วัดมอญปทุมธานี วัดสำแล วัดโบสถ์สามโคก วัดบางหลวง วัดมอญ

ถ้าถามว่าจังหวัดปทุมธานีมีอะไรที่หาไม่ได้ในกรุงเทพฯ คำตอบที่ตรงที่สุดคือวัดมอญริมแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งเกิดจากครอบครัวมอญที่อพยพจากเมาะตะมะมาตั้งถิ่นฐานที่สามโคกและสร้างวัดไว้ตามริมตลิ่ง ส่วนใหญ่เป็นวัดที่ยังใช้งานจริง ไม่มีค่าเข้า ไม่มีร้านของที่ระลึกเรียงหน้าประตู และมักเงียบในวันธรรมดา หน้านี้รวมวัดและจุดริมน้ำสิบกว่าแห่งในอำเภอเมืองปทุมธานีและสามโคก พร้อมแยกให้เห็นว่าข้อมูลส่วนไหนมาจากวิกิพีเดียซึ่งเล่าประวัติได้ละเอียด และส่วนไหนมาจากเว็บบรรณาธิการเดียวที่ลงเวลาเปิด

ข้อจำกัดที่ต้องบอกก่อน เราไม่พบหน้าทางการของสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด กรมศิลปากร หรือสำนักงานพระพุทธศาสนาที่ลงวันเวลาเข้าชมของวัดเหล่านี้ เวลาเปิดทั้งหมดจึงมาจาก Thai Holiday Guide และถือว่ายังไม่ยืนยัน ประวัติและรายละเอียดทางสถาปัตยกรรมมาจากวิกิพีเดียภาษาไทยหรือเว็บบรรณาธิการ เราไม่ได้เดินทางไปที่วัดเหล่านี้เอง

ข้อมูลที่ตรวจแล้ว และสิ่งที่ยืนยันไม่ได้

ตรงไหนที่แหล่งข้อมูลพูดไม่ตรงกัน

วัดโบสถ์ สองแห่งชื่อเดียวกัน

ทั้งสองเว็บใช้ชื่อวัดโบสถ์และอยู่ริมเจ้าพระยาเหมือนกัน แต่ที่ตั้งต่างอำเภอและเรื่องราวไม่เหมือนกันเลย เราเชื่อว่าเป็นสองวัดที่ชื่อซ้ำกัน ไม่ใช่ข้อมูลขัดกัน เมื่อค้นแผนที่ ให้ดูตำบลก่อน บางกระบือคือสามโคก บ้านกลางคือตัวเมืองปทุมธานี ปี พ.ศ. 2164 ของเว็บบรรณาธิการสำหรับวัดบ้านกลางเราไม่พบแหล่งอื่นยืนยัน

ปีและเวลาเปิด

เว็บเดียวกันลงเวลาไม่เหมือนกันทุกวัด และตัวเลขเหล่านี้ไม่มีแหล่งทางการยืนยัน เราใช้เป็นแนวทางว่าควรไปให้ถึงก่อนบ่ายสี่โมงถ้าอยากเข้าชมหลายวัด เพราะสองถึงสามวัดปิดเร็วกว่า 17:00 น.

วัดสำแล วัดมอญที่เห็นได้ง่ายที่สุด

วิกิพีเดียไทยเล่าว่าวัดสำแลเป็นวัดธรรมยุติ ตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ตำบลบ้านกระแชง อำเภอเมืองปทุมธานี ชาวมอญที่อพยพเข้ามาตั้งแต่ต้นรัตนโกสินทร์ สมัยรัชกาลที่ 2 ร่วมกันสร้าง และบูรณะใหม่ พ.ศ. 2412 ได้รับวิสุงคามสีมา พ.ศ. 2414 ชื่อวัดเปลี่ยน 3 ครั้ง ชื่อแรกเป็นภาษามอญว่าแภ่ธ่มษะ ซึ่งเป็นชื่อวัดในเมืองมอญที่ยังมีอยู่ ต่อมาเล่าว่ารัชกาลที่ 5 เสด็จผ่านและเหลียวมองวัดถึง 3 ครั้ง จึงเรียกสามแล และเขียนเป็นสำแลในปัจจุบัน วิกิพีเดียบรรยายอุโบสถหลังเดิมว่าเป็นโบสถ์มหาอุดที่หันหน้าเข้าแม่น้ำ ด้านหลังไม่มีประตู หน้าบันสลักรูปพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณลวดลายสีทองบนพื้นขาว และใบเสมาตั้งบนฐานกลีบบัว

ที่ Commons มีภาพชุดของวัดสำแลที่ผู้ใช้ รังสรรค์ นิพฺภโย อัปโหลดไว้ เช่น เจดีย์ศิลปะมอญที่ชื่อไฟล์ระบุว่าสร้าง พ.ศ. 2473 ศาลาการเปรียญ หอฉัน และภาพตักบาตรพระร้อย ซึ่งช่วยให้รู้ว่าวัดมีอาคารไม้โบราณและกิจกรรมของชุมชน แต่เราไม่ได้ยืนยันวันที่จัดตักบาตรพระร้อยของปีนี้

คู่มือหน้าหลักของเราเขียนจากวิกิพีเดียว่าที่วัดมีกลุ่มเจดีย์แบบมอญหน้าอุโบสถเก่า ศาลาการเปรียญไม้สักทั้งหลัง และตู้พระไตรปิฎกแบบมอญ เรายังไม่ได้ตรวจวันเวลาเปิดจากแหล่งทางการ และไม่พบหน้าของวัดสำแลที่ลงเวลาเปิดชัดเจน

วัดโบสถ์ สามโคก และรูปสมเด็จโต

วิกิพีเดียไทยบอกว่าวัดโบสถ์ สามโคก หรือที่คนเรียกว่าวัดโบสถ์หลวงพ่อโตองค์ใหญ่ เป็นวัดธรรมยุติ ตั้งริมเจ้าพระยา หมู่ 1 บ้านท้ายดง ตำบลบางกระบือ เนื้อที่ราว 30 ไร่ ตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2370 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ 13 ก.พ. พ.ศ. 2496 จุดเด่นคือรูปสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ปางเทศนาธรรม สูง 28 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2549 ผู้สร้างถวายคือนายวัชรพงศ์ ระดมสิทธิพัฒน์ มีลานธรรมหลวงพ่อโต วิหารคดสมัยใหม่ที่ทำในวาระเฉลิมพระเกียรติรัชกาลที่ 9 เมื่อ 5 ธ.ค. 2550 และศาลาจัตุรมุขยอดมงกุฎ พระสำคัญคือหลวงพ่อเหลือ พระพุทธรูปหินทรายปางมารวิชัย ที่ราว พ.ศ. 2507 มีคนร้ายตัดเศียรไป จึงเรียกกันว่าหลวงพ่อเหลือ

Thai Holiday Guide มีหน้าวัดโบสถ์ที่ลงว่าเวลา 07:00-17:00 น. แต่หน้านั้นเป็นวัดโบสถ์ บ้านกลาง ไม่ใช่วัดนี้ เราจึงไม่ทราบเวลาเปิดของวัดโบสถ์ สามโคกจากแหล่งใดเลย ควรไปช่วงเช้าและถามที่วัด

สามโคก ถิ่นมอญและเครื่องปั้นดินเผา

วิกิพีเดียไทยบอกว่าอำเภอสามโคกเป็นอำเภอที่เล็กที่สุดของปทุมธานี มีแม่น้ำเจ้าพระยาไหลผ่านกลาง ห่างตัวจังหวัดราว 8 กม. และวิกิพีเดียอังกฤษในคู่มือหลักของเราเล่าว่าแผนที่ดัตช์ปี 2269 เรียกที่นี่ว่าหมู่บ้านทำหม้อดิน วัดในสามโคกที่ Thai Holiday Guide แนะนำมีสามแห่ง

วัดสิงห์ เว็บบรรณาธิการว่าอาจสร้างราว พ.ศ. 2112 ในสมัยอยุธยาตอนกลาง (ค.ศ. 1569) เกี่ยวพันกับเตาเผาไหสามโคก อุโบสถปัจจุบันกว้าง 8.5 เมตร ยาว 18 เมตร สร้าง พ.ศ. 2300 (ค.ศ. 1757) มีเตาก่ออิฐรูปหลังเต่าที่ชาวมอญสร้างเพื่อเผาไหสีแดงไม่เคลือบ ที่เรียกว่าไหสามโคก เว็บเดียวกันเตือนว่าพิพิธภัณฑ์เล็กในวัดที่เคยแสดงไหปิดถาวรแล้ว จึงเหลือสิ่งให้ดูน้อยกว่าที่เก่าเขียนไว้ และแนะนำให้เผื่อเวลา 20 ถึง 30 นาที

วัดไทรโกใหญ่ เว็บบรรณาธิการว่าตั้งที่ตำบลไทรโก ฝั่งตะวันตกของเจ้าพระยา ชื่อแปลว่าเกาะใหญ่แต่ไปถึงทางถนน ไม่ต้องนั่งเรือ ประวัติเริ่มจากชาวมอญจากเย่และเมาะตะมะที่หนีเข้ามาในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ปี พ.ศ. 2206 (ค.ศ. 1663) ตั้งชุมชนเวียงจาม และสร้างวัดชื่อวัดเวียงจาม ซึ่งเป็นคำมอญหมายถึงโพรงจระเข้ ก่อนเปลี่ยนชื่อเป็นวัดไทรโกใหญ่ปี พ.ศ. 2482 ที่เด่นคือเจดีย์แบบมอญทรงระฆังบนฐานแปดเหลี่ยม ใหญ่ที่สุดของแบบนี้ในปทุมธานีตามเว็บเดียวกัน ล้อมด้วยเจดีย์เล็กสี่องค์ ประมาณการระยะถึงตลาดอิงน้ำสามโคก 2 กม. ตามเว็บเดียวกัน

วัดตำหนัก เว็บบรรณาธิการว่าสร้าง พ.ศ. 2332 ได้รับสีมาอีกสี่ปีต่อมา และชุมชนมอญเรียกว่าวัดรอยพระพุทธบาท จุดเด่นคืออุโบสถเก่าที่ฐานโค้งท้องเรือสำเภา พระประธานศิลาทรายแดง เจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง ศาลรอยพระพุทธบาท และรูปหลวงพ่อโต เว็บเดียวกันแนะนำให้เดินรอบอุโบสถเพราะฐานโค้งดูไม่ออกจากด้านหน้า

ตัวเมืองปทุมธานีและวัดริมน้ำ

วัดโบสถ์ บ้านกลาง ตาม Thai Holiday Guide ตั้งฝั่งตะวันออกของเจ้าพระยา ที่บ้านกลาง อำเภอเมือง เป็นวัดที่ชาวบ้านรู้จักจากหลวงปู่เทียน เจ้าอาวาสที่เกิดปี 1876 บวชปี 1896 เป็นเจ้าอาวาสปี 1905 ได้สมณศักดิ์พระครูบวรธรรมกิจ ปี 1938 และมรณภาพปี 1966 วัตถุมงคลที่หล่อสมัยท่านมีผู้สะสมทั่วประเทศ ในวัดมีหอที่ระลึกแยกต่างหาก เว็บเขียนว่าไม่มีร้านค้าและควรพกน้ำ

วัดหงส์ปทุมาวาส หรือที่คนเรียกวัดมอญ ว่าตั้งปี 1774 โดยผู้ลี้ภัยมอญจากหงสาวดีในสมัยธนบุรี ชื่อเดิมวัดหงส์ เปลี่ยนเป็นวัดหงส์ปทุมาวาสปี 1942 มีเสาหงส์ในวัดเพื่อแทนเมืองหงสาวดี มีเจดีย์แบบพม่าที่ว่าเลียนแบบเจดีย์จิตกร และพระพุทธชินราชจำลองในอุโบสถ ริมน้ำหน้าวัดมีปลาหลายชนิด ที่วัดได้รับการยกย่องเรื่องอนุรักษ์ เว็บบอกให้พกขนมปังไปให้อาหารปลา

วัดบางหลวง เว็บบรรณาธิการว่าตั้งโดยชุมชนมอญปลายอยุธยา เกี่ยวพันกับสมัยพระเจ้าเสือต้นพุทธศตวรรษที่ 24 หรือราว ค.ศ. 1700 กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานปี 1989 (พ.ศ. 2532) เด่นที่เสาหงส์ เจดีย์ทรงเลียนชเวดากองในพม่า ภาพจิตรกรรม และพระพุทธรูปสามองค์ รวมหลวงพ่อใหญ่แบบเชียงแสน ซึ่งเว็บเรียกว่าเก่าที่สุดในปทุมธานี เราไม่พบทะเบียนโบราณสถานของกรมศิลปากรที่ยืนยันปีขึ้นทะเบียน

วัดชินวรารามวรวิหาร ฝั่งตะวันตกของเจ้าพระยา ตำบลบางขะแยง เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ว่าสร้างราว 1815 เดิมชื่อวัดมะขามใต้ อุโบสถมีภาพทศชาติที่เขียนพร้อมคำกลอน พระประธานหลวงพ่อทองคำ (พระพุทธชินวร) เป็นศิลปะสุโขทัยที่อัญเชิญมาจากอยุธยาตามเว็บบรรณาธิการ

วัดเชตวัน เป็นวัดร้าง ไม่มีพระจำพรรษา อยู่ห่างวัดชินวราราม 300 เมตรบนซอยเดียวกันตามเว็บเดียวกัน อุโบสถอิฐสมัยต้นรัตนโกสินทร์มีภาพจิตรกรรมเลือนราง ควรพกไฟฉายโทรศัพท์เพราะข้างในมืด

เรือนแพขาว เป็นเรือนไม้ริมเจ้าพระยาราวปี 1917 สร้างเป็นที่พักรับรองของผู้ว่าราชการจังหวัด เล่าว่ารัชกาลที่ 8 และรัชกาลที่ 9 ขณะยังทรงเป็นพระอนุชา เสด็จมาชมการแข่งเรือเมื่อ 8 พ.ค. 2489 และเว็บบอกว่าบางครั้งเปิดให้ดูเพียงภายนอก ควรยืนยันกับจังหวัดก่อน

ศาลหลักเมืองปทุมธานี อยู่หน้าศาลากลางจังหวัด เปิดเมื่อ 2521 ตามเว็บเดียวกัน เป็นศาลที่ชาวบ้านใช้บูชาเป็นประจำ ไม่ใช่จุดท่องเที่ยวใหญ่

เดินทางไปวัดริมน้ำ

เว็บบรรณาธิการเขียนซ้ำหลายหน้าว่าวัดส่วนใหญ่ไม่มีรถโดยสารตรง ต้องใช้รถยนต์ แท็กซี่ หรือรถแอป และไปได้จากกรุงเทพฯ ราวหนึ่งชั่วโมงทางถนน ซึ่งสอดคล้องกับวิกิท่องเที่ยวที่เขียนว่าจากกรุงเทพฯ ไปทางทางหลวง 346 (รังสิต-ปทุมธานี) ได้ ระยะทางทั้งตัวเมืองห่างกรุงเทพฯ ราว 46 กม. ตามวิกิท่องเที่ยว เราไม่พบตารางเรือหรือท่าเรือโดยสารที่เชื่อมวัดสองฝั่งแม่น้ำ รายละเอียดทางหลวงและรถอื่น ๆ ดูหน้าเดินทางไปปทุมธานีและแผนเที่ยว 1-2 วัน

วัดมอญในอำเภอลาดหลุมแก้วทางตะวันตก เช่น วัดเจดีย์หอย และวัดอื่นในอำเภอลำลูกกา รวมไว้ในหน้าวัดลาดหลุมแก้ว วัดพระธรรมกาย และคลองหลวง ส่วนตลาดสามโคกที่ควบกับวัดไทรโกใหญ่ได้ ดูหน้าตลาดและตลาดน้ำ

เคล็ดลับที่เป็นข้อเสนอของเรา

ข้อเสนอต่อไปนี้เป็นความเห็นของเรา ไม่ใช่ข้อมูลทางการ ให้นั่งรถไปสามโคกในตอนเช้า เริ่มที่วัดโบสถ์สามโคกและวัดไทรโกใหญ่ แล้วต่อตลาดอิงน้ำสามโคกถ้าเป็นวันเสาร์หรืออาทิตย์ ตามด้วยวัดสำแลและวัดในตัวเมืองในช่วงบ่าย ทุกวัดเป็นวัดที่พระสงฆ์ยังจำพรรษา ยกเว้นวัดร้างเชตวัน ควรแต่งกายสุภาพคลุมไหล่และเข่า ถอดรองเท้าก่อนเข้าอาคาร ไม่ส่งเสียงดัง และอย่าถ่ายภาพพระสงฆ์โดยไม่ขออนุญาต และเพราะชื่อวัดโบสถ์ซ้ำกัน ให้ค้นแผนที่โดยระบุอำเภอ

สิ่งที่ยังยืนยันไม่ได้

คำถามที่พบบ่อย

ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.