้ ตำบลกระเทียม อำเภอสังขะน่าจะฟรีปราสาทอิฐหลังเดียว และซากอโรคยาศาลใกล้ ๆ
ยายเหงาตะวันออกเฉียงใต้ อำเภอสังขะน่าจะฟรีปราสาทอิฐบนฐานศิลาแลง ตำนานยายเหงา
ภูมิโปนตะวันออกเฉียงใต้ ราว 60 กม. อำเภอสังขะฟรีเก่าแก่ที่สุดในกลุ่ม ก่ออิฐไม่ใช้ปูน มีจารึกอักษรปัลลวะ
ตระเปียงเตียอำเภอลำดวนน่าจะฟรีปราสาทอิฐสไตล์ลาว ไม่ใช่ขอม
ตาเมือน (ธม โต๊ด)ชายแดน อำเภอพนมดงรักปิดยังไม่เปิดให้นักท่องเที่ยวทั่วไป

ถ้ามีเวลาครึ่งวัน เลือกรอบตะวันออก ศีขรภูมิกับเมืองที ถ้ามีเต็มวันและมีรถ เพิ่มรอบใต้ บ้านไพลกับบ้านพลวง ส่วนจอมพระอยู่ทางเหนือ แยกเป็นอีกรอบสั้น ๆ ไม่ควรลากไปต่อกับบ้านพลวง

เวลาน้อย ควรไปปราสาทไหนก่อน

ปราสาทในสุรินทร์ไม่ได้ใหญ่โตเท่าพิมายหรือพนมรุ้ง ส่วนใหญ่ใช้เวลาแห่งละ 20 ถึง 40 นาที ปัญหาจริงจึงไม่ใช่เวลาเดินชม แต่เป็นเวลาขับรถระหว่างแห่ง ตารางนี้ช่วยเลือกตามสิ่งที่อยากเห็น

ถ้าคุณไปที่เพราะ
มีเวลาครึ่งวัน อยากเห็นแห่งเดียวให้คุ้มศีขรภูมิใหญ่ที่สุด ทับหลังศิวนาฏราชยังอยู่ที่เดิม เวลาและค่าเข้าแน่นอนกว่าแห่งอื่น
ชอบงานแกะสลักหินบ้านพลวงปราสาทเล็กแต่อ่านเรื่องจากทับหลังและหน้าบันได้ครบ
อยากเห็นของเก่าที่สุดภูมิโปนก่ออิฐไม่ใช้ปูน ก่อนยุคเมืองพระนคร แต่ไกลที่สุดในรอบ
พาผู้สูงอายุหรือเด็กเล็กศีขรภูมิ เมืองที บ้านพลวงพื้นราบ ขั้นบันไดน้อย จอดรถใกล้
ชอบซากเงียบ ๆ ที่ต้นไม้ขึ้นแทรกจอมพระศิลาแลงที่ยังไม่ได้ประกอบกลับ ไม่มีคนพลุกพล่าน
อยากเห็นปราสาทที่ไม่ใช่ขอมตระเปียงเตียเจดีย์อิฐทรงบัวตูมแบบลาว ต่างจากปราสาทขอมแท้

ถ้ามาเที่ยวสุรินทร์ช่วงงานช้างและยังไม่เคยดูปราสาทเลย ให้เริ่มที่ศีขรภูมิ เพราะคืนวันที่ 20 และ 21 พ.ย. 2569 มีแสงสีเสียงที่นั่นและเข้าชมฟรี จะได้เห็นทั้งตอนกลางวันและกลางคืน

จัดรอบเที่ยวปราสาทให้ไม่ขับวน

ตัวเมืองสุรินทร์เป็นศูนย์กลาง ปราสาทแยกออกไปเป็นสี่แขน ทิศเหนือคือจอมพระ ทิศตะวันออกคือเมืองทีกับศีขรภูมิ ทิศใต้คือบ้านไพลกับบ้านพลวง และทิศตะวันออกเฉียงใต้คือกลุ่มสังขะ ได้แก่มีชัย ยายเหงา ภูมิโปน ทางหลวง 214 ออกจากเมืองทั้งขาขึ้นเหนือและขาลงใต้ จึงทำให้คนเข้าใจผิดว่าจอมพระกับบ้านพลวงอยู่บนเส้นทางเดียวกัน ความจริงสองแห่งนี้อยู่คนละปลายของทางหลวง ห่างกันราว 58 กม. ในแนวตรง จึงไม่ใช่รอบวงกลม

รอบปราสาทตามลำดับระยะไปกลับเวลาทั้งรอบ
เหนือจอมพระ (ราว 29 กม. ทางหลวง 214 ขึ้นเหนือ)ราว 58 กม.ราว 2 ชม. 30 นาที ถึง 3 ชม. รวมเดินชม
ตะวันออกเมืองที (ราว 18 กม.) แล้วศีขรภูมิ (ราว 34 กม. ห่างจากเมืองทีราว 17 กม.)ราว 70 กม.ครึ่งวัน ราว 4 ถึง 5 ชม. รวมกินข้าว
ใต้บ้านไพล (ราว 23 ถึง 30 กม.) แล้วบ้านพลวง (ราว 34 กม. ห่างจากบ้านไพลราว 11 กม.)ราว 65 ถึง 75 กม.ครึ่งวัน ราว 4 ชม.
ตะวันออกเฉียงใต้มีชัย แล้วสังขะ ยายเหงา ภูมิโปน (ราว 60 กม.) และขากลับทางเดิมราว 120 ถึง 140 กม.ราว 6 ถึง 7 ชม. รวมแวะกินข้าวที่สังขะ

ตัวเลขระยะทางเป็นค่าโดยประมาณจากถนนและแผนที่ ส่วนเวลาเป็นการประมาณจากถนนสองเลนทั่วไป ถนนชนบทเข้าหมู่บ้านใช้เวลามากกว่านี้ได้ ถ้าต้องการลดการขับรถ ให้ใช้กฎง่าย ๆ สามข้อ ข้อแรก ไม่ข้ามแขน ข้อสอง ไปแขนที่ไกลที่สุดตอนเช้าที่อากาศยังเย็น ข้อสาม ศีขรภูมิและบ้านพลวงมีเวลาเปิดปิดและประตูเก็บเงิน ให้ไปให้ถึงก่อนบ่ายสาม เผื่อเวลาปิดจริงที่หน้างานต่างจากที่เขียนไว้

บ้านไพลอยู่ในอำเภอปราสาท จึงจับคู่กับบ้านพลวงได้ แต่รวมกับภูมิโปนในวันเดียวไม่คุ้ม ส่วนตระเปียงเตียอยู่นอกรอบหลักทั้งสี่ ดูหัวข้อของแห่งนั้น

ถ้าอยากต่อจากจอมพระไปศีขรภูมิหรือเมืองที ระยะตรงเพียงราว 25 ถึง 28 กม. แต่ต้องใช้ถนนชนบท และยังไม่ยืนยันเส้นทางที่เป็นถนนลาดยางต่อเนื่อง ให้เปิดแผนที่ตรวจก่อน ทางที่แน่นอนกว่าคือกลับเข้าเมืองแล้วค่อยออกไปทางตะวันออก

ปราสาทศีขรภูมิ ปราสาทอิฐห้าองค์

ปราสาทศีขรภูมิ หรือปราสาทระแงง อยู่ที่บ้านปราสาท อำเภอศีขรภูมิ ห่างตัวเมืองสุรินทร์ราว 34 กม. ทางทิศตะวันออก ตามทางหลวง 226 ห่างที่ว่าการอำเภอไม่ถึงหนึ่งกิโลเมตร เป็นศาสนสถานฮินดูไศวนิกายที่สร้างตามศิลปะขอมสมัยบาปวนต่อเนื่องถึงนครวัด ราวพุทธศตวรรษที่ 16 ถึง 17 ยังไม่มีหลักฐานระบุกษัตริย์ผู้สร้างแน่ชัด ต่อมาราวพุทธศตวรรษที่ 22 ถึง 23 ถูกดัดแปลงให้เป็นวัดพุทธ

ปราสาทอิฐของศีขรภูมิมองข้ามสนามหญ้า มีต้นไม้ใหญ่พันผ้าแดงอยู่ข้างๆ
ทับหลังปราสาทศีขรภูมิ แกะสลักพระศิวะสิบกรร่ายรำเหนือลายพรรณพฤกษา
ลักษณะปราสาทอิฐห้าองค์บนฐานศิลาแลงฐานเดียว องค์ประธานอยู่กลาง ปราสาทบริวารสี่มุม หันหน้าไปทางตะวันออก ทางเข้าและบันไดอยู่ด้านตะวันออกด้านเดียว ปราสาทประธานสูงราว 32 เมตร และมีคูน้ำล้อมสามด้าน
ทับหลังและภาพสลักทับหลังเหนือประตูปราสาทประธานเป็นศิวนาฏราช คือพระศิวะฟ้อนรำบนหงส์สามตัวเหนือหน้ากาล มีนักดนตรีล้อมรอบ ด้านขวาของพระองค์เป็นพระนารายณ์กับพระอุมา ด้านซ้ายเป็นพระพรหมกับพระคเณศ เสาประดับผนังด้านหน้าสลักรูปนางอัปสร
ทับหลังของปราสาทบริวารทับหลังรูปพระกฤษณะสองชิ้นจากปราสาทบริวารไม่ได้อยู่ที่ปราสาทแล้ว ปัจจุบันเก็บที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพิมาย ดูพิมาย
เวลาและค่าเข้าราว 07:30 ถึง 18:00 ทุกวัน คนไทย 10 บาท ต่างชาติราว 50 ถึง 80 บาท ตรวจที่หน้าประตู
เวลาที่ควรใช้ราว 45 ถึง 90 นาที ถ้าอยากถ่ายรูปรายละเอียดทับหลังให้บวกอีกราว 30 นาที

ของที่ควรดูตามลำดับคือ หนึ่ง ภาพรวมจากสนามหน้าปราสาท เห็นห้าองค์เรียงกันบนฐานเดียว สอง ทับหลังศิวนาฏราชเหนือประตูองค์ประธาน ให้เงยหน้าดูจากระยะใกล้ จะเห็นว่าหงส์ทั้งสามตัวเป็นฐานให้เทพร่ายรำ สาม ภาพนางอัปสรที่เสาประดับผนังด้านหน้า ซึ่งแกะเป็นรายละเอียดทั้งเครื่องประดับและท่าทาง สี่ ยอดดอกบัวตูมหินทรายขนาดใหญ่ที่วางโชว์ใต้ต้นโพธิ์ด้านหน้าปราสาท

ประตูทางเข้าปราสาทอิฐที่ปราสาทศีขรภูมิ มีเสาประดับหินทรายสลักรูปเทพขนาดเล็ก และบันไดชันอยู่ด้านใน

ปราสาทอยู่ใกล้ตลาดและหมู่บ้านของศีขรภูมิ จึงแวะกินข้าวก่อนหรือหลังได้ ในช่วงงานช้างมีแสงสีเสียงที่นี่คืนวันที่ 20 และ 21 พ.ย. 2569 ตั้งแต่ 19:30 เข้าชมฟรี ดูงานช้างและบ้านตากลาง

ปราสาทหันหน้าไปทางตะวันออก แสงเช้าราว 07:30 ถึง 10:00 ส่องหน้าปราสาทและทับหลังตรง ๆ อ่านลายง่ายที่สุด ส่วนบ่ายแก่ถึงเย็นให้แสงเฉียงสีอุ่นที่ด้านข้าง ได้อิฐสีส้มสวยและแดดไม่ร้อน

ปราสาทเมืองที

ปราสาทเมืองทีเป็นปราสาทอิฐอยู่ภายในวัดจอมสุทธาวาส ตำบลเมืองที อำเภอเมืองสุรินทร์ ห่างตัวเมืองราว 16 ถึง 18 กม. บนทางหลวง 226 เส้นทางเดียวกับที่ไปศีขรภูมิ ให้เลี้ยวซ้ายเข้าวัดตรงบ้านโคกลำดวน เดิมมีห้าองค์บนฐานเดียว ปัจจุบันเหลือสามองค์คือองค์กลาง มุมตะวันออกเฉียงเหนือ และมุมตะวันตกเฉียงใต้

ปราสาทอิฐสามองค์ทรงซ้อนชั้นตั้งชิดกันท่ามกลางต้นไม้เขียวที่ปราสาทเมืองที

องค์กลางใหญ่ที่สุด ส่วนบนซ้อนเป็นชั้น ๆ แต่ยอดหักหายไป ปราสาทยังไม่ได้บูรณะ และอายุยังไม่แน่ชัด มีสองคำอธิบาย คำอธิบายแรกคือชาวเขมรหรือกูยในสมัยอยุธยาตอนปลายสร้างหรือต่อเติมให้ทรงเรียว คำอธิบายที่สองคือเป็นปราสาทขอมเดิมที่ถูกต่อเติมในยุคหลังเช่นเดียวกับศีขรภูมิ สิ่งที่เห็นจึงเป็นยอดเรียวและปูนปั้นที่เพิ่มภายหลัง

ปราสาทอยู่ในพื้นที่วัด จึงแต่งกายสุภาพและไม่ปีนขึ้นฐานปราสาท ไม่มีประตูเก็บเงิน เปิดช่วงกลางวัน เข้าฟรี ใช้เวลาแวะราว 20 นาที พื้นเป็นลานวัดเรียบ เดินสะดวก

เมืองทีอยู่ระหว่างทางไปศีขรภูมิพอดี จึงไม่ควรใช้เป็นจุดหมายเดี่ยว ให้แวะระหว่างทางไป หรือตอนขากลับ เพราะห่างจากศีขรภูมิเพียงราว 17 กม.

ปราสาทจอมพระ

ปราสาทจอมพระอยู่ที่บ้านศรีดงบัง ตำบลจอมพระ อำเภอจอมพระ ห่างตัวเมืองราว 29 กม. ตามทางหลวง 214 ขาขึ้นเหนือ จอมพระอยู่ทางเหนือค่อนไปทางตะวันออกของตัวเมือง เป็นอโรคยาศาลหรือสถานพยาบาลในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ราวพุทธศตวรรษที่ 18 ในพุทธศาสนามหายาน สร้างด้วยศิลาแลงผสมหินทราย หันหน้าไปทางตะวันออก

กำแพงศิลาแลงของปราสาทจอมพระที่ยังไม่ได้บูรณะ มีต้นไม้ใหญ่ขึ้นอยู่ข้างๆ

ผังมีสี่ส่วน คือปราสาทประธานทรงสี่เหลี่ยมมีมุขด้านหน้า บรรณาลัยอยู่ด้านหน้า กำแพงล้อมที่มีโคปุระรูปกากบาท และสระน้ำอยู่นอกกำแพง สิ่งที่พบจากการขุดมีเศียรพระอวโลกิเตศวรและรูปพระวัชรสัตว์ สภาพปัจจุบันคือซากที่เหลือเพียงโครงปราสาทประธานกับส่วนของโคปุระด้านตะวันออก ศิลาแลงที่พังลงถูกฝังไว้ มีการขุดสำรวจและบูรณะบางส่วน แต่ยังไม่ได้ประกอบกลับเป็นอาคาร

ซากปราสาทศิลาแลงเตี้ย ๆ ท่ามกลางต้นไม้สูงและพงหญ้าเขียวที่ปราสาทจอมพระ

ที่นี่ไม่ได้มาดูของสวยแบบศีขรภูมิ แต่มาดูซากศิลาแลงที่ต้นไม้ขึ้นแทรกและบรรยากาศเงียบ เข้าฟรีและไม่มีประตูเก็บเงิน ใช้เวลา 20 ถึง 30 นาที พื้นไม่เรียบ มีก้อนหินและรากไม้ ฤดูฝนพื้นแฉะ ผู้สูงอายุควรใส่รองเท้าพื้นยึดเกาะดีและเดินช้า ๆ

จอมพระเหมาะเป็นรอบเช้าสั้น ๆ ก่อนกลับมากินข้าวและเข้าพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสุรินทร์ ถ้าจะไปต่อทางใต้ที่บ้านพลวง ต้องกลับผ่านตัวเมืองก่อน เพราะสองแห่งนี้อยู่คนละปลายของทางหลวง 214

ปราสาทบ้านพลวง

ปราสาทบ้านพลวงอยู่ที่บ้านพลวง ตำบลบ้านพลวง อำเภอปราสาท ห่างตัวเมืองราว 33 ถึง 34 กม. ตามทางหลวง 214 ขาลงใต้ไปทางช่องจอม เป็นปราสาทหินทรายองค์เดียวบนฐานศิลาแลงขนาดใหญ่ หันหน้าไปทางตะวันออก มีประตูจริงหนึ่งด้านและประตูหลอกอีกสามด้าน แบบบาปวน ราวพุทธศตวรรษที่ 16 ส่วนบนที่เป็นอิฐพังลง จึงเหลือครึ่งองค์ มีคูน้ำรูปตัวยูล้อมและมีบารายอยู่ใกล้ ๆ ฐานกว้าง 8 คูณ 23 เมตร กว้างกว่าตัวอาคารมาก จึงเชื่อว่าตั้งใจสร้างสามองค์แต่ยังไม่เสร็จ กรมศิลปากรบูรณะด้วยวิธีอนัสติโลซิสในช่วงปี 2514 ถึง 2516

ปราสาทบ้านพลวงองค์เดียวบนฐานศิลาแลง มีต้นสนอยู่ด้านหลัง
ภาพสลักสัตว์สี่เท้าบนหินทรายที่ปราสาทบ้านพลวง
ทับหลังหินทรายที่ปราสาทบ้านพลวง สลักรูปเทพทรงช้างเหนือหน้ากาลและลายพรรณพฤกษา

วิธีดูให้คุ้มคือเดินรอบฐานตามเข็มนาฬิกาจากด้านตะวันออก ดูหน้าบันพระกฤษณะยกเขาก่อน แล้วไล่ทับหลังด้านใต้ ตะวันตก และเหนือ ด้านตะวันตกที่ยังเป็นก้อนหินเรียบเป็นหลักฐานชัดที่สุดว่างานยังไม่เสร็จ ฐานที่กว้างเกินตัวอาคารก็เล่าเรื่องเดียวกัน ควรเตรียมน้ำและหมวกมาเอง เพราะในบริเวณปราสาทอาจไม่มีร้านค้า

ทับหลังหันไปทางตะวันออกเป็นหลัก ไปช่วงเช้าแสงจะเข้าหน้าบันและทับหลังตรง ๆ ถ่ายภาพสลักสัตว์เล็กได้ชัดกว่าตอนบ่าย

ปราสาทบ้านไพล

ปราสาทบ้านไพลอยู่ที่บ้านปราสาท อำเภอปราสาท ไม่ใช่อำเภอสังขะ ห่างตัวเมืองราว 23 ถึง 30 กม. ทางทิศใต้ ระยะตรงราว 23 กม. ส่วนระยะตามถนนน่าจะมากกว่านี้เล็กน้อย เป็นปราสาทอิฐสามหลังเรียงเหนือใต้บนฐานศิลาแลงฐานเดียว ก่อด้วยอิฐเรียบเนียน กรอบประตูและทับหลังเป็นหินทรายแกะลวดลาย ประตูทางเข้าอยู่ด้านตะวันออก เป็นศาสนสถานฮินดูไศวนิกาย

หอปราสาทอิฐสองหลังบนฐานศิลาแลงที่ปราสาทบ้านไพล มีทุ่งหญ้าด้านหน้า

ปราสาทเหนือและปราสาทกลางยังอยู่ในสภาพค่อนข้างดี ปราสาทเหนือยังมีทับหลังอยู่ที่เดิม เป็นรูปเทพนั่งชันเข่าในซุ้มเหนือหน้ากาลที่คายพวงมาลัย สองมือจับพวงมาลัยไว้ ส่วนปราสาทใต้พังลงแล้ว ยังไม่มีข้อมูลยืนยันอายุที่ชัดเจน จึงไม่ระบุศตวรรษ

ปราสาทอิฐสององค์บนฐานศิลาแลงเตี้ย ๆ ที่ปราสาทบ้านไพล มีหญ้าแห้งอยู่ด้านหน้าและท้องฟ้าสีครามด้านบน

ค่าเข้าไม่มีประกาศ น่าจะฟรีและเปิดช่วงกลางวัน ใช้เวลา 20 ถึง 30 นาที พื้นราบเรียบ เดินสะดวกสำหรับผู้สูงอายุ เหมาะแวะเป็นแห่งแรกของรอบใต้ แล้วต่อไปบ้านพลวงอีกราว 11 กม. ซึ่งอยู่ในอำเภอเดียวกัน

ปราสาทภูมิโปน ปราสาทเก่าแก่ที่สุด

ปราสาทภูมิโปนอยู่ที่บ้านภูมิโปน หมู่ 5 ตำบลดม อำเภอสังขะ เป็นปราสาทอิฐที่เก่าที่สุดแห่งหนึ่งที่พบในไทย ราวปลายพุทธศตวรรษที่ 12 ถึงต้นที่ 13 หรือราวคริสต์ศตวรรษที่ 7 ก่อนยุคเมืองพระนคร มีสามองค์อิฐกับอาคารศิลาแลงหนึ่งหลังเรียงเหนือใต้ องค์ประธานเป็นองค์ที่สามนับจากทางเหนือ ก่ออิฐไม่ใช้ปูน เหลือหลังคาสามชั้น กรอบประตูหินทรายมีลายใบไม้ม้วนใต้หน้าบันแบบอินเดียหลังคุปตะ และมีจารึกอักษรปัลลวะที่เก่าที่สุดชิ้นหนึ่งที่พบในไทย มีบารายอยู่ห่างไปทางตะวันออกเฉียงเหนือราว 500 เมตร

ปราสาทภูมิโปนที่เหลือยอดอิฐ มีต้นตาลเรียงเป็นแถวและสนามหญ้า

ที่นี่ไม่ได้เด่นเรื่องความตระการตา สิ่งที่เห็นคืออิฐโบราณที่เรียงกันโดยไม่มีปูนและรูปทรงเรียบง่ายก่อนที่ศิลปะขอมแบบนครวัดจะเกิด ถ้าเคยดูศีขรภูมิและบ้านพลวงมาแล้ว การมาที่ภูมิโปนจะทำให้เห็นว่าศิลปะขอมในพื้นที่นี้เปลี่ยนไปอย่างไรในช่วงหลายร้อยปี แต่ถ้าเหลือเวลาน้อยและต้องเลือกระหว่างภูมิโปนกับบ้านพลวง ให้เลือกบ้านพลวงเพราะใกล้กว่าครึ่งหนึ่ง

กรอบประตูหินและบันไดอิฐที่ปราสาทภูมิโปน มีแนวต้นตาลและซากหอพังอยู่ด้านหลัง

ปราสาทมีชัย (หมื่นชัย) และปราสาทบ้านปราสาท

ปราสาทมีชัย หรือหมื่นชัย อยู่ที่บ้านถนน ตำบลกระเทียม อำเภอสังขะ ทางฝั่งสุรินทร์ของตัวอำเภอสังขะ ห่างตัวเมืองราว 35 กม. ในแนวตรง ถนนจริงน่าจะราว 40 ถึง 45 กม. เป็นปราสาทอิฐหลังเดียว หันหน้าไปทางตะวันออก ผังสี่เหลี่ยมจัตุรัสกว้างยาวด้านละ 6.5 เมตร ปัจจุบันเหลือผนังสองข้างและส่วนของผนังด้านหน้า มีร่องรอยคูน้ำรูปตัวยูล้อมรอบ เพราะยังไม่พบภาพสลักจึงกำหนดอายุไม่ได้

ซากปราสาทมีชัยที่เป็นศิลาแลงและอิฐ มีต้นไม้ขึ้นแซมใต้ร่มไม้

ถัดไปทางตะวันออกราว 75 เมตรมีซากอโรคยาศาลที่เรียกกันว่าปราสาทบ้านปราสาท อโรคยาศาลคือสถานพยาบาลสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ดูหัวข้อวัสดุด้านล่าง ตำแหน่งของซากนี้ยังไม่มีข้อมูลทางการยืนยัน ให้ถามคนในหมู่บ้านหรือดูแผนที่ตอนไปถึง ทั้งสองแห่งน่าจะเข้าฟรีและเปิดทุกวัน ใช้เวลาแวะราว 20 นาทีรวมกัน

ก้อนศิลาแลงที่กองซ้อนกันและซากประตูท่ามกลางต้นไม้ที่ปราสาทมีชัย

มีชัยเป็นแห่งแรกของรอบตะวันออกเฉียงใต้เพราะอยู่ก่อนถึงตัวอำเภอสังขะ จึงแวะได้โดยไม่เสียเวลาย้อนทาง

ปราสาทยายเหงา

ปราสาทยายเหงาอยู่ในตำบลสังขะ อำเภอสังขะ ห่างจากตัวเมืองสุรินทร์ราว 51 กม. ในแนวตรง ทางเข้าอยู่ริมทางหลวง 24 ระหว่างหลักกิโลเมตร 189 ถึง 190 เลี้ยวขวาเข้าไปราว 800 เมตร เป็นปราสาทอิฐสองหลังเรียงเหนือใต้บนฐานศิลาแลงฐานเดียว หันหน้าไปทางตะวันออก มีกำแพงอิฐล้อม ลวดลายอิฐแกะสลักที่กรอบหน้าบันเป็นมกรและนาคห้าเศียร ราวพุทธศตวรรษที่ 16 ถึง 17 องค์กลางเหลือแต่ฐานกับห้องครรภคฤหะ ส่วนองค์ใต้สมบูรณ์กว่า

ปราสาทยายเหงา หอปราสาทอิฐและกำแพงศิลาแลงล้อมรอบกลางป่า

ชื่อยายเหงามาจากตำนานยายที่นั่งรอสามีที่ออกไปรบและไม่ได้กลับมา น่าจะเข้าฟรีและเปิดทุกวัน ใช้เวลาราว 20 นาที พื้นราบ เดินสะดวก ภูมิโปนอยู่ห่างไปราว 8 กม. ในแนวตรง จึงรวมสองแห่งนี้ในรอบเดียวกันได้สบาย

ปราสาทตระเปียงเตีย

ปราสาทตระเปียงเตียอยู่ในวัดปราสาทเทพนิมิต อำเภอลำดวน ไม่ใช่ปราสาทขอม แต่เป็นปราสาทอิฐองค์เดียวแบบลาว ยอดทรงดอกบัวตูม สร้างช่วงปลายอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์ ชื่อแปลว่าสระเป็ดในภาษาขอมถิ่น

เหมาะกับคนที่อยากเห็นความต่างระหว่างปราสาทอิฐขอมแท้กับปราสาทที่ชาวลาวสร้างในยุคหลัง ปราสาทขอมแท้ในจังหวัดมีฐานศิลาแลงและทับหลังหินทราย ส่วนที่นี่เป็นเจดีย์อิฐทรงบัวตูมที่อยู่ในพื้นที่วัด ไม่ต้องใช้เวลานาน ตำแหน่งอยู่นอกรอบหลักทั้งสี่ จึงควรตรวจแผนที่ก่อนแล้วค่อยตัดสินใจ ไม่ต้องจัดวันเพื่อไปที่นี่แห่งเดียว

คู่มืออ่านทับหลังและหน้าบัน

ทับหลังคือแผ่นหินทรายที่วางพาดเหนือกรอบประตู เป็นที่ที่ช่างขอมแกะเรื่องราวไว้มากที่สุด ส่วนหน้าบันคือพื้นที่สามเหลี่ยมเหนือทับหลังขึ้นไป วิธีอ่านง่าย ๆ คือเริ่มจากด้านล่าง มักมีหน้ากาลหรือเกียรติมุข ซึ่งเป็นใบหน้าสัตว์ร้ายที่คายพวงมาลัยหรือลายพรรณพฤกษาออกมาทั้งสองข้าง จากนั้นมองขึ้นข้างบนจะเห็นเทพหรือเรื่องเล่าเป็นภาพหลัก

ปราสาทตำแหน่งภาพที่แกะ
ศีขรภูมิทับหลังปราสาทประธานศิวนาฏราช พระศิวะฟ้อนรำบนหงส์สามตัวเหนือหน้ากาล มีนักดนตรีล้อม ขวาเป็นพระนารายณ์กับพระอุมา ซ้ายเป็นพระพรหมกับพระคเณศ
ศีขรภูมิปราสาทบริวารสองหลังพระกฤษณะต่อสู้กับช้างและสิงห์ช้าง ปัจจุบันเก็บที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพิมาย
บ้านพลวงด้านตะวันออกและใต้พระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ
บ้านพลวงด้านเหนือพระกฤษณะปราบนาคกาลิยะ
บ้านพลวงหน้าบันตะวันออกพระกฤษณะยกเขาโควรรธนะ และสัตว์เล็กอย่างกระรอกกับกวางเหนือลายใบไม้
บ้านพลวงด้านตะวันตกยังไม่ได้แกะ เป็นหินเรียบ
บ้านไพลปราสาทเหนือเทพนั่งชันเข่าในซุ้มเหนือหน้ากาลที่คายพวงมาลัย สองมือจับพวงมาลัย
ภูมิโปนกรอบประตูองค์ประธานลายใบไม้ม้วนแบบอินเดียหลังคุปตะ และจารึกอักษรปัลลวะ ชิ้นที่ถอดมาเก็บที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสุรินทร์
ยายเหงากรอบหน้าบันมกรกับนาคห้าเศียรแกะบนอิฐ
จอมพระพบจากการขุดเศียรพระอวโลกิเตศวรและรูปพระวัชรสัตว์ ไม่ใช่ทับหลังเด่น แต่บอกว่าเป็นปราสาทพุทธมหายาน

เรื่องที่ควรรู้ก่อนไปดู พระอินทร์ทรงช้างเอราวัณเป็นภาพเทพเจ้าฝนและฟ้าร้องของศาสนาฮินดู ส่วนพระกฤษณะปราบนาคกาลิยะและยกเขาโควรรธนะเป็นเรื่องในคัมภีร์ของพระวิษณุ ซึ่งพระกฤษณะเป็นอวตาร ศิวนาฏราชคือพระศิวะในท่าฟ้อนรำแห่งการสร้างและทำลายโลก เมื่อรู้เรื่องคร่าว ๆ ก็จะจำภาพได้เร็วเมื่อไปถึง และเข้าใจว่าทำไมทับหลังแต่ละแห่งหันไปคนละด้านหรือเล่าเรื่องต่างกัน

เคล็ดลับดูทับหลังให้ชัด คือไปตอนแสงมาจากด้านข้าง ลวดลายนูนจะมีเงา ถ้าแสงอยู่ด้านหลังหรือเที่ยงวันพอดี ภาพจะแบนและอ่านยาก ปราสาทส่วนใหญ่หันหน้าไปทางตะวันออก ภาพด้านหน้าจึงสว่างตั้งแต่เช้า

อิฐ ศิลาแลง และหินทราย ต่างกันอย่างไร

ปราสาทขอมในสุรินทร์ใช้วัสดุสามอย่างในหน้าที่ต่างกัน เมื่อรู้ก็บอกได้ทันทีว่ากำลังดูส่วนไหนของอาคาร

อโรคยาศาลคือสถานพยาบาลที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 โปรดให้สร้างตามเส้นทางและชุมชนทั่วอาณาจักร มีทั้งหมดราว 102 แห่ง แต่ละแห่งมีผังคล้ายกันคือปราสาทประธานหนึ่งหลัง บรรณาลัยหนึ่งหลัง กำแพงล้อม และสระน้ำ จอมพระและตาเมือนโต๊ดเป็นอโรคยาศาล ส่วนธรรมศาลาคือที่พักของคนเดินทางริมเส้นทางโบราณ มีทั้งหมดราว 18 แห่ง ตาเมือนเป็นหนึ่งในนั้น

สรุปทิศ ปราสาทหันหน้าไปทางตะวันออกเกือบทั้งหมด ได้แก่ ศีขรภูมิ บ้านพลวง บ้านไพล มีชัย ยายเหงา และจอมพระ ยกเว้นตาเมือนธมที่หันไปทางทิศใต้ เพราะสร้างทับก้อนหินธรรมชาติที่เป็นศิวลึงค์ และหันไปทางที่ราบกัมพูชา

ปราสาทแต่ละแห่งสร้างเมื่อไร เรียงจากเก่าไปใหม่

ดูตามลำดับเวลาจะเห็นว่าศิลปะขอมในสุรินทร์ไม่ได้ผ่านขั้นตอนเดียว ตัวเลขศตวรรษเป็นการกำหนดอายุโดยประมาณจากรูปแบบศิลปะ ไม่ใช่วันสร้างที่แน่นอน

ปราสาทอายุโดยประมาณลักษณะ
ภูมิโปนปลายพุทธศตวรรษที่ 12 ถึงต้นที่ 13ก่อนยุคเมืองพระนคร ก่ออิฐไม่ใช้ปูน
บ้านพลวงพุทธศตวรรษที่ 16แบบบาปวน หินทราย ยังสร้างไม่เสร็จ
ศีขรภูมิพุทธศตวรรษที่ 16 ถึง 17บาปวนต่อเนื่องนครวัด อิฐห้าองค์
ยายเหงาราวพุทธศตวรรษที่ 16 ถึง 17อิฐบนฐานศิลาแลง
จอมพระพ.ศ. 1724 ถึง 1763 สมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7อโรคยาศาล ศิลาแลงผสมหินทราย
ตาเมือนโต๊ดพุทธศตวรรษที่ 18อโรคยาศาล เกือบสมบูรณ์ ปิดอยู่
เมืองทียังไม่แน่ชัด มีการต่อเติมสมัยหลังยอดเรียวและปูนปั้นยุคหลัง
ตระเปียงเตียปลายอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์แบบลาว ไม่ใช่ขอม
บ้านไพล มีชัยยังกำหนดอายุไม่ได้ไม่มีข้อมูลยืนยันชัดเจน

ถ้าอยากเห็นการเปลี่ยนแปลงของฝีมือช่าง ให้ดูสามแห่งตามลำดับ ภูมิโปนที่เรียบง่ายที่สุด บ้านพลวงที่เริ่มมีเรื่องเล่าบนทับหลังและหน้าบัน แล้วจบที่ศีขรภูมิซึ่งมีรายละเอียดนางอัปสรและทับหลังที่ซับซ้อนที่สุด

กลุ่มปราสาทตาเมือนที่ชายแดน สถานะปัจจุบัน

กลุ่มปราสาทตาเมือนประกอบด้วยตาเมือนธม ตาเมือนโต๊ด และตาเมือน ตั้งอยู่บนเทือกเขาพนมดงรักที่ชายแดนไทยกัมพูชา ตำบลตาเมียง อำเภอพนมดงรัก เป็นกลุ่มที่เคยเป็นปลายทางยอดนิยมของคนที่ชอบปราสาทขอมเพราะอยู่บนเส้นทางโบราณ แต่ปัจจุบันเป็นพื้นที่ชายแดนที่ไม่เปิดให้เข้า

ปราสาทตาเมือนธม ปราสาทหินทรายแบบเขมร มีฐานซ้อนชั้นและซุ้มประตูใต้ท้องฟ้าสีคราม
แห่งเป็นอะไรลักษณะ
ตาเมือนธมศาสนสถานฮินดูไศวนิกายใหญ่ที่สุดของกลุ่ม หันหน้าไปทางทิศใต้ สร้างทับศิวลึงค์หินธรรมชาติ
ตาเมือนโต๊ดอโรคยาศาล พุทธศตวรรษที่ 18หนึ่งใน 102 แห่ง เกือบสมบูรณ์
ตาเมือนธรรมศาลาที่พักริมทางโบราณจากพิมายไปพระนคร หนึ่งใน 18 แห่ง ปราสาทศิลาแลงหลังเดียวมีอาคารยาวด้านหน้า ห่างจากตาเมือนโต๊ดราว 300 เมตร

ณ 13 พ.ย. 2569 กลุ่มตาเมือนทั้งสามแห่งยังไม่เปิดให้นักท่องเที่ยวทั่วไปเข้าชม และยังไม่มีประกาศเปิดอย่างเป็นทางการ ทหารควบคุมพื้นที่ตาเมือนธมตั้งแต่ปี 2568 และเจ้าหน้าที่อำเภอยืนยันตั้งแต่เดือน เม.ย. 2569 ว่ายังเข้าไม่ได้ คำเตือนการเดินทางของรัฐบาลอังกฤษที่ปรับล่าสุดวันที่ 12 ต.ค. 2569 ก็ยังระบุว่าตาเมือนธมปิดและแนะนำไม่ให้เดินทางในระยะ 20 กม. จากชายแดนโดยไม่จำเป็น ส่วนปราสาทตาควายกับเนิน 350 ที่เปิดเป็นบางวันเป็นคนละแห่ง ดูหัวข้อถัดไป

ก่อนปิด ตาเมือนเคยเปิดให้เข้าราว 09:00 ถึง 15:00 ฟรี คนไทยฝากบัตรประชาชนกับทหารและรับบัตรผ่าน ส่วนเงื่อนไขของชาวต่างชาติไม่ชัดเจน กติกาเมื่อกลับมาเปิดอาจต่างจากเดิมทั้งหมด จึงไม่ควรใช้ข้อมูลเก่าในบล็อกวางแผน

ให้ถือว่าตาเมือนเป็นปราสาทที่เห็นได้จากภาพถ่ายและหนังสือเท่านั้น ณ ตอนนี้ ถ้าต้องการเห็นปราสาทขอมที่เปิดจริงให้ไปพนมรุ้งและเมืองต่ำในบุรีรัมย์ ดูหัวข้อไปต่อด้านล่าง

อาคารศิลาแลงยาวมีหน้าต่างบานเล็กเรียงเป็นแถวบนฐานซ้อนชั้นที่ปราสาทตาเมือน ท่ามกลางต้นไม้

ตาควายและเนิน 350: ที่เปิดเป็นรอบ ๆ ในปี 2569

ปราสาทตาควายอยู่ที่บ้านไทยนิยมพัฒนา ตำบลบักได อำเภอพนมดงรัก บนสันเทือกเขาพนมดงรัก ห่างจากหน้าผาราว 10 เมตร เป็นปราสาทหินทรายผังกากบาทบนฐานศิลาแลง หันหน้าไปทางตะวันออก ไม่ใช่ตาเมือนธม และไม่ได้เปิดทุกวัน เปิดเฉพาะวันที่ทางการกำหนดเท่านั้น

ปราสาทหินตาควายที่ผุกร่อนตามกาลเวลา สูงเด่นเหนือต้นไม้ในป่า มีประตูมืดอยู่ที่ฐาน
รอบวันที่สิ่งที่รู้
เมษายน13 ถึง 16 เม.ย. 2569เปิดตาควายและเนิน 350 เวลาราว 07:00 ถึง 13:00 ตรวจเวลาจริงก่อนไป
มิถุนายน6 ถึง 7 และ 13 ถึง 14 มิ.ย. 2569ทดลองเปิด จอดรถที่โรงเรียนบ้านไทยสันติสุข ขึ้นรถสองแถวรับส่ง ห้ามรถส่วนตัวขึ้นไป ลงทะเบียนผ่านแอปหรือหน้างาน วันแรกมีผู้เข้าชมกว่า 1,000 คน เป็นชาวต่างชาติ 5 คน
พฤศจิกายน14 ถึง 15 พ.ย. 2569เปิดคู่กับงานช้างและกิจกรรมวิ่งไปผามะนาว ไม่ต้องลงทะเบียนล่วงหน้า จอดที่โรงเรียนบ้านไทยสันติสุข รถรับส่งไปกลับ 100 บาท เด็กเตี้ยกว่า 130 ซม. และผู้สูงอายุฟรี คาดว่าราววันละ 2,000 คน

รอบเดือน พ.ย. ยังไม่ระบุเวลาเปิดและค่าเข้า และยังไม่ประกาศเอกสารที่ชาวต่างชาติต้องใช้ แต่รอบเดือน มิ.ย. มีชาวต่างชาติเข้าชมด้วย จึงไม่ได้ห้ามชาวต่างชาติ ถ้าอ่านหน้านี้หลังวันที่ 15 พ.ย. 2569 ให้ถือว่ารอบนี้ผ่านไปแล้วและตรวจรอบใหม่ก่อนไป

ตาควาย ตาเมือนธม และเขาพระวิหารต่างกันอย่างไร

ชื่อที่ตั้งสถานะ ณ 13 พ.ย. 2569
ตาควายสุรินทร์ พนมดงรัก บนสันเขาเปิดเฉพาะวันที่ประกาศ
เนิน 350เปิดในรอบเดียวกับตาควายเปิดเฉพาะวันที่ประกาศ
ตาเมือนธม โต๊ด ตาเมือนสุรินทร์ ตำบลตาเมียง พนมดงรักปิด ไม่เปิดให้นักท่องเที่ยวทั่วไป
เขาพระวิหารจังหวัดศรีสะเกษ ดูศรีสะเกษอยู่ในรายการที่ปิดตามคำเตือนการเดินทางของรัฐบาลอังกฤษ

จุดชมวิวบนเทือกเขาพนมดงรักส่วนอื่นอยู่ในเขตชายแดนที่ปิดหรือมีข้อจำกัด จึงไม่ควรไปเองนอกวันที่ทางการเปิดให้

ดูสถานะด่านช่องจอมและการข้ามไปกัมพูชา

ตรวจสถานะชายแดนอย่างไร และเรื่องความปลอดภัย

สถานะชายแดนเปลี่ยนเร็วกว่าที่หน้าเว็บไหนจะอัปเดตทัน ตารางนี้สรุปลำดับเหตุการณ์เพื่อให้เข้าใจว่าทำไมจึงปิด โดยไม่ตัดสินว่าฝ่ายใดถูกหรือผิด

เมื่อเกิดอะไรผลกับนักท่องเที่ยว
ก.ค. 2568เกิดการสู้รบตามแนวชายแดน ตกลงหยุดยิงเมื่อ 28 ก.ค.ด่านทางบกปิดต่อเนื่อง
ธ.ค. 2568สู้รบอีกครั้ง ลงนามหยุดยิงเมื่อ 27 ธ.ค.พื้นที่ชายแดนที่ปิดยังปิดต่อ
30 ธ.ค. 2568ททท. ประกาศมาตรการความปลอดภัยชายแดนตาเมือนธม ตาเมือนโต๊ด ตาควาย ช่องจอม และพนมดงรักอยู่ในรายการปิด
เม.ย. ถึง มิ.ย. 2569เปิดตาควายและเนิน 350 เป็นรอบ ๆตาเมือนธมยังเข้าไม่ได้
12 ต.ค. 2569รัฐบาลอังกฤษปรับคำเตือนล่าสุดด่านทางบกถูกระงับ ตาเมือนธมและตาควายอยู่ในรายการที่ปิดทั่วไป
14 ถึง 15 พ.ย. 2569เปิดตาควายอีกรอบพร้อมงานช้างตาเมือนธมไม่อยู่ในรอบนี้

ด่านถาวรช่องจอม อำเภอกาบเชิง ยังปิด ทหารภาคที่ 2 ชี้แจงเมื่อวันที่ 14 ก.ย. 2569 ว่าไม่มีการเปิดแบบลับ ตลาดช่องจอมฝั่งไทยกลับมาค้าขายราวปลาย ส.ค. 2569 โดยเปิดวันเสาร์และอาทิตย์เป็นหลัก ตรวจวันที่เปิดก่อนไปเสมอ ถ้าจะไปเสียมเรียบให้บินจากกรุงเทพฯ

ตรวจกับใครก่อนไปแถบชายแดน

พื้นที่ชายแดนมีคำเตือนเรื่องกับระเบิดที่ยังไม่ได้เก็บกู้ เมื่อไปในวันที่ทางการเปิด ให้เดินเฉพาะเส้นทางที่เจ้าหน้าที่กำหนด ไม่เดินแยกเข้าป่าหรือหน้าผา ทำตามคำสั่งของทหารและเจ้าหน้าที่

ค่าเข้าและเวลาเปิดรวมทุกแห่ง

ปราสาทเวลาค่าเข้าหมายเหตุ
ศีขรภูมิราว 07:30 ถึง 18:00คนไทย 10 ต่างชาติราว 50 ถึง 80 บาทตรวจที่ประตู
บ้านพลวงช่วงกลางวัน ราว 08:00 ถึง 16:00 หรือนานกว่าคนไทย 10 ต่างชาติราว 50 บาทตรวจที่ประตู
ภูมิโปน เมืองที จอมพระช่วงกลางวันฟรีไม่มีประตูเก็บเงิน
บ้านไพล มีชัย ยายเหงา ตระเปียงเตียช่วงกลางวันน่าจะฟรีตรวจก่อนไป
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสุรินทร์พุธถึงอาทิตย์ 09:00 ถึง 16:00คนไทยราว 20 ต่างชาติราว 120 บาทปิดจันทร์ อังคาร และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ตรวจที่ประตู ดูเมืองและงานฝีมือ

ตัวอย่างค่าเข้าจริง ชาวต่างชาติ 1 คนที่ไปศีขรภูมิ บ้านพลวง และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสุรินทร์ จ่ายราว 50 ถึง 80 บวก 50 บวก 120 รวมราว 220 ถึง 250 บาท สองคนราว 440 ถึง 500 บาท ส่วนคนไทยจ่าย 10 บวก 10 บวก 20 รวมราว 40 บาท ปราสาทที่เหลือฟรีหรือน่าจะฟรี ค่าใช้จ่ายหลักของการเที่ยวปราสาทจึงเป็นค่ารถและน้ำมัน ไม่ใช่ค่าเข้า

พกเหรียญและธนบัตรย่อยไปด้วย เพราะประตูที่เก็บเงินมักมีเงินทอนไม่มาก และน่าจะรับเงินสดเป็นหลัก

เทียบกับพนมรุ้งในบุรีรัมย์ที่เปิด 06:00 ถึง 18:00 คนไทย 20 ต่างชาติ 200 บาท และตั๋วรวมกับเมืองต่ำคนไทย 30 ต่างชาติ 250 บาท ปราสาทเล็กของสุรินทร์ถูกกว่ามาก แต่ก็เล็กกว่ามากเช่นกัน ดูพนมรุ้งและเมืองต่ำ

แผนเที่ยวปราสาท ทั้งแบบมีรถและพักค้าง

แผนด้านล่างจัดตามแขนของทางหลวง ไม่ข้ามแขนในวันเดียว เวลาเป็นการประมาณจากระยะถนน ถ้าออกช้ากว่านี้ให้ตัดแห่งสุดท้ายของรอบออกก่อน

แผน 1 วัน มีรถ: รอบตะวันออกกับพิพิธภัณฑ์

  1. 08:00 ออกจากตัวเมือง ไปทางหลวง 226 ทางตะวันออก
  2. 08:30 ถึงวัดจอมสุทธาวาสที่เมืองที (ราว 18 กม.) ชมปราสาทราว 20 นาที
  3. 09:20 ถึงศีขรภูมิ (อีกราว 17 กม.) ชมราว 75 นาที ถึงราว 10:35
  4. 11:00 กินข้าวในตลาดศีขรภูมิ
  5. 12:30 กลับถึงตัวเมือง
  6. 13:30 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสุรินทร์ (พุธถึงอาทิตย์ ปิด 16:00) ถ้าเป็นวันจันทร์หรืออังคาร ให้เปลี่ยนเป็นวัดบูรพารามและตลาดกลางคืน ดูเมืองและงานฝีมือ

แผนครึ่งวัน มีรถ: รอบใต้

  1. 07:30 ออกจากตัวเมืองไปทางหลวง 214 ขาลงใต้
  2. 08:15 บ้านไพล (ราว 23 ถึง 30 กม.) ชมราว 30 นาที
  3. 09:20 บ้านพลวง (ราว 11 กม. ต่อจากบ้านไพล) ชมราว 40 นาที
  4. 10:00 ออกกลับเข้าเมือง ราว 34 กม. ถึงราว 10:45
  5. ถ้ามีเวลาเหลือช่วงบ่าย ไปบ้านทำผ้าไหมท่าสว่างหรือบ้านเขวาสินรินทร์ ดูเมืองและงานฝีมือ
Ryans Resort

Ryans Resort

บ้านโคกเวง ตำบลตะเบาะ อำเภอปราสาท

บ้านโคกเวง ตำบลตะเบาะ อำเภอปราสาท อยู่ในอำเภอเดียวกับบ้านพลวงและบ้านไพล เหมาะกับคนที่อยากตื่นไปรอบใต้โดยไม่ต้องขับจากตัวเมือง ตรวจระยะไปแต่ละปราสาทในแผนที่ก่อนจอง

ดูราคาและห้องว่างในหน้าจอง

แผนรอบเหนือ: จอมพระกับช่วงบ่ายในเมือง

  1. 07:30 ออกจากตัวเมืองไปทางหลวง 214 ขาขึ้นเหนือ
  2. 08:10 ถึงจอมพระ (ราว 29 กม.) ชมราว 30 นาที
  3. 09:30 กลับถึงตัวเมือง
  4. 10:00 ถึงบ่าย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ วัดบูรพาราม หรือบ้านทอผ้าไหมในเมือง

แผนครึ่งวันยาว: รอบตะวันออกเฉียงใต้ สังขะ ยายเหงา ภูมิโปน

  1. 07:00 ออกจากตัวเมืองไปทางสังขะ (ทางหลวง 2077)
  2. 08:00 ปราสาทมีชัย (ราว 40 ถึง 45 กม.) แวะราว 20 นาที
  3. 09:00 ปราสาทยายเหงา ทางหลวง 24 ใกล้หลักกิโลเมตร 189 ถึง 190
  4. 09:45 ปราสาทภูมิโปน ชมราว 30 นาที
  5. 11:00 กินข้าวที่ตัวอำเภอสังขะ
  6. 12:30 ออกกลับสุรินทร์ ราว 60 กม. ถึงราว 13:45
Manee Sangkha Hotel

Manee Sangkha Hotel

ถนนโชคชัย-เดชอุดม อำเภอสังขะ

ถนนโชคชัย เดชอุดม อำเภอสังขะ เหมาะกับคนที่แบ่งรอบตะวันออกเฉียงใต้เป็นสองวัน พักที่สังขะแล้วตื่นไปยายเหงาและภูมิโปนตอนเช้า ไม่ต้องขับกลับเมืองกลางคืน

ดูราคาและห้องว่างในหน้าจอง

แผนพักค้าง 2 วัน 1 คืน และ 3 วัน

วันเช้าบ่าย
วันที่ 1รอบตะวันออก เมืองทีและศีขรภูมิพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสุรินทร์ หรือวัดบูรพาราม
วันที่ 2รอบใต้ บ้านไพลและบ้านพลวงบ้านทอผ้าไหมหรือตลาดกลางคืน หรือจอมพระถ้ายังมีแรง
วันที่ 3 (ถ้ามี)รอบตะวันออกเฉียงใต้ มีชัย ยายเหงา ภูมิโปนกลับเข้าเมือง หรือไปต่อพนมรุ้งตามหน้าบุรีรัมย์

ดูแผนเที่ยวสุรินทร์รวมช้างและเมือง

ผู้ที่เดินทางด้วยรถไฟและไม่มีรถ ดูหัวข้อถัดไป และดูแผนวันไม่มีรถที่แผนเที่ยวสุรินทร์

ถ้าไม่มีรถ

รถสองแถวจากตลาดในเมืองมีบางเส้นทางแต่รอบไม่แน่นอน และไม่ไปปราสาทหลายแห่ง แอปเรียกรถบางแอปมีบริการในตัวเมือง แต่การเรียกไปปราสาทชนบทและรอกลับไม่แน่นอน ร้านเช่ามอเตอร์ไซค์ในเมืองมีน้อย ควรถามที่พักล่วงหน้า และทางหลวงที่มีรถบรรทุกใช้เสี่ยงสำหรับคนไม่ชำนาญ ทางที่สะดวกคือจ้างรถพร้อมคนขับจากโรงแรม หรือมาจากกรุงเทพฯ ด้วยรถรับส่งส่วนตัวแล้วให้คนขับพาไป

สิ่งที่ควรตกลงกับคนขับ

ถ้าไม่ขับรถเอง รถส่วนตัวพร้อมคนขับเป็นทางที่ง่ายที่สุดสำหรับสามถึงสี่ปราสาทต่อวัน และเดินทางจากกรุงเทพฯ มาถึงสุรินทร์พร้อมกันได้ในตัวเดียว

ศาลหลักเมืองสุรินทร์สีแดงทรงปราสาทขอมซ้อนชั้น ยอดเป็นหน้าพรหม ใต้ท้องฟ้าสีฟ้าKKday

รถรับส่งส่วนตัวกรุงเทพฯ ไป สุรินทร์ ถึงโรงแรม (หรือขากลับ สุรินทร์ ไป กรุงเทพฯ)

ราคาเริ่มต้น ฿5,422 (ราคา ณ 6 พ.ย. 2569 ราคาเริ่มต้นต่อคัน เที่ยวเดียว รถเก๋ง 1 ถึง 2 คน รถเอสยูวี 1 ถึง 4 คนราว 6,024 บาท รถตู้ถึง 9 คนราว 7,831 บาท)

ราคา ณ 6 พ.ย. 2569

รถรับส่งส่วนตัวกรุงเทพฯ ไปสุรินทร์ถึงโรงแรม รถเก๋งเริ่มราว 5,422 บาทต่อคัน เที่ยวเดียว ยกเลิกฟรีก่อน 3 วัน ราคา ณ 6 พ.ย. 2569 สำหรับเที่ยวปราสาทรายวันในจังหวัด ให้ตกลงกับคนขับหรือที่พัก

จองบน KKday
ถนนธนสารและวงเวียนช้างในตัวเมืองสุรินทร์ มีตึกแถวและรถจักรยานยนต์บนถนนใต้ท้องฟ้าสีครามKlook

เช่ารถในบุรีรัมย์ รับรถที่สนามบินหรือในเมือง

ราคาเริ่มต้น ฿1,268 (ราคาเริ่มต้นต่อวัน รถเล็กระดับ โตโยต้า ยาริส หรือรุ่นใกล้เคียง ณ 13 พ.ย. 2569 สำหรับรับรถ 18 ถึง 21 พ.ย. 2569 ราคาจริงเปลี่ยนตามวันและรุ่นรถ)

ราคา ณ 13 พ.ย. 2569

ถ้าบินมาลงที่สนามบินบุรีรัมย์หรือมีรถขับเอง รถเช่าเป็นทางที่ไปปราสาท หมู่บ้านช้าง และหมู่บ้านผ้าไหมตามเวลาของคุณ รับรถที่สนามบินหรือในตัวเมืองบุรีรัมย์ แล้วขับต่อไปสุรินทร์ราวหนึ่งชั่วโมงเศษ ราคาเริ่มต้นราว 1,268 บาทต่อวันสำหรับรถเล็ก ณ 13 พ.ย. 2569 เปลี่ยนตามวันและรุ่นรถ ดูอายุผู้ขับและเงินมัดจำในหน้าจอง

ดูรถเช่าในบุรีรัมย์

ถ้ามาด้วยรถไฟหรือรถทัวร์ จองตั๋วล่วงหน้าแล้วจ้างรถรายวันในเมืองอีกต่อ ราคาตั๋วที่แสดงในลิงก์ด้านล่างเป็นราคาของผู้ให้บริการจอง ไม่ใช่ค่าโดยสารของการรถไฟแห่งประเทศไทย

อาคารสถานีรถไฟสุรินทร์และลานหน้าสถานีกว้างใต้ท้องฟ้าสีฟ้า12Go

กรุงเทพฯ ไป สุรินทร์

ราคาเริ่มต้น ฿180 (ราคา ณ 6 พ.ย. 2569 ตั๋วรถไฟชั้น 3 เริ่มราว 180 บาท ชั้น 2 ปรับอากาศราว 402 ถึง 407 บาท รถทัวร์ราว 374 ถึง 571 บาท แท็กซี่รถตู้ 9 ที่นั่งราว 8,100 บาท ราคาเปลี่ยนตามวันและชั้นโดยสาร)

ราคา ณ 6 พ.ย. 2569

กรุงเทพฯ ไปสุรินทร์ ตั๋วรถไฟชั้น 3 เริ่มราว 180 บาท ชั้น 2 ปรับอากาศราว 402 ถึง 407 บาท รถทัวร์ราว 374 ถึง 571 บาท ราคา ณ 6 พ.ย. 2569 เปลี่ยนตามวันและชั้นโดยสาร รถไฟออกจากสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ ถึงสถานีรถไฟสุรินทร์

จองบน 12Go

ผู้สูงอายุ เด็กเล็ก และคนเดินไม่สะดวก

ปราสาทส่วนใหญ่ราบและอยู่ใกล้ที่จอดรถ แต่ฐานปราสาทมีบันได และเข้าไปในห้องครรภคฤหะของปราสาทไม่ได้ ตารางนี้ประเมินจากลักษณะพื้นที่ ควรตรวจสภาพจริงก่อนไป

ปราสาทพื้นที่ระดับ
ศีขรภูมิสนามหญ้าราบ ฐานมีบันได เดินรอบนอกได้ง่าย
เมืองทีลานวัดเรียบง่าย
บ้านพลวงฐานเตี้ย บันไดสองสามขั้น พื้นหญ้าเรียบ ขอบคูน้ำอยู่รอบง่าย ระวังเด็กที่ขอบคู
บ้านไพลพื้นราบง่าย
ภูมิโปนสนามหญ้าราบง่าย
ยายเหงาพื้นราบ ทางเข้าจากทางหลวง 24 เป็นถนนเล็กราว 800 เมตรง่ายถึงปานกลาง
จอมพระก้อนศิลาแลง รากไม้ พื้นแฉะหน้าฝนปานกลาง

ผู้สูงอายุและเด็กเล็กควรไปรอบเช้าที่อากาศยังเย็น ใส่รองเท้าพื้นยึดเกาะดี ไม่ใส่รองเท้าแตะแบบหลวม ๆ พกน้ำและหมวก และพักบนรถระหว่างแห่งเพราะแต่ละแห่งมีร่มเงาน้อย ถ้าใช้รถเข็น ศีขรภูมิ เมืองที และภูมิโปนเข้าถึงสนามหน้าปราสาทได้ แต่ขึ้นฐานปราสาทไม่ได้

วันฝนตกให้เปลี่ยนเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสุรินทร์หรือวัดบูรพารามในเมือง ดูเมืองและงานฝีมือ เพราะพื้นของจอมพระและถนนชนบทเข้าปราสาทเล็กจะลื่นและแฉะ

ไปเดือนไหน อากาศและแสงเป็นอย่างไร

ปราสาทเกือบทั้งหมดอยู่กลางแจ้งและมีร่มเงาน้อย อากาศจึงสำคัญกว่าที่คิด ค่าด้านล่างเป็นค่าเฉลี่ยหลายปีของสุรินทร์ระหว่างปี 1991 ถึง 2020

เดือนสูง / ต่ำ °Cฝน มม.เที่ยวปราสาท
ม.ค.31 / 197ดีมาก เช้าเย็นสบาย
ก.พ.33 / 2010ดีมาก แดดแรงขึ้นช่วงบ่าย
มี.ค.35 / 2347ร้อน ไปเช้าก่อน 10:00
เม.ย.36 / 2586ร้อนที่สุด สถิติสูงสุด 43.5 องศา
พ.ค.35 / 25186ร้อนและเริ่มมีฝนบ่าย
มิ.ย.34 / 25194ฝนบ่าย ไปเช้า
ก.ค.33 / 25220ฝนบ่ายและพื้นแฉะ
ส.ค.32 / 25271ฝนมากที่สุด ถนนชนบทอาจแฉะ
ก.ย.32 / 24267ฝนมากที่สุด ถนนชนบทอาจแฉะ
ต.ค.31 / 23114ฝนลดลง หญ้าเขียว
พ.ย.31 / 2130ดี ฝนน้อย เช้าเย็น
ธ.ค.30 / 193ดีมาก เย็นที่สุดของปี

ช่วงที่ดีที่สุดคือเดือน พ.ย. ถึง ก.พ. ฝนน้อยและอากาศเย็นตอนเช้า เดือน พ.ย. เป็นเดือนงานช้างและวันที่เย็นที่สุดเคยลงถึงราว 12 องศา ส่วนเดือน มี.ค. ถึง พ.ค. ร้อนจัด ฐานศิลาแลงและหินทรายสะสมความร้อน ควรไปให้เสร็จก่อนเก้าโมงและพักบนรถช่วงเที่ยง เดือน ส.ค. ถึง ก.ย. ฝนมากที่สุด ถนนชนบทไปปราสาทเล็กอาจแฉะ ควรเผื่อเวลาและเลี่ยงถนนดินหลังฝนตก

ช่วงเวลาของวัน ปราสาทหันหน้าไปทางตะวันออก เช้าราว 07:30 ถึง 10:00 แสงส่องหน้าปราสาทตรง ๆ ถ่ายภาพหน้าตาปราสาทและทับหลังชัดที่สุด บ่ายแก่ถึงเย็นให้แสงเฉียงสีอุ่นที่ด้านข้างและด้านหลัง ใกล้เที่ยงแสงตั้งฉาก ภาพนูนแบนและอากาศร้อน เป็นเวลาที่ควรกินข้าวและพัก

แต่งกาย ของที่ควรพก และมารยาทที่ปราสาท

มารยาทที่ควรทำ ไม่ปีนฐานหรือเหยียบก้อนหินที่หลุดออกมา เพราะเป็นโบราณสถานที่เสี่ยงพังเพิ่ม ไม่ขูดขีดหรือสัมผัสลวดลายแกะสลักที่บอบบาง ไม่ใช้โดรนโดยไม่ตรวจกฎก่อน ห้ามเก็บหินหรืออิฐกลับบ้าน และถ้าอยู่ในวัด ไม่ส่งเสียงดังและถอดหมวกเมื่อเข้าใกล้อาคารของวัด

ถ้าอยากเห็นปราสาทขอมขนาดใหญ่ ไปต่อที่ไหน

ปราสาทในสุรินทร์เป็นปราสาทเล็กและซากที่กระจายตามหมู่บ้าน ถ้าอยากเห็นปราสาทหินทรายขนาดใหญ่ที่บูรณะแล้ว ให้ต่อด้วยจังหวัดข้างเคียง โดยแยกเป็นวันของตัวเอง ไม่ควรเอามารวมกับรอบของสุรินทร์

ดูพนมรุ้งและเมืองต่ำ บุรีรัมย์

ดูปราสาทพิมาย โคราช

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

อ่านต่อ

คำถามที่พบบ่อย

ปราสาทศีขรภูมิเปิดกี่โมง ค่าเข้าเท่าไร

เปิดราว 07:30 ถึง 18:00 ทุกวัน คนไทย 10 บาท ต่างชาติราว 50 ถึง 80 บาท ตรวจที่หน้าประตูอีกครั้ง

ปราสาทศีขรภูมิห่างตัวเมืองสุรินทร์เท่าไร

ราว 34 กม. ทางตะวันออกตามทางหลวง 226 ขับรถราว 40 ถึง 50 นาที ผ่านปราสาทเมืองทีระหว่างทาง

ปราสาทศีขรภูมิพิเศษตรงไหน

เป็นปราสาทอิฐห้าองค์บนฐานศิลาแลงฐานเดียว มีทับหลังศิวนาฏราชเหนือประตูองค์ประธานและภาพนางอัปสรที่เสาประดับผนัง ส่วนทับหลังพระกฤษณะสองชิ้นของปราสาทบริวารเก็บที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพิมายแล้ว

ปราสาทบ้านพลวงคุ้มไหม

เป็นปราสาทหินทรายองค์เดียวที่สร้างไม่เสร็จ แต่ทับหลังและหน้าบันเล่าเรื่องพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณและพระกฤษณะได้ครบ ห่างตัวเมืองราว 33 ถึง 34 กม. ทางใต้ ใช้เวลา 20 ถึง 40 นาที เหมาะรวมกับบ้านไพล

ปราสาทที่เก่าแก่ที่สุดในสุรินทร์คือที่ไหน

ปราสาทภูมิโปนที่สังขะ ราวปลายพุทธศตวรรษที่ 12 ถึงต้นที่ 13 หรือราวคริสต์ศตวรรษที่ 7 ก่ออิฐไม่ใช้ปูน เข้าฟรี เปิดทุกวัน ทับหลังและจารึกที่พบเก็บไว้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสุรินทร์

ไปจอมพระกับบ้านพลวงในวันเดียวได้ไหม

ไม่ควร จอมพระอยู่ทางเหนือของตัวเมือง บ้านพลวงอยู่ทางใต้ ห่างกันราว 58 กม. ในแนวตรง ให้แยกเป็นสองรอบ จอมพระใช้ครึ่งเช้า ส่วนบ้านพลวงจับคู่กับบ้านไพล

ไปตาเมือนธมได้ไหมตอนนี้

ณ 13 พ.ย. 2569 กลุ่มตาเมือนไม่เปิดให้นักท่องเที่ยวทั่วไปเข้า ตรวจกับ ททท. โทร 1672 หรืออำเภอพนมดงรักก่อนวางแผนใกล้ชายแดน

ตาควายกับเนิน 350 เปิดไหม ชาวต่างชาติเข้าได้ไหม

เปิดเป็นบางวันเท่านั้น รอบที่ประกาศล่าสุดคือวันที่ 14 และ 15 พ.ย. 2569 จอดที่โรงเรียนบ้านไทยสันติสุขแล้วนั่งรถรับส่งไปกลับ 100 บาท รอบเดือน มิ.ย. มีชาวต่างชาติเข้าชมด้วย แต่ยังไม่ประกาศเอกสารและค่าเข้า ตรวจก่อนไปทุกครั้ง

ไม่มีรถเที่ยวปราสาทได้ไหม

ได้ถ้าจ้างรถพร้อมคนขับ รถสองแถวมีรอบไม่แน่นอนและไม่ไปปราสาทหลายแห่ง ให้เลือกหนึ่งแขนต่อรอบ เช่นเมืองทีกับศีขรภูมิ

ไปเที่ยวปราสาทสุรินทร์เดือนไหนดีที่สุด

เดือน พ.ย. ถึง ก.พ. ฝนน้อยและเช้าเย็นสบาย เดือน มี.ค. ถึง พ.ค. ร้อนจัดควรไปก่อนเก้าโมง เดือน ส.ค. ถึง ก.ย. ฝนมากและถนนชนบทอาจแฉะ

ที่มาของข้อมูล

ดูต่อ

ดูรถรับส่งส่วนตัวกรุงเทพฯ ไปสุรินทร์