ปราสาทเขาปลายบัด บ้านบุ กู่สวนแตง หนองหงส์ บุรีรัมย์

บุรีรัมย์มีปราสาทขอมมากกว่าที่ป้ายนำเที่ยวใส่ไว้ วิกิพีเดียอังกฤษหน้าจังหวัดที่คู่มือหน้าแรกของเราอ้างระบุว่าพบปราสาทอิฐหนึ่งแห่งและปราสาทหินมากกว่าหกสิบแห่ง ส่วนที่คนส่วนใหญ่ไปคือพนมรุ้งกับเมืองต่ำ หน้านี้รวมปราสาทเล็กกว่าที่กระจายอยู่รอบสองแห่งนั้นและในอำเภออื่น ได้แก่ ปราสาทเขาปลายบัด ปราสาทบ้านบุ กุฎีฤษีสองแห่งแถบพนมรุ้ง กู่สวนแตง ปราสาทหนองหงส์ และเมืองโบราณแสลงโทน พร้อมตารางว่าแหล่งใดพูดอะไร และอะไรที่เรายังตรวจกับทางการไม่ได้

เราไม่ได้ไปที่ปราสาทเหล่านี้เอง ข้อมูลอ่านจากหน้าเว็บเมื่อ 19 ต.ค. 2569 ส่วนใหญ่มาจากวิกิพีเดียไทยซึ่งไม่ใช่แหล่งทางการ เฉพาะบ้านบุ กุฎีฤษีและบารายที่เชิงพนมรุ้งมีคำบรรยายจากกรมศิลปากรโดยตรง ค่าเข้าและเวลาเปิดของแห่งเหล่านี้เราหาแหล่งทางการไม่พบ ปราสาทเล็กหลายแห่งเป็นโบราณสถานกลางทุ่งหรือในโรงเรียนและวัด ไม่ได้มีช่องขายบัตรเหมือนพนมรุ้ง อ่านคู่มือหลักได้ที่พนมรุ้งและเมืองต่ำ และภาพรวมจังหวัดที่หน้าแรกบุรีรัมย์

ข้อมูลที่ตรวจแล้ว และสิ่งที่ยืนยันไม่ได้

ตรงไหนที่แหล่งข้อมูลพูดไม่ตรงกัน

ตำแหน่งปลายบัดและอายุ

หมายเหตุ พ.ศ. 1468 เท่ากับ ค.ศ. 925 โดยเลขคณิต ซึ่งเก่ากว่าอายุ พุทธศตวรรษที่ 15-16 ของตัวปราสาท (ค.ศ. 972-1157 โดยประมาณ) ที่วิกิพีเดียไทยเขียน และต่างจากศตวรรษที่ 7-8 ตามป้ายพิพิธภัณฑ์ ซึ่งแสดงว่าอายุของโบราณวัตถุ จารึก และปราสาทอาจต่างกัน เราไม่ได้อ่านจารึกเอง ผู้ที่ต้องอ้างควรอ้างหน้ากรมศิลปากรหรือผลงานวิชาการโดยตรง

กู่สวนแตง

กู่สวนแตงตามวิกิพีเดียไทยเป็นโบราณสถานที่ถูกวางระเบิดจนปรางค์พังเพื่อโจรกรรมชิ้นส่วนไปขาย ภายหลังกรมศิลปากรบูรณะจนสมบูรณ์และประกาศขึ้นทะเบียน 9 มี.ค. 2547 ข้อความนี้มาจากสารานุกรมเปิด เราไม่พบหน้ากรมศิลปากรที่ยืนยัน

หนองหงส์

สองแหล่งตรงกัน

ปราสาทเขาปลายบัด 1 และ 2

วิกิพีเดียไทยบรรยายว่าปราสาทปลายบัดหรือปราสาทเขาปลายบัดประกอบด้วยโบราณสถานสองหลัง คือปลายบัด 1 และ 2 อยู่ห่างกันราว 1 กม. ห่างพนมรุ้งไปทางใต้ประมาณ 5.5 กม. ห่างเมืองต่ำไปทางตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 1.4 กม. และห่างเมืองบุรีรัมย์ประมาณ 62 กม. เป็นศาสนบรรพตบนเขาปลายบัดสูง 289 เมตร ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นภูเขาไฟที่ดับสนิทเช่นเดียวกับพนมรุ้ง สร้างราวพุทธศตวรรษที่ 15-16 เพื่อเป็นเทวสถานพราหมณ์ฮินดูลัทธิไศวนิกายและพุทธสถานมหายาน

จุดที่น่าสนใจที่สุดตามบทความคือระบบจัดการน้ำ ผู้สร้างดัดแปลงปากปล่องภูเขาไฟเป็นสระน้ำ สร้างคันบังคับน้ำต่อกับแหล่งน้ำธรรมชาติให้ไหลลงบารายของเมืองต่ำ เพื่อหล่อเลี้ยงชุมชนที่ราบ และเป็นภูเขาลูกโดดเพียงลูกเดียวที่พบปราสาทขอมสองหลัง ซึ่งแสดงว่าสามปราสาทนี้ออกแบบให้สัมพันธ์กัน ตรงกับการที่กรมศิลปากรเขียนในหน้าประวัติพนมรุ้งว่าชุมชนโบราณมีบารายใหญ่หลายแห่ง ปลายบัด 1 บนยอดเขาเหลือปราสาทประธานและอาคารบริวารด้านหน้าสองหลัง ผังสี่เหลี่ยมจัตุรัสย่อมุม หินทรายและอิฐ ประตูทางตะวันออก อีกสามด้านเป็นประตูหลอก และบางส่วนเป็นปราสาทที่สร้างไม่เสร็จ ปลายบัด 2 บนสันเขาเป็นปราสาทอิฐหลังเดียวผังเดียวกัน มีกำแพงแก้วศิลาแลงและร่องรอยหลุมลักลอบขุดจำนวนมาก

ที่เรายังหาไม่พบคือวิธีขึ้นเขา เส้นทาง ค่าเข้า และเวลา หน้าทางการของกรมศิลปากรที่เราอ่านได้ไม่ลงปลายบัดในรายการเดียวกับปราสาทเมืองต่ำ เราจึงไม่ทราบว่าปลายบัดเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวขึ้นได้ตามปกติหรือเป็นพื้นที่โบราณสถานปิด ผู้ที่สนใจควรโทรอุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้งที่ 0 4466 6251 ซึ่งเป็นหน่วยงานที่น่าจะรู้ ยังไม่ยืนยัน

ปราสาทบ้านบุ กุฎีฤษีและบาราย ที่กรมศิลปากรลงรายการ

กรมศิลปากรบรรยายปราสาทบ้านบุว่าอยู่ภายในโรงเรียนบ้านบุวิทยาสรรค์ ห่างจากเชิงเขาพนมรุ้งไปทางตะวันออกราว 2 กม. สร้างด้วยศิลาแลง ผังสี่เหลี่ยมผืนผ้า จัดเป็นธรรมศาลา 1 ใน 121 แห่งที่สร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ 18 สมัยชัยวรมันที่ 7 วิกิพีเดียไทยหน้าประโคนชัยบอกทางว่าใช้เส้นทางเดียวกับไปเมืองต่ำ ปราสาทบ้านบุอยู่ริมทางหลวง 2221 ห่างจากทางแยกเข้าเมืองต่ำไปทางประโคนชัย 1.5 กม. วิกิพีเดียอังกฤษระบุด้วยว่าบ้านบุเป็นธรรมศาลาที่มีไฟ (a rest house with a fire) ซึ่งเป็นคำบรรยายคล้ายกับของกรมศิลปากร เพราะอโรคยศาลาและธรรมศาลาเป็นชุดสิ่งก่อสร้างของยุคนั้น

กุฎีฤษีหนองบัวราย อยู่ที่บ้านหนองบัวราย ต.จรเข้มาก เชิงพนมรุ้งด้านตะวันออก เป็นอโรคยศาลา ศิลาแลง 1 ใน 102 แห่ง ส่วนกุฎีฤษีโคกเมืองอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของเมืองต่ำ ปรางค์ประธานอยู่กลาง บรรณาลัยอยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ ล้อมด้วยกำแพงแก้ว มีสระสี่เหลี่ยมกรุศิลาแลงนอกกำแพงด้านตะวันออกเฉียงเหนือ ติดกับบารายเมืองต่ำ ชาวบ้านโคกเมืองเรียกปราสาทนี้ด้วยชื่อท้องถิ่น (ตามวิกิพีเดียไทยหน้าจังหวัด ซึ่งตัดข้อความไว้) หนองบัวรายหรือบารายเชิงเขาพนมรุ้งมีขนาด 350 x 850 เมตร และบารายเมืองต่ำ 510 x 1,090 เมตร พร้อมท่าน้ำ 5 ขั้น

วิกิพีเดียไทยหน้าจังหวัดลงปราสาทหนองกงว่าอยู่ห่างจากเชิงพนมรุ้งไปทางใต้ 2.8 กม. โดยไม่มีรายละเอียดอื่น และหมู่บ้านโฮมสเตย์โคกเมืองที่ ต.จรเข้มาก ที่บอกว่าเรียนรู้การปลูกข้าวหอมมะลิภูเขาไฟ ทอเสื่อกก และทอผ้าไหม ซึ่งเราไม่ได้ตรวจสถานะ ติดต่อและราคาที่พัก

กู่สวนแตง และกู่ฤๅษีหนองเยือง

วิกิพีเดียไทยเล่าว่ากู่สวนแตงตั้งอยู่บ้านดงยาง ต.กู่สวนแตง อ.บ้านใหม่ไชยพจน์ เป็นเทวาลัยฮินดู ปรางค์อิฐสามองค์เรียงเหนือใต้บนฐานศิลาแลงเดียวกัน ปรางค์กลางใหญ่และค่อนข้างสมบูรณ์ ด้านหน้าสามด้านยื่นออกมาและมีแผ่นศิลาทรายรองรับ ปรางค์ข้างเล็กกว่า ส่วนประกอบหินทรายที่ตกหล่นหน้าปรางค์มีฐานบัว ยอดปรางค์ กลีบขนุน และรูปนาคหกเศียร ส่วนทับหลังที่ใช้กำหนดอายุเก็บอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร ภาพสลักทั้งหมดตรงกับศิลปะนครวัด เช่น พระนารายณ์ตรีวิกรม ศิวนาฏราช การกวนเกษียรสมุทร และนารายณ์บรรทมสินธุ์ ในหน้าจังหวัด วิกิพีเดียไทยลงกู่ฤๅษีหนองเยืองในอำเภอเดียวกันว่าเป็นอโรคยาศาลสมัยชัยวรมันที่ 7 และวัดหลักศิลาที่มีอุโบสถแบบช่างกุลา วิกิทราเวลลงกู่สวนแตงในรายการ See ว่าเป็นปรางค์อิฐสามองค์บนฐานศิลาแลงเดียวกัน

วิกิพีเดียไทยหน้าจังหวัดลงงานบั้งไฟที่ปรางค์กู่สวนแตงเดือนพฤษภาคม มีขบวนบั้งไฟ การเซิ้ง สินค้าชุมชน และแสงสีเสียงเล่าเรื่องปรางค์ เราไม่พบกำหนดการปี 2569 หรือ 2570 ยังไม่ยืนยัน ระยะจากเมืองบุรีรัมย์ถึงกู่สวนแตงเราไม่พบจากแหล่งที่ตรวจได้ จึงไม่ใส่ตัวเลข

ปราสาทหนองหงส์ วัดโคกงิ้ว และเมืองโบราณแสลงโทน

ปราสาทหนองหงส์ ต.โนนดินแดง อ.โนนดินแดง เป็นปราสาทอิฐสามหลังเรียงบนฐานไพที หันหน้าไปทางทิศตะวันออก มีบรรณาลัยหน้าปราสาทองค์ใต้ ศิลปะบาปวนตอนปลายต่อนครวัดตอนต้น วิกิพีเดียไทยเขียนว่ามีก่อสร้างสองสมัย และบูรณะแล้ว

วิกิทราเวลลงปราสาทวัดโคกงิ้ว (อ.ปะคำ) ว่าเป็นปราสาทหินขอมหลังวัดโคกงิ้ว เคยเป็นอโรคยศาลา ส่วนวิกิพีเดียไทยลงปราสาทวัดโคกงิ้วและปราสาทตาดำในอำเภอปะคำโดยไม่มีรายละเอียด เราไม่ได้ตรวจสถานะปัจจุบันของโบราณสถานในอำเภอปะคำ

เมืองโบราณแสลงโทนอยู่ ต.แสลงโทน อ.ประโคนชัย ห่างจากตัวจังหวัดไปทางใต้ตามทางหลวง 2445 ราว 25 กม. ทางหลวงตัดผ่ากลางชุมชนโบราณ เห็นคันดินสูง 5-7 เมตรสองข้างทาง เมืองรูปกลมรีวางแนวตะวันออก-ตะวันตก คูเมืองสามชั้นแต่ปัจจุบันเหลือชั้นเดียว มีเนินดินที่เข้าใจว่าเคยเป็นศาสนสถานแต่ปัจจุบันเป็นศาลเจ้าพ่อแสลงโทน คันดินและเนินศาลเจ้าขึ้นทะเบียนโบราณสถานแล้ว ตามวิกิพีเดียไทย ประเพณีแห่ตาปู่แสลงโทนและสงกรานต์โบราณจัดช่วงเมษายนถึงพฤษภาคมของทุกปี

ที่ยังไม่รู้ และที่ต้องระวัง

เรื่องคำแนะนำจากต่างประเทศ อังกฤษแนะนำให้เลี่ยงการเดินทางที่ไม่จำเป็นในรัศมี 20 กม. จากชายแดนกัมพูชา (อ่านเมื่อ 19 ต.ค. 2569) ปราสาทที่อยู่แถบเชิงพนมรุ้งอยู่ในอำเภอที่ไม่ใช่อำเภอติดชายแดนโดยตรง แต่เราไม่มีตัวเลขระยะ จึงให้ตรวจแผนที่เทียบกับรัศมีนั้นเอง

สิ่งที่เรายืนยันไม่ได้

คำถามที่พบบ่อย

ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.