เมืองกาฬสินธุ์ วัดกลาง ผ้าแพรวา บ้านโพน พิพิธภัณฑ์

ตัวเมืองกาฬสินธุ์เล็กพอจะเดินดูวัดและพิพิธภัณฑ์ได้ในครึ่งวัน แต่เหตุผลที่คนมักแวะเมืองนี้ไม่ใช่ตัวเมืองเอง เป็นเรื่องผ้าแพรวาและโปงลาง ที่เล่าไว้ในพิพิธภัณฑ์กลางเมือง และในศูนย์ศิลปาชีพที่บ้านโพน อำเภอคำม่วง หน้านี้รวมสิ่งที่ตรวจได้เกี่ยวกับวัดและพิพิธภัณฑ์ในเมือง ศูนย์ทอผ้าแพรวา และงานประจำปี พร้อมบอกว่าอะไรมาจากหน่วยงานของจังหวัดและอะไรเป็นข้อมูลเก่าของเว็บท่องเที่ยวและวิกิพีเดีย ภาพรวมจังหวัดอยู่ในคู่มือเที่ยวกาฬสินธุ์

เราไม่ได้ไปที่เมืองเอง ข้อมูลอ่านจากหน้าเว็บเมื่อ 19 ต.ค. 2569 สำนักประชาสัมพันธ์จังหวัดกาฬสินธุ์ (kalasin.prd.go.th) เป็นแหล่งทางการที่ให้ข้อมูลเรื่องผ้าแพรวาและงานประเพณี แต่ไม่ลงเวลาเปิดของวัดหรือพิพิธภัณฑ์ ข้อมูลพิพิธภัณฑ์มาจากเว็บท่องเที่ยวจังหวัดที่อ้างเพจหอศิลป์และ ททท. จึงแสดงเป็นข้อมูลรอง

ข้อมูลที่ตรวจแล้ว และสิ่งที่ยืนยันไม่ได้

ตรงไหนที่แหล่งข้อมูลพูดไม่ตรงกัน

เวลาเปิดพิพิธภัณฑ์ของดีเมืองกาฬสินธุ์

เราไม่ทราบว่าเสาร์และอาทิตย์เปิดหรือไม่ และเว็บนี้ไม่ลงวันที่ปรับปรุง ถ้าเป็นไปได้ให้ไปวันอังคารถึงศุกร์ และโทรถามสายด่วนศูนย์บริการท่องเที่ยว 1672 ที่หน้าเขียนไว้ก่อน ตามที่หน้าเดียวกันเขียนว่าถ้าติดต่อล่วงหน้า เทศบาลเมืองกาฬสินธุ์มีมัคคุเทศก์น้อยนำชมสำหรับหมู่คณะ

งานประจำปีและวันที่

วันงานที่ผ่านมาแล้ว เช่นบุญบั้งไฟแพรวาเดือนพฤษภาคม เป็นข้อมูลเพื่อรู้ว่าจัดช่วงไหน ไม่ใช่ตารางปีหน้า ส่วนงานหมากตูมกาปี 2569 จัดในอีกไม่กี่วันหลังวันที่เราอ่าน ก่อนไปให้เช็กประกาศอีกครั้ง

ในตัวเมืองกาฬสินธุ์

วัดกลาง และหลวงพ่อองค์ดำ

เว็บท่องเที่ยวจังหวัด (อ้างเว็บ dhammathai) ลงข้อมูลวัดกลางว่าเป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่เลขที่ 47 ถนนกาฬสินธุ์ สร้างเมื่อ พ.ศ. 2387 รับพระราชทานวิสุงคามสีมา 4 สิงหาคม 2480 และสถาปนาเป็นพระอารามหลวง 31 พฤษภาคม 2521 วัดมีเฉพาะที่ตั้งวัด ไม่มีธรณีสงฆ์ ประดิษฐานพระพุทธสัมฤทธิ์นิรโรคันตรายหรือหลวงพ่อองค์ดำ วิกิท่องเที่ยวเล่าว่าเป็นพระพุทธรูปสัมฤทธิ์สีดำในศาลาใกล้อุโบสถ ชาวบ้านเคยอัญเชิญแห่ขอฝนยามแล้ง และวิกิพีเดียไทยของจังหวัดว่าพระองค์ดำเดิมประดิษฐานที่วัดป่าบ้านนาขามในอำเภอนาคู ก่อนอัญเชิญมาที่วัดกลาง เรายังไม่ตรวจประวัติกับวัดหรือกรมการศาสนา

อนุสาวรีย์พระยาชัยสุนทร และพิพิธภัณฑ์

KTC และวิกิท่องเที่ยวบรรยายอนุสาวรีย์พระยาชัยสุนทร (ท้าวโสมพะมิตร) เจ้าเมืองคนแรก เป็นรูปหล่อสัมฤทธิ์เท่าตัวจริงยืนบนแท่น มือขวาถือกาน้ำ มือซ้ายถือดาบอาญาสิทธิ์ KTC เรียกว่าแลนด์มาร์กแห่งแรกที่ต้องมาเยือน ใกล้หน้าที่ทำการไปรษณีย์ (บทความไม่ระบุวันที่)

พิพิธภัณฑ์ของดีเมืองกาฬสินธุ์ (หอศิลป์กาฬสินธุ์) อยู่ที่อาคารศาลากลางหลังเดิม ตามเว็บท่องเที่ยวจังหวัดที่อ้างเพจหอศิลป์ ประวัติเมือง 1,600 ปีตามข้อความ แสดง 12 ห้อง เช่น วิถีชีวิตชาวผู้ไท พิพิธภัณฑ์แพรวาเฉลิมพระเกียรติ วัฒนธรรมภาพนิทัศน์ ห้องเมืองฟ้าแดดสงยาง ห้องเจ้าเมือง ห้องคนดีศรีกาฬสินธุ์ ห้องพระพุทธมิ่งเมือง ห้องศิลปะร่วมสมัยของกรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ ห้องจำหน่ายของดีเมืองกาฬสินธุ์ ห้องผลิตภัณฑ์จากอ้อยและมันสำปะหลัง ห้องปลอดยาเสพติด ใครที่ต้องการเห็นภาพรวมก่อนไปคำม่วงหรือกมลาไสย ที่นี่เหมาะ และดูหน้าเมืองฟ้าแดดสงยางที่เล่าเรื่องใบเสมาต่อ

เว็บจังหวัดอธิบายว่าชาวผู้ไทเป็นกลุ่มที่อพยพจากเมืองน้ำน้อยอ้อยหนูในแคว้นสิบสองจุไทผ่านเวียดนามและลาวข้ามฝั่งโขงมาอยู่ในอีสาน มีในหลายอำเภอของกาฬสินธุ์ ได้แก่ เขาวง กุฉินารายณ์ คำม่วง สมเด็จ นาคู และสามชัย ข้อมูลประวัติศาสตร์นี้ไม่ใช่ข้อมูลทางโบราณคดีและเราไม่ได้ตรวจกับแหล่งวิชาการ

วัดและพุทธสถานรอบเมือง

วัดศรีบุญเรือง (วัดเหนือ) ที่วิกิท่องเที่ยวบอกว่าเก็บใบเสมาจากฟ้าแดดสงยางที่สวยที่สุดแผ่นหนึ่ง และวัดป่ามัชฌิมาวาสในตำบลลำพานที่ปรากฏในรายการวิกิพีเดียไทย เราไม่ได้ตรวจเวลาเปิด ส่วนภูปอและภูสิงห์ดูหน้าภูสิงห์ ภูค่าว ภูปอ

ผ้าแพรวาและบ้านโพน

ประชาสัมพันธ์จังหวัดกาฬสินธุ์ (ทางการ) อธิบายว่าศูนย์ศิลปาชีพทอผ้าไหมแพรวาตั้งอยู่หมู่ที่ 5 ตำบลบ้านโพน อำเภอคำม่วง เป็นสถานที่สำคัญในการอนุรักษ์ภูมิปัญญาของชาวภูไท เริ่มจากปี 2521 ที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงรับโครงการส่งเสริมการทำผ้าไหมแพรวาบ้านโพนไว้ในความดูแลของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ในชื่อ กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร เริ่มจากสมาชิก 70 คน ปัจจุบันมากกว่า 800 คน ปี 2538 ขยายเป็นกลุ่มอาชีพสตรีทอผ้าไหมบ้านโพน สมาชิก 450 คน และปี 2551 จดทะเบียนเป็นสหกรณ์ศูนย์ศิลปาชีพทอผ้าไหมแพรวาบ้านโพนกาฬสินธุ์ จำกัด

ที่มาของคำ แพรวา ตามหน้าเดียวกัน แพร หมายถึงผืนผ้าที่ยังไม่ตัดเย็บ วา เป็นระยะแขนที่กางเหยียด ผ้าแพรวาเดิมเป็นผืนเล็กใช้พาดบ่า นำออกมาใช้เฉพาะงานบุญใหญ่ ซึ่งทำให้เกือบขาดการสืบทอด จนเมื่อ 27 พฤศจิกายน 2520 ตามบทความอีกชิ้นของประชาสัมพันธ์จังหวัด (ลง 7 พ.ย. 2568) พระองค์เสด็จเยี่ยมราษฎรที่อำเภอคำม่วง ทอดพระเนตรชาวผู้ไทที่ห่มสไบเฉียงแพรวาสีแดง จึงทรงสนพระราชหฤทัยและสนับสนุนให้ฟื้นฟู รวมทั้งขยายผืนให้ยาวขึ้นและทอหลายสี ประชาสัมพันธ์จังหวัดยังมีรายงานพิเศษเรื่องผ้าลาย พรรณมหาพัน ที่ชาวบ้านโพนทอเฉลิมพระเกียรติ

ความแตกต่างของปีที่ปรากฏ ข้อความหนึ่งว่าพระราชินีทอดพระเนตรผู้ไทปี 2520 และอีกข้อความว่าเริ่มปี 2521 อธิบายได้ว่า 2520 เป็นปีที่เสด็จเยี่ยม และ 2521 เป็นปีที่รับโครงการไว้ในความดูแล ตามที่ประชาสัมพันธ์จังหวัดเขียน ไม่ถือว่าขัดกัน ส่วนเวลาเปิดของศูนย์ทอผ้า ราคา และการสาธิต เราไม่พบข้อมูลทางการ ให้โทรถามก่อนไปโดยเฉพาะถ้าเป็นกรุ๊ป

ผ้าที่ซื้อได้และคนทอ

วิกิท่องเที่ยวระบุกลุ่มทอผ้าไหมแพรวาบ้านโพนแบ่งลายเป็นลายหลักและลายแถบ และวิกิพีเดียไทยของผ้าไหมแพรวาอธิบายว่าเป็นผ้าทอมือเอกลักษณ์ของชาวผู้ไท ใช้ลายขิดและจก วิกิพีเดียไทยบอกว่าคำสอน สระทอง ผู้นำกลุ่มทอผ้าไหมแพรวาเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ ประจำปี 2559 และประชาสัมพันธ์จังหวัดมีรายงานชื่อเดียวกันลงเมื่อ 27 พ.ย. 2568 แต่เราไม่ได้อ่านเนื้อหาข้างใน ราคาผ้าเราไม่พบจากแหล่งใด ถ้าซื้อควรถามราคาและขอใบรับรองของกลุ่ม เพราะเรายังไม่ได้ตรวจว่ามีผ้าที่ทอจริงหรือทอเครื่องขายร่วมกันหรือไม่

ผู้ไทไม่ได้อยู่เฉพาะที่บ้านโพน วิกิท่องเที่ยวและวิกิพีเดียไทยของจังหวัดมีหมู่บ้านวัฒนธรรมผู้ไทโคกโก่งและพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นผู้ไทในอำเภอกุฉินารายณ์ เครือข่ายอนุรักษ์วัฒนธรรมพื้นบ้านบ้านโพนสวรรค์ในอำเภอเขาวง และศูนย์หัตถกรรมผู้ไทหนองห้างซึ่งทำเครื่องจักสานตามวิกิท่องเที่ยว ทั้งหมดเป็นรายการจากวิกิ เราไม่ได้ตรวจเวลา

โปงลาง

โปงลางเป็นเครื่องดนตรีตีทำนองของอีสาน วิกิท่องเที่ยวระบุบ้านพ่อครูเปลื้อง ฉายรัศมี ศิลปินแห่งชาติปี 2529 ใช้กระท่อมเป็นโรงเรียนดนตรีพื้นบ้านและแสดงเครื่องดนตรี เช่น พิณ แคน ซอ และโปงลาง ตามที่เรารวมไว้ในคู่มือจังหวัด งานมหกรรมโปงลางที่ประชาสัมพันธ์จังหวัดเขียนไว้มีการประกวดดนตรีโปงลางและสาวดีดไห ถ้าอยากเห็นการแสดงจริง ควรวางแผนช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นข้อมูลเก่าเรื่องวันที่ ต้องเช็กปีนั้นอีกครั้ง เรายังไม่ทราบว่ามีโรงแสดงประจำให้ชมนอกช่วงงานหรือไม่

อาหารท้องถิ่น

วิกิพีเดียไทยของจังหวัดลงรายการอาหารและของฝาก เช่น หมูฝอย กุนเชียง เนื้อแดดเดียว ตำบักหุ่ง เมี่ยงนาคู ส้มหมู ส้มเนื้อ และไส้กรอกปลากาฬสินธุ์ และวิกิท่องเที่ยวเขียนว่ามีผ้าไหมมัดหมี่ ผ้าขิด และเครื่องจักสาน เราไม่ได้ตรวจชื่อร้านหรือราคา และไม่ได้ทำหน้าร้านอาหารของจังหวัด ถ้าไม่ได้ระบุร้านที่แน่นอน ให้ถามที่พักหรือดูแผนที่ตอนไปถึง

วิธีไป

ระยะจากตัวเมืองถึงแต่ละอำเภอข้างต้นเป็นระยะจากตัวจังหวัดตามตารางวิกิพีเดียไทย ไม่ใช่ระยะถึงสถานที่ ให้เปิดแผนที่ตรวจเอง เราไม่พบรถประจำทางไปบ้านโพนที่ตรวจได้ ถ้าไม่มีรถให้ถามร้านที่พักเรื่องรถรับจ้างทั้งวัน

ช่วงเวลาที่ควรไป

ถ้าอยากดูผ้าแพรวาและโปงลางเป็นงาน ให้ดูปลายกุมภาพันธ์ (โปงลาง แพรวา กาชาด) และสิงหาคม (วิจิตรแพรวาตามวิกิท่องเที่ยว ยังไม่ยืนยันปี 2569) ถ้าสนใจประเพณีออกพรรษา ปี 2569 ประชาสัมพันธ์จังหวัดแถลงงานหมากตูมกาที่ห้วยผึ้งวันที่ 26-28 ต.ค. ส่วนวันสงกรานต์ที่เป็นช่วงสรงน้ำพระของภูค่าวและภูปอ คือเมษายน ซึ่งเป็นเดือนร้อน ดูหน้าภูสิงห์ ภูค่าว ภูปอ เราไม่ทราบว่าศูนย์ทอผ้าและพิพิธภัณฑ์ปิดในวันหยุดนักขัตฤกษ์หรือไม่

เคล็ดลับก่อนไป

1. ไปพิพิธภัณฑ์ของดีฯ วันอังคารถึงศุกร์ ถ้าจะไปเสาร์อาทิตย์ให้โทร 1672 ก่อน
2. โทรถามศูนย์ศิลปาชีพบ้านโพนเรื่องเวลา และถ้าเป็นกรุ๊ปให้นัดล่วงหน้า
3. ถ้าซื้อผ้าให้ถามที่มาของผ้าและราคาก่อน เพราะเราไม่พบราคากลาง
4. ตกลงราคาก่อนขึ้นสามล้อเครื่องในตัวเมืองตามที่วิกิท่องเที่ยวแนะนำ
5. แต่งกายสุภาพในวัดกลางและวัดอื่น และอย่าถ่ายหน้าพระโดยไม่ได้ขออนุญาตถ้ามีป้ายห้าม

สิ่งที่ยังยืนยันไม่ได้

คำถามที่พบบ่อย

ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.