เมืองเก่าพิจิตร วัดโพธิ์ประทับช้าง บางคลาน ตะพานหิน

นอกตัวเมืองพิจิตรมีโบราณสถานและวัดที่เล่าเรื่องเมืองเก่ากว่าเก้าร้อยปี สถานที่เกิดของสมเด็จพระเจ้าเสือ พระภิกษุที่คนศรัทธามาก และเมืองตะพานหินที่มีหลวงพ่อโตสีทอง แต่ข้อมูลทางการของแต่ละที่มีน้อย หน้า ททท. ฉบับหลักตอบ HTTP 403 กับเครื่องมือของเรา เราจึงเทียบบันทึก Codex ที่เปิดหน้า ททท. ผ่านเบราว์เซอร์เมื่อ 17 ต.ค. 2569 กับวิกิพีเดีย วิกิท่องเที่ยว และ Thai Holiday Guide หน้านี้รวมอุทยานเมืองเก่าพิจิตรพร้อมวัดนครชุมและวัดเขารูปช้าง วัดโพธิ์ประทับช้างที่มีข้อมูลต่างกันมาก วัดบางคลานที่โพทะเล และตะพานหิน ภาพรวมจังหวัดอยู่ในคู่มือเที่ยวพิจิตร

เราไม่ได้ไปทุกที่ ข้อมูลมาจากหน้าเว็บที่อ่านวันที่ 19 ต.ค. 2569 ไม่มีที่ใดมีเอกสารของกรมศิลปากรหรือเว็บทางการของวัดที่เราอ่านได้ ทุกค่าเข้า เวลาเปิด และระยะทางจึงเป็นข้อมูลที่ยังไม่ยืนยัน

ข้อมูลที่ตรวจแล้ว และสิ่งที่ยืนยันไม่ได้

ตรงไหนที่แหล่งข้อมูลพูดไม่ตรงกัน

ระยะเมืองเก่าพิจิตรจากตัวเมือง

ทั้งสามแหล่งอยู่ที่ 6 ถึง 7 กม. ซึ่งเป็นความต่างที่ไม่มากพอจะเปลี่ยนแผน เราใช้ราว 7 กม. เป็นตัวเลขวางแผนและให้ดูหมุดแผนที่ Thai Holiday Guide และวิกิท่องเที่ยวไม่ระบุรถสาธารณะที่ตรวจได้ จึงควรใช้รถเอง รถรับจ้าง หรือมอเตอร์ไซค์

ระยะวัดโพธิ์ประทับช้างจากตัวเมือง

ตัวเลขเก่าที่ลงว่า 21 กม. เราหาที่มาในหน้าวิกิพีเดียไทยของวัดที่อ่านวันนี้ไม่พบ จึงแก้และใช้ 27 กม. ตาม ททท. เป็นตัวตั้ง เพราะมีเส้นทางประกอบ แต่ ททท. เป็นข้อมูลผ่านบันทึกที่ไม่ลงวันที่ปรับปรุง ให้ดูแผนที่ก่อนออก

ปีสร้างวัดโพธิ์ประทับช้าง

สองแหล่งคือวิกิพีเดียไทยกับ Thai Holiday Guide ชี้ปลายปี 1699-1701 ส่วนวิกิพีเดียอังกฤษให้เร็วกว่าราว 30 ปี เราไม่พบเอกสารที่อธิบายความต่าง และไม่พบข้อมูลจากกรมศิลปากรหรือป้ายที่วัด จึงเขียนว่าเป็นปลายศตวรรษที่ 17 ถึงต้นศตวรรษที่ 18 และถือราวปี 1699-1701 เป็นค่าที่มีสองแหล่งสนับสนุน

ผลผลิตส้มโอของจังหวัด

43,000 กับ 43,506 ตันใกล้กันและน่าจะหมายถึงผลผลิตระดับเดียวกัน แต่ไม่ลงปี เราจึงเขียนว่าราวสี่หมื่นกว่าตันต่อปีตามสองแหล่งนี้ และไม่พบเอกสารของหน่วยงานเกษตร

อุทยานเมืองเก่าพิจิตร

วิกิท่องเที่ยวบรรยายว่าอุทยานเมืองเก่าพิจิตรอยู่ห่างเมืองใหม่ไปทางตะวันตกเฉียงใต้ราว 6 กม. เป็นเมืองเก่าอายุกว่า 900 ปี โบราณสถานที่พบส่วนใหญ่สร้างสมัยสุโขทัยและอยุธยา กลางเมืองมีวัดพระศรีรัตนมหาธาตุที่มีเจดีย์ทรงระฆังใหญ่ ภายในพบพระพิมพ์หลายร้อยองค์ ขุดแต่งเพียงบางส่วน ยังไม่ได้พัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเต็มรูปแบบ เข้าชมฟรี และมีกำแพงเมือง คูเมือง ศาลหลักเมือง ตามที่หน้านั้นลงไว้

Thai Holiday Guide ให้รายละเอียดเพิ่มว่าเมืองก่อตั้งราวปี 1058 สมัยพระยาโคตรบอง วงกำแพงสองชั้นกว้างราว 400 ไร่ ปัจจุบันเหลือเนินและอิฐหักเป็นส่วนใหญ่ วัดมหาธาตุแสดงการก่อสร้างสองช่วงสมัยคือสุโขทัยกับอยุธยา กรมป่าไม้ปลูกสวนรุกขชาติกาญจนกุมารตั้งแต่ปี 1977 จึงมีร่มไม้ ศาลหลักเมืองเป็นอาคารสองชั้นที่ชั้นบนเป็นหลักเมือง ชั้นล่างเป็นรูปพระยาโคตรบอง หรือ "พ่อปู่" และถ้ำชาละวันเป็นโพรงเล็กกว้างราว 1 เมตร ลึก 1.5 เมตร ยาว 4 เมตร ไม่ใช่ถ้ำให้เดินเข้า ซึ่งผูกกับตำนานไกรทอง เว็บเดียวกันแนะนำว่าแวะ 20-30 นาที ไม่ใช่ครึ่งวัน และป้ายในที่ลบเลือนบางจุด

เราตรวจกับเอกสารทางการไม่ได้ ตัวเลข 400 ไร่ ปี 1058 ปี 1977 และขนาดถ้ำมาจาก Thai Holiday Guide แหล่งเดียว ส่วน ททท. ผ่านบันทึก Codex ว่าอุทยานมีสวนรุกขชาติที่กรมป่าไม้จัดตั้งและโบราณสถานที่กรมศิลปากรขึ้นทะเบียน และเป็นสถานที่ที่ไปด้วยรถยนต์ส่วนตัว ถือเป็นสิ่งที่สอดคล้องกันในหลักการ แต่ปีและขนาดยังไม่ยืนยัน

ใกล้เมืองเก่า วิกิท่องเที่ยวลงวัดนครชุมที่มีอุโบสถก่ออิฐถือปูนส่วนบนเป็นไม้ และพระพุทธรูปสมัยสุโขทัยองค์ใหญ่ที่เคยใช้เป็นพระประธานในพิธีถือน้ำสาบาน กับวัดเขารูปช้างที่มีเจดีย์อยุธยาก่ออิฐบนยอดเขา ปลายหักแล้ว และมณฑปที่มีพระบรมสารีริกธาตุสัมฤทธิ์ เราไม่พบเวลาเปิดและระยะจากเมืองของสองวัดนี้ และไม่ได้เทียบกับแหล่งอื่น จึงให้ถือเป็นรายการที่น่าลอง

วัดโพธิ์ประทับช้าง ถิ่นประสูติสมเด็จพระเจ้าเสือ

วิกิพีเดียไทยระบุว่าวัดโพธิ์ประทับช้างอยู่ตำบลและอำเภอโพธิ์ประทับช้าง ปรากฏหลักฐานในพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาฉบับพระราชหัตถเลขาว่าสร้างปี พ.ศ. 2242-2244 ตอนปลายอยุธยา ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าเสือ ที่บริเวณสถานที่ประสูติของพระองค์ ต่อมาวัดถูกทิ้งร้างแล้วฟื้นฟูขึ้นใหม่ ภายในมีหลวงพ่อโตหรือหลวงพ่อยิ้ม อายุกว่า 300 ปี เป็นพระประธานในอุโบสถ อุโบสถหลังเก่าสมัยแรกสร้างเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนหลังคาไม้มุงกระเบื้อง ตั้งบนฐานไพที มีมุขเด็จหน้าหลัง ซุ้มประตูยอดบุษบก และนอกกำแพงแก้วด้านใต้มีเจดีย์รายที่สันนิษฐานว่าเป็นตำหนักพระเจ้าเสือ

คู่มือรุ่นก่อนของเราลงว่าบริเวณวัดล้อมด้วยกำแพงสองชั้นและต้นไม้ใหญ่บางต้นอายุเกิน 200 ปี ตามวิกิพีเดียอังกฤษ แต่เราไม่พบประโยคนี้ในบทความจังหวัดที่อ่านวันนี้ จึงยังไม่ยืนยัน คู่มือเก่าของเราบอกว่ามีศาลพระบรมรูปพระเจ้าเสือและรูปปั้นพันท้ายนรสิงห์ ซึ่งมาจากวิกิพีเดียไทยในรอบก่อน และเราไม่พบประโยคนั้นในหน้าวัดที่อ่านวันนี้ จึงลดน้ำหนักเป็นข้อมูลที่ยังไม่ยืนยัน ภาพของ Kittipong khunnen บน Commons แสดงต้นไม้ใหญ่และเจดีย์รายอิฐ

ผู้ที่ไปจริงต้องรู้ว่า ททท. ฉบับอังกฤษใช้ชื่อ Wat Po Tub Chang และแสดงสถานะ Now Close โดยไม่ลงตารางเวลา ตามบันทึก Codex เว็บไซต์ของวัดที่ ททท. เชื่อมไปเปิดไม่ได้ และเราไม่พบหน้าของกรมศิลปากรหรือหน่วยงานที่ลงเวลา ให้โทรสอบถามที่ว่าการอำเภอหรือวัดก่อนเดินทางไกลราว 27 กม. โดยเราไม่พบเบอร์ที่ใช้ได้

วัดบางคลาน (วัดหิรัญญาราม) และหลวงพ่อเงิน

วิกิพีเดียไทยเล่าว่าวัดหิรัญญาราม ชาวบ้านเรียกวัดบางคลาน วัดวังตะโก หรือวัดหลวงพ่อเงินบางคลาน อยู่ริมแม่น้ำน่านเก่าในตำบลบางคลาน อำเภอโพทะเล ตั้งวัดปี พ.ศ. 2370 (ค.ศ. 1827) ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา 23 มิถุนายน พ.ศ. 2514 หลวงพ่อเงิน พุทธโชติ สร้างวัดเพราะเห็นว่าเป็นที่สงบและไม่ไกลชุมชน เหมาะแก่การเจริญวิปัสสนา ตอนนั้นเป็นป่าทึบ ในวัดมีพิพิธภัณฑ์นครไชยบวร เป็นมณฑปสองชั้น ชั้นบนประดิษฐานรูปหล่อเท่าองค์จริงของหลวงพ่อเงิน ชั้นล่างแสดงโบราณวัตถุที่ผู้คนนำมาถวาย เช่น พระพุทธรูป พระพิมพ์ เครื่องปั้นดินเผา วิกิท่องเที่ยวระบุว่าวัดนี้เป็นวัดที่หลวงพ่อเงินจำวัด และพิพิธภัณฑ์ชัยบวรเก็บของโบราณสำหรับแสดง

คู่มือรุ่นก่อนของเราลงว่าห่างตัวเมืองราว 59 กม. ตามวิกิพีเดียไทย แต่เราหาตัวเลขนี้ในหน้าวัดและหน้าอำเภอโพทะเลที่อ่านวันนี้ไม่พบ และไม่พบระยะจากเมืองที่ตรวจได้จึงตัดตัวเลขนั้น ขอให้ใช้แผนที่ ไม่พบเวลาเปิดและค่าเข้าวัดและพิพิธภัณฑ์

ตะพานหินและหลวงพ่อโต

วิกิพีเดียอังกฤษระบุว่าอำเภอตะพานหินอยู่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำน่าน ทางใต้ของเมืองพิจิตรราว 28 กม. ชื่อแปลว่าสะพานหิน และเป็นหนึ่งในสามอำเภอที่รถไฟสายเหนือผ่าน วิกิท่องเที่ยวว่าเป็นย่านการค้าที่สำคัญของจังหวัด จุดเด่นคือพระพุทธรูปทองสูง 34 เมตร หลวงพ่อโต ที่วัดเทวประสิทธิ์ริมฝั่งแม่น้ำน่านตรงข้ามตลาด ภาพบน Commons ของสถานีและสะพานรถไฟตะพานหินแสดงเมืองรถไฟ แต่ไม่ใช่ภาพของหลวงพ่อโต

วิกิพีเดียไทยของอำเภอตะพานหินลงคำขวัญอำเภอว่า ถิ่นชะอมไร้หนาม งามหลวงพ่อโต งานประเพณีกำฟ้า ทอผ้าป่าแดง ประชากร 62,216 คน (2568) และลงสถานที่เที่ยวอื่น ได้แก่วัดพระพุทธบาทเขารวกที่ตำบลวังหลุม ห่างอำเภอราว 10 กม. มีรอยพระพุทธบาทจำลอง บึงน้ำกลัดที่ตำบลวังสำโรง ห่างราว 15 กม. และกลุ่มผ้าทอมือบ้านป่าแดงที่ผลิตผ้าฝ้ายผสมไหมให้ชมและซื้อ ประเพณีกำฟ้าของชาวไทยพวนที่บ้านป่าแดง ตำบลหนองพยอม จัดวันขึ้น 2 ค่ำและ 3 ค่ำ เดือน 3 ราวกุมภาพันธ์ ตามที่คู่มือรุ่นก่อนอ่านไว้

เราไม่พบเวลาเข้าชมหลวงพ่อโต ค่าเข้าวัดและบึง หรือราคาผ้า และไม่พบวันที่จัดงานกำฟ้าปี 2570 ยังไม่ยืนยันทั้งหมด

เดินทางและลำดับเที่ยว

ทั้งหมดอยู่นอกเมืองและไม่พบรถประจำทางที่ตรวจได้ ต้องใช้รถเองหรือรถเหมา เมืองเก่าเป็นจุดใกล้สุดราว 7 กม. ตามด้วยวัดโพธิ์ประทับช้าง (27 กม. ตาม ททท.) ส่วนตะพานหินราว 28 กม. ทางใต้ และวัดบางคลานที่โพทะเลไม่ลงระยะ ดูแผนเที่ยวและการเดินทางในเมืองในหน้าเดินทางและแผนเที่ยวพิจิตร บึงสีไฟและวัดท่าหลวงอยู่ในหน้าบึงสีไฟ และหน้าวัดท่าหลวง

ช่วงเวลาที่น่าไป

วิกิท่องเที่ยวว่าส้มโอมีสองฤดู ตุลาคมและเมษายน วิกิพีเดียไทยในคู่มือจังหวัดแบ่งฤดูเป็นร้อน มีนาคมถึงเมษายน ฝน พฤษภาคมถึงตุลาคม และหนาว พฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ เราไม่พบแหล่งทางการที่เลือกเดือนที่ดีที่สุด และเตือนว่าจังหวัดอยู่ในแอ่งต่ำที่น้ำท่วมเป็นประจำช่วงน้ำเหนือไหลหลาก ภาพน้ำท่วมนาที่พิจิตรปี 2560 บน Commons ช่วยให้เห็นว่าที่ราบเป็นอย่างไร ถ้าไปปลายฝนให้ดูพยากรณ์และสถานะถนนก่อน

เคล็ดลับที่เป็นข้อเสนอของเรา

เป็นความเห็นของเรา ไม่ใช่ข้อมูลทางการ ถ้ามีเวลาครึ่งวันให้ไปเมืองเก่าแล้วต่อวัดโพธิ์ประทับช้าง และถ้ามีรถเหมาอีกวันให้ไปตะพานหินกับวัดบางคลานก่อนเดินทางต่อ เพราะเราไม่พบเวลาเปิดที่ยืนยันได้ ให้โทรถามที่ว่าการอำเภอก่อน เมืองเก่ามีร่มไม้แต่แดดจัดช่วงกลางวัน เตรียมหมวกและน้ำ และถ้าอยากอ่านป้ายเมืองเก่า ให้อ่านประวัติเมืองก่อนไปตามที่ Thai Holiday Guide เตือนว่าป้ายลบเลือน

สิ่งที่ยังยืนยันไม่ได้

คำถามที่พบบ่อย

ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.