วัดเฉลิมพระเกียรติ ท่าน้ำนนท์ ศาลากลางเก่า วัดชลอ ปรางค์หลวง

ตัวเมืองนนทบุรีติดกรุงเทพฯ จนหลายคนข้ามเขตโดยไม่รู้ตัว แต่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งนี้เคยเป็นเมืองจริง ๆ ที่ย้ายที่ตั้งหลายครั้งตามการขุดคลองลัดและการเปลี่ยนทางน้ำ ทิ้งวัดเก่า ท่าน้ำ และอาคารศาลากลางไม้สักไว้หลายแห่ง หน้านี้รวมสถานที่เหล่านั้นไว้ในหน้าเดียว แล้วแยกเกาะเกร็ดไปอยู่ในหน้าเกาะเกร็ด และสวนทุเรียนกับอิมแพ็คไปอยู่ในหน้าทุเรียน ตลาด และเมืองทองธานี

เราไม่ได้ไปเดินสถานที่เหล่านี้เอง ข้อมูลมาจากหน้าเว็บที่อ่านเมื่อ 19 ต.ค. 2569 ส่วนใหญ่เป็นวิกิพีเดียภาษาไทยและวิกิท่องเที่ยว ซึ่งไม่ใช่แหล่งทางการ เว็บไซต์ทางการของจังหวัด (ww2.nonthaburi.go.th) ตอบ HTTP 200 แต่เนื้อหาโหลดด้วยสคริปต์ที่เครื่องมือของเราอ่านไม่ได้ หน้า ททท. ตอบ HTTP 403 เราจึงไม่มีเวลาเปิดและค่าเข้าจากแหล่งทางการให้ ภาพรวมจังหวัดอยู่ในคู่มือเที่ยวนนทบุรี

ข้อมูลที่ตรวจแล้ว และสิ่งที่ยืนยันไม่ได้

ตรงไหนที่แหล่งข้อมูลพูดไม่ตรงกัน

พื้นที่จังหวัด

ต่างกันราว 15 ตร.กม. เราไม่ได้เปิดตัวเลขของกรมการปกครองหรือกรมที่ดิน จึงยังไม่ระบุว่าตัวไหนถูก ถ้าต้องใช้ตัวเลขอ้างอิง ควรระบุแหล่งและปีเสมอ คู่มือจังหวัดของเรารุ่นก่อนใช้ 637 ตร.กม. ซึ่งเราจะแก้ให้ระบุว่าแหล่งสองแห่งต่างกัน

ที่ตั้งของเมืองนนทบุรีในแต่ละยุค

หน้าวัดเฉลิมพระเกียรติของวิกิพีเดียไทยบอกว่าวัดอยู่ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา ขณะที่ศาลากลางหลังเก่าและท่าน้ำนนท์อยู่ฝั่งตะวันออก การไปทั้งสองจุดในวันเดียวจึงต้องข้ามแม่น้ำ ซึ่งเรือข้ามฟากจากท่าน้ำนนท์ไปท่าบางศรีเมืองให้บริการตามหน้าท่าน้ำนนทบุรี ไม่ลงวันที่ของข้อมูล

ปีที่ขุดคลองลัดเกร็ดน้อย

หน้าจังหวัดนนทบุรีของวิกิพีเดียไทยบอกว่าสมเด็จพระที่นั่งท้ายสระโปรดให้ขุดคลองลัดเกร็ดในปี พ.ศ. 2264 ส่วนหน้าเกาะเกร็ดของวิกิพีเดียไทยเอง บอกปี พ.ศ. 2265 รายละเอียดอยู่ในหน้าเกาะเกร็ด

ท่าน้ำนนทบุรีและศาลากลางหลังเก่า

วิกิพีเดียไทยเรียกท่านี้ว่าท่าน้ำนนท์หรือท่าน้ำพิบูลสงคราม 3 รหัส N30 อยู่หน้าศาลากลางหลังเก่าและหอนาฬิกา ถนนประชาราษฎร์ เทศบาลนครนนทบุรี หน้าเดียวกันบอกว่ามีเรือด่วนเจ้าพระยาทุกสายมาจอด เป็นจุดเชื่อมอำเภอปากเกร็ด อำเภอเมือง และกรุงเทพฯ ส่วนวิกิท่องเที่ยวระบุว่าเป็นป้ายสุดท้ายของเรือด่วนทุกสาย ยกเว้นธงเขียวซึ่งไปต่อถึงปากเกร็ด สองหน้านี้ไม่ได้ขัดกัน แต่ใช้ถ้อยคำต่างกัน

ท่านี้มีสามบริการตามที่วิกิพีเดียไทยบอก ได้แก่ เรือด่วนเจ้าพระยา เรือข้ามฟากท่าน้ำนนทบุรี-ท่าบางศรีเมือง คนละ 4 บาท และเรือหางยาวไปคลองอ้อมนนท์ต่อไปบางใหญ่ รวมเรือสองตอนที่เช่าเหมาไปเกาะเกร็ด ตัวเลข 4 บาทไม่ลงวันที่ ควรคาดว่าอาจเปลี่ยน วิกิพีเดียไทยยังระบุสถานที่ใกล้ท่า ได้แก่ตลาดนนทบุรี พิพิธภัณฑ์จังหวัดนนทบุรี เขื่อนริมแม่น้ำ กรมราชทัณฑ์ และศาลเจ้าพ่อปึงเถ่ากงม่าเจ้าแม่ทับทิม และมีหัวข้อ "ศุกร์นี้ที่ท่าน้ำนนท์ ทุกวันศุกร์" แต่ไม่มีรายละเอียดในหน้าที่เราอ่าน เราไม่ยืนยันว่ากิจกรรมนี้ยังจัดอยู่

เรื่องของอาคารศาลากลางหลังเก่าตามหน้าพิพิธภัณฑ์จังหวัดนนทบุรีในวิกิพีเดียไทยเป็นเรื่องที่น่าสนใจกว่าที่คิด อาคารสร้างโดยกระทรวงยุติธรรมเมื่อ พ.ศ. 2453 บนที่ดินที่ซื้อไว้เตรียมสร้างเรือนจำมหันตโทษ (เรือนจำกลางบางขวาง) เดิมจะใช้เป็นโรงเรียนกฎหมาย แต่หาบุคลากรไม่ได้จึงใช้เป็นโรงเรียนราชวิทยาลัย เปิดสอน พ.ศ. 2454 ต่อมาโรงเรียนยุบรวมกับโรงเรียนมหาดเล็กหลวงเป็นวชิราวุธวิทยาลัยหลัง พ.ศ. 2468 อาคารถูกทิ้งร้างจนปี พ.ศ. 2471 รัชกาลที่ 7 โปรดให้ย้ายศาลากลางจังหวัดมาที่นี่ ใช้เป็นศาลากลางจนถึง พ.ศ. 2535 จากนั้นกระทรวงมหาดไทยใช้เป็นวิทยาลัยมหาดไทยถึง พ.ศ. 2551 ก่อนที่เทศบาลนครนนทบุรีจะปรับส่วนหน้าเป็นพิพิธภัณฑ์ เปิดวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2552

การจัดแสดงตามหน้าเดียวกันแบ่งเป็นสองชั้น ชั้นล่างเล่าเรื่องจังหวัดและศาลากลางหลังเก่า มีโถงต้อนรับ ภาพอดีตนนทบุรีเมืองสวนผลไม้ และส่วนวิจิตรศิลป์ถิ่นนนท์ ชั้นบนเป็นเรื่องเครื่องปั้นดินเผานนทบุรี ได้แก่เครื่องปั้นสัญลักษณ์ของจังหวัด เครื่องปั้นบ้านเกาะเกร็ดและบ้านบางตะนาวศรี ภูมิปัญญาการผลิต และการค้าเครื่องปั้นในอดีต ถ้าจะไปเกาะเกร็ดวันเดียวกัน พิพิธภัณฑ์นี้เป็นที่อธิบายบริบทเรื่องเครื่องปั้นให้ก่อนได้ แต่เราไม่มีเวลาเปิดที่ยืนยันได้ ควรโทรถามเทศบาลนครนนทบุรีก่อน

วัดเฉลิมพระเกียรติวรวิหาร

วิกิพีเดียไทยระบุว่าวัดเฉลิมพระเกียรติวรวิหารตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันตก หมู่ 3 บ้านท่าน้ำนนท์ ตำบลบางศรีเมือง อำเภอเมืองนนทบุรี สร้างปี พ.ศ. 2392 ตามพระบรมราชโองการรัชกาลที่ 3 บนที่เดิมของบ้านพระยานนทบุรีศรีมหาอุทยาน (บุญจัน) และคุณหญิงเพ็ง ผู้เป็นตาและยายของพระองค์ เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีสุลาลัย พระราชมารดา การก่อสร้างไม่เสร็จในรัชกาลนั้นเพราะรัชกาลที่ 3 สวรรคตวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2394 และมาเสร็จในรัชกาลที่ 4

สิ่งที่หน้าวิกิพีเดียไทยของวัดเน้นเป็นพิเศษมีสามอย่าง

• กำแพงแก้วรอบพระอุโบสถทำเป็นกำแพงป้อมค่าย ซึ่งหน้านั้นเรียกว่าแห่งเดียวในประเทศไทย จึงเป็นที่ถ่ายละครย้อนยุค ข้ออ้าง "แห่งเดียว" เป็นของผู้เขียนวิกิพีเดีย เรายังไม่พบแหล่งทางการยืนยัน
• พระอุโบสถเป็นศิลปะพระราชนิยมในรัชกาลที่ 3 ผสมไทยกับจีน ก่ออิฐถือปูน หลังคาสองซ้อนสามตับ ผนังด้านในวาดช่อดอกพุดตานเต็มพื้นที่ พระประธานคือพระพุทธมหาโลกาภินันทปฏิมา หล่อทองแดงลงรักปิดทอง หล่อเมื่อ พ.ศ. 2389
• พระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 3 อยู่ริมแม่น้ำใกล้ท่าน้ำของวัด และเจดีย์ประธานเป็นทรงระฆังแบบอยุธยาที่รัชกาลที่ 4 โปรด สร้างเสร็จ พ.ศ. 2394

หน้าเดียวกันเล่าว่า เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2562 จังหวัดนนทบุรีทำพิธีตักน้ำกลางแม่น้ำหน้าวัดเพื่อนำไปใช้เป็นน้ำอภิเษกในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เพราะถือว่าน้ำหน้าวัดเป็นแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์เพียงแห่งเดียวของจังหวัด และหน้าจังหวัดนนทบุรีบอกว่าบริเวณนี้เคยเป็นที่ตั้งป้อมทับทิมในสมัยพระนารายณ์ ปัจจุบันกำแพงและป้อมถูกรื้อไปแล้ว ดังนั้นกำแพงที่เห็นในวัดปัจจุบันไม่ใช่ป้อมสมัยอยุธยา แต่เป็นงานที่สร้างตามสไตล์ของสมัยรัชกาลที่ 3-4

วัดเขมาภิรตาราม

วัดเขมาภิรตารามราชวรวิหารเป็นอีกวัดริมน้ำ และ "บ้านวัดเขมา" อยู่ในรายชื่อชุมชนเก่าริมแม่น้ำเจ้าพระยาของหน้าจังหวัดนนทบุรีในวิกิพีเดียไทย วิกิพีเดียไทยบอกว่าเป็นวัดโบราณก่อนสมัยอยุธยา พระเจ้าอู่ทองทรงบูรณะเป็นวัดหลวง และในสมัยรัชกาลที่ 4 ทรงบูรณะและพระราชทานนามเพิ่มว่าเขมาภิรตาราม วิกิท่องเที่ยวระบุวัดอยู่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำ ตำบลสวนใหญ่ มีเจดีย์ใหญ่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ และบอกวิธีไปว่าให้ลงเรือด่วนถึงท่าน้ำนนท์แล้วต่อรถเมล์สาย 203 หรือใช้รถรับจ้างเส้นทางเรวดี-วัดปากน้ำ ตัวเลขสายรถเหล่านี้ไม่ลงวันที่

หน้าจังหวัดนนทบุรีของวิกิพีเดียไทยเล่าว่า ปี พ.ศ. 2307 พม่าตั้งค่ายอยู่ที่บริเวณวัดเขมาและเรือกำปั่นอังกฤษที่ค้าขายที่ธนบุรีอาสายิงค่ายพม่าตอนกลางคืน ก่อนจะสู้ไม่ได้และล่องเรือหนี หน้านั้นไม่ระบุเอกสารต้นทาง เราจึงไม่ยืนยันรายละเอียดของเหตุการณ์

วัดกู้ และเรื่องเรือพระประเทียบล่ม

วัดกู้ในจังหวัดนนทบุรีเป็นที่รู้จักจากเหตุการณ์เรือพระประเทียบล่มในแม่น้ำเจ้าพระยาใกล้วัด ซึ่งนำไปสู่การสวรรคตของสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี พร้อมพระราชธิดาและพระราชบุตรในพระครรภ์ ขณะตามเสด็จไปพระราชวังบางปะอิน ตามหน้าวัดกู้ของวิกิพีเดียไทย หน้าเดียวกันกล่าวว่าวัดน่าจะสร้างสมัยธนบุรีโดยพระยาเจ่ง หัวหน้าครอบครัวมอญ สันนิษฐานจากจิตรกรรมแบบมอญ และชื่อ "กู้" มีมาก่อนเหตุเรือล่ม เพราะ "กวานกู้" ในภาษามอญแปลว่าบ้านไร่ ที่วัดมีศาลสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ ชาวบ้านเรียกศาลพระนางเรือล่ม

หน้าวิกิพีเดียไทยเขียนว่าเดิมเชื่อกันว่าชื่อ "กู้" มาจากการกู้เรือและพระศพ แต่หน้าเดียวกันเสนอว่าชื่อมีมาก่อนเหตุการณ์ เราไม่มีแหล่งที่ตัดสินเรื่องนี้ จึงเล่าทั้งสองแบบพร้อมระบุว่าเป็นข้อโต้แย้ง ในหน้าเดียวกันไม่ได้ระบุวันที่ของเหตุเรือล่ม เราไม่ระบุปีและยังไม่ได้ตรวจกับพระราชพงศาวดารหรือราชกิจจานุเบกษา

วัดชลอ บางกรวย

วัดชลออยู่ริมถนนบางกรวย-ไทรน้อย หมู่ 3 ตำบลวัดชลอ อำเภอบางกรวย ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำ วิกิพีเดียไทยเล่าตำนานว่าสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เสด็จทางชลมารคมาตามคลองลัดและทรงเห็นว่าควรสร้างวัด แต่บริเวณนั้นเคยมีเรือสำเภาจีนล่ม คนเชื่อว่าอาถรรพ์ ระหว่างสร้างมีอุปสรรค พระองค์จึงสุบินว่าชายจีนชราบอกให้สร้างโบสถ์เป็นรูปเรือสำเภา และพระราชทานนามว่าวัดชลอ ตำนานนี้เป็นเรื่องเล่า ไม่มีแหล่งทางการที่เราอ่านได้ยืนยัน

หน้าวัดชลอเล่าต่อว่าวัดถูกทิ้งร้างนานจนมีพระมาจำพรรษาในรัชกาลที่ 3 หรือ 4 และสิ่งที่นักท่องเที่ยวไปดูคือโบสถ์เรือหงส์ซึ่งหน้านั้นเรียกว่าใหญ่ที่สุดในโลก เริ่มก่อสร้างปี พ.ศ. 2526 หลังจากหลวงพ่อวัดชลอเล่าถึงนิมิตเห็นเรือหงส์ลอยมาหน้าโบสถ์หลังเก่า คำว่า "ใหญ่ที่สุดในโลก" เป็นข้ออ้างที่เราไม่มีแหล่งอิสระยืนยัน ขอใช้เป็นคำเล่าเท่านั้น

วิธีไปที่วิกิพีเดียไทยให้ไว้ ได้แก่ขับจากสะพานพระนั่งเกล้า สะพานพระราม 5 สะพานพระราม 7 หรือสะพานกรุงธน เข้าถนนบางกรวย-ไทรน้อย และมีรถสองแถวสายวัดชลอ-ท่าน้ำนนท์ ซึ่งหน้าท่าน้ำนนทบุรีก็ระบุเป็นสองแถว 6162 เส้นทางท่าน้ำนนทบุรี-วัดชลอ ทั้งสองข้อไม่ลงปีที่ตรวจ เราไม่ยืนยันว่ารถสายนี้ยังวิ่งอยู่

วัดปรางค์หลวง บางใหญ่

หน้าจังหวัดนนทบุรีของวิกิพีเดียไทยระบุว่าหลักฐานการตั้งถิ่นฐานที่เก่าแก่ที่สุดของจังหวัดอยู่ที่วัดปรางค์หลวง ตำบลบางม่วง อำเภอบางใหญ่ และหน้าวัดเองบอกว่าเป็นวัดเก่าแก่ที่สุดในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล วัดสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 1890 ตามข้อมูลหนึ่ง และปี พ.ศ. 1908 ตามอีกข้อมูลหนึ่ง สมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ปีที่ต่างกัน 18 ปี และสมมติฐานเรื่องผู้สร้างก็ไม่แน่ชัด หน้าเดียวกันบอกว่าอาจเป็นกษัตริย์หรือผู้มีบรรดาศักดิ์

พระปรางค์ตั้งระหว่างอุโบสถกับพระวิหารน้อย ก่ออิฐสอดินยอดเจ็ดชั้น ย่อมุมไม้สิบ ประดับปูนปั้น เรือนธาตุมีซุ้มจรนำทั้งสี่ทิศ ปัจจุบันเอียงเพราะดินทรุด และสภาพชำรุดมาก หน้าเดียวกันเขียนว่าหลวงพ่ออู่ทองที่เป็นพระประธานในพระอุโบสถหลังเก่าถูกทำลายพร้อมอุโบสถเมื่อ พ.ศ. 2536 ด้วยความไม่รู้คุณค่า เหลือใบเสมาหินชนวนหนึ่งใบ และมีงานนมัสการและปิดทองประจำปีเดือนมิถุนายน ซึ่งเราไม่ยืนยันวันที่ในปี 2569 หรือ 2570

ข้อควรระวังคือเราไม่พบเวลาเปิดของวัดนี้และสภาพพระปรางค์ที่อ่อนไหว ควรไปชมแบบเงียบ ไม่ปีนป่าย ไม่แตะต้อง และถ้ามีรั้วกั้นให้ชมจากภายนอก นี่เป็นข้อแนะนำของเราตามมารยาททั่วไป

วัดสังฆทาน บางไผ่

วัดสังฆทานอยู่หมู่ 3 บ้านบางไผ่ใหญ่ ตำบลบางไผ่ อำเภอเมืองนนทบุรี เนื้อที่ 25 ไร่ ตามวิกิพีเดียไทย วัดสันนิษฐานว่าเดิมชื่อวัดศาริโข สร้างสมัยอยุธยาตอนปลาย แล้วร้างกลางสวนผลไม้ ชาวบ้านยังมาสักการะหลวงพ่อโตและนิมนต์พระมาถวายสังฆทานจนเรียกกันว่า "วัดสังฆทาน" หลวงพ่อสนองมาพบวัดปี พ.ศ. 2511 และร่วมกับพระเณรกับชาวบ้านบูรณะ ประกาศยกฐานะเป็นวัดมีพระจำพรรษาเมื่อ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2521

จุดที่หน้านั้นกล่าวถึงคืออุโบสถแก้วแปดเหลี่ยมสองชั้น ซึ่งประดิษฐานหลวงพ่อโต ใช้เวลาสร้างหนึ่งปีครึ่ง อุโบสถทรงเจดีย์ที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุจากศรีลังกา และกุฏิรูปเรือ วัดมีลักษณะสำนักป่า ร่มรื่นกลางสวน เราไม่พบเวลาเปิดของวัดนี้

การเดินทางระหว่างจุดต่าง ๆ (ข้อเสนอของเรา)

ทุกจุดในหน้านี้กระจายอยู่สองฝั่งแม่น้ำ การจัดวันจึงควรเลือกฝั่งใดฝั่งหนึ่งต่อครึ่งวัน แผนต่อไปนี้เป็นข้อเสนอของเราจากตำแหน่งที่แหล่งข้อมูลระบุ ไม่ใช่แผนทางการ และเราไม่ได้ทดสอบเวลาจริง

ถ้าไม่มีรถ เราแนะนำให้เลือกแค่ครึ่งวันเฉพาะจุดริมท่าน้ำนนท์ แล้วต่อเกาะเกร็ดในวันอื่น ส่วนวิธีเข้าถึงเมืองจากกรุงเทพฯ อยู่ในหน้าเดินทางไปนนทบุรี และที่พักอยู่ในหน้าที่พักนนทบุรี

ข้อควรรู้ก่อนไป (ข้อเสนอของเรา)

• แต่งกายสุภาพเมื่อเข้าวัด ไม่ใส่ชุดสั้นหรือเสื้อไม่มีแขน เป็นมารยาททั่วไป ไม่ใช่กฎของแต่ละวัดที่เราอ่านได้
• ถ้าตั้งใจไปพิพิธภัณฑ์ศาลากลางหลังเก่า ควรโทรสอบถามเทศบาลนครนนทบุรีก่อน เพราะเราไม่มีเวลาเปิดและค่าเข้าที่ยืนยัน
• เตรียมเงินสดย่อยสำหรับเรือข้ามฟากและทำบุญ
• ช่วงน้ำหลากปลายฝน ระดับน้ำริมท่าอาจสูง ตรวจก่อนไป เป็นข้อเสนอของเรา
• สถานที่ที่เป็นของศาสนาอย่างวัดชลอและวัดสังฆทานเป็นที่ประกอบพิธีจริง ควรหลีกเลี่ยงเข้าไปถ่ายภาพขณะมีพิธี

ข้อมูลที่ยังไม่ยืนยัน

• เวลาเปิด ค่าเข้า และเบอร์โทรของพิพิธภัณฑ์จังหวัดนนทบุรีและของแต่ละวัด
• สถานะกิจกรรม "ศุกร์นี้ที่ท่าน้ำนนท์"
• ปีที่แน่นอนของวัดปรางค์หลวง (พ.ศ. 1890 กับ 1908)
• ข้ออ้าง "แห่งเดียวในประเทศไทย" ของกำแพงป้อมค่ายวัดเฉลิมพระเกียรติ และ "ใหญ่ที่สุดในโลก" ของโบสถ์เรือหงส์วัดชลอ
• วันที่ของเหตุเรือพระประเทียบล่มและที่มาของชื่อวัดกู้
• พื้นที่จังหวัดที่ถูกต้อง (622.303 หรือ 637 ตร.กม.)
• ตารางรถสองแถวและค่าเรือข้ามฟากปัจจุบัน
• วันงานนมัสการวัดปรางค์หลวงประจำปี 2569-2570

คำถามที่พบบ่อย

ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.