โฆษณา: บางลิงก์จองและซื้อตั๋วในเว็บนี้เป็นลิงก์พันธมิตร (affiliate) อาจทำให้เราได้ค่าคอมมิชชันโดยคุณไม่เสียเพิ่ม ส่วนปุ่มอื่นเป็นลิงก์ธรรมดาที่เราไม่ได้ค่าตอบแทน รายละเอียด
ญี่ปุ่น เกาหลี และต่างประเทศวางแผน

เที่ยวซาปา เวียดนาม คู่มือคนไทย เดินทาง ฤดู ฟานซีปัน

เที่ยวซาปาสำหรับคนไทย บินเข้าฮานอยแล้วต่อรถไฟหรือรถบัสราว 5-8 ชั่วโมง ฤดูนาขั้นบันได อากาศหนาว ฟานซีปัน หมู่บ้านและตลาดบั๊กห่า ตรวจกับแหล่งทางการ

อัปเดต 2026-10-17 · 11 นาทีอ่าน · โดยทีมบรรณาธิการ AsiaRoamer

ภาพประกอบ เวียดนาม: เที่ยวซาปา เวียดนาม คู่มือคนไทย เดินทาง ฤดู ฟานซีปัน
ภาพ: Christophe95, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons

ซาปา (Sa Pa) เป็นเมืองบนเทือกเขาฮว่างเหลียนเซินทางภาคเหนือของเวียดนาม ใกล้ชายแดนจีน เป็นฐานสำหรับดูนาขั้นบันไดในหุบเขาเมืองฮวา เดินเทรกไปหมู่บ้านชนกลุ่มน้อย และขึ้นกระเช้าไปยอดฟานซีปัน (Fansipan) ที่ Wikipedia ระบุความสูงเดิม 3,143 เมตร แล้วปรับเป็น 3,147.3 เมตร ข้อควรรู้ก่อนวางแผนมี 3 ข้อ ข้อแรก ซาปาไม่มีสนามบิน ต้องบินเข้าฮานอยแล้วนั่งรถไฟหรือรถบัสต่อ ข้อสอง ฤดูมีผลกับทริปมาก ช่วงหนาวหมอกหนาและนาเป็นสีน้ำตาล ส่วนฤดูฝนถนนลื่นและฝนตกบ่อย ข้อสาม ราคาและเวลาของหลายอย่างในซาปา โดยเฉพาะค่าเข้าหมู่บ้านและค่ารถ ไม่มีหน้าทางการให้เช็ก เราจึงแสดงตัวเลขที่ขัดกันไว้ตรง ๆ

ข้อมูลในหน้านี้อ่านจากเว็บท่องเที่ยวเวียดนาม เว็บ Sun World เว็บโรงแรมและผู้ให้บริการรถ และ Wikivoyage กับ Wikipedia เมื่อ 17 ต.ค. 2569 เว็บทางรถไฟเวียดนามที่เราเปิดอ่านได้ไม่มีตารางหรือราคาของขบวนฮานอย-ลาวไก เวลารถไฟจึงมาจากเว็บตัวแทนขายตั๋วและบอกไว้ชัดเจน เรายังไม่ได้ไปซาปาเอง ภาพประกอบเป็นภาพจาก Wikimedia Commons ที่ระบุเครดิตท้ายหน้า ที่พักดูที่พักซาปา พักย่านไหนดี ตั๋วและเวลากระเช้าฟานซีปันดูฟานซีปัน เลเจนด์ ราคาตั๋ว เวลาเปิด และภาพรวมทั้งประเทศดูคู่มือเที่ยวเวียดนาม

นาขั้นบันไดและหุบเขารอบซาปาในวันที่เมฆลงต่ำ
นาขั้นบันไดและหุบเขารอบซาปาในวันที่เมฆลงต่ำ ภาพ: Christophe95, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons

ซาปาเหมาะกับใคร

ลักษณะทริปเหมาะไหมเหตุผลตามข้อมูลที่ตรวจแล้ว
ชอบวิวภูเขา นาขั้นบันได และถ่ายรูปธรรมชาติเหมาะเว็บท่องเที่ยวเวียดนามเรียกซาปาว่าเมืองที่อยู่หัวหุบเขานาขั้นบันไดที่ยังทำนากันอยู่
ชอบเดินเทรกและพักโฮมสเตย์ในหมู่บ้านเหมาะเว็บท่องเที่ยวเวียดนามระบุเทรกกิ้งเป็นจุดเด่น และบางหมู่บ้านอย่างกั๊ตกั๊ตและตาฟิน (Ta Phin) ไปได้โดยไม่ต้องมีไกด์
อยากดูตลาดชนกลุ่มน้อยเหมาะถ้าเผื่อวันอาทิตย์ตลาดบั๊กห่าเปิดคึกคักทุกวันอาทิตย์ตามเว็บท่องเที่ยวเวียดนาม
อยากขึ้นยอดเขาที่สูงที่สุดในอินโดจีนเหมาะSun World ให้บริการกระเช้าและรถรางขึ้นฟานซีปัน ดูรายละเอียดที่หน้าฟานซีปัน
ไม่ชอบอากาศหนาวและหมอกระวังช่วงพ.ย.-ก.พ.Wikivoyage เขียนว่าช่วงพ.ย.-ก.พ. หนาว เปียก และมีหมอก ห้องหลายแห่งไม่มีเครื่องทำความร้อนที่ดี (ข้อความเก่า)
มีเวลาแค่ 2 วันและไม่อยากนั่งรถนานไม่เหมาะแค่เดินทางไปกลับฮานอยก็กินเวลากลางวันหรือกลางคืนเกือบหมด
ต้องการเที่ยวทะเลหรือเกาะไม่ใช่จุดแข็งซาปาอยู่บนภูเขา ถ้าอยากได้ทะเลดูล่องเรืออ่าวฮาลองหรือแผนฮานอย-ดานัง-ฮอยอัน

หมายเหตุเรื่องชื่อ Wikipedia ระบุว่าตั้งแต่กรกฎาคม 2568 ซาปาเป็น "แขวง" (ward) ของจังหวัดลาวไก หลังรวมแขวงเดิมหลายแห่งเข้าด้วยกัน เว็บและหนังสือเก่าจำนวนมากจึงยังเขียนว่า "ตำบลซาปา" หรือ "อำเภอซาปา" ไม่ได้แปลว่าผิดที่

ที่เที่ยวหลักในตัวเมืองและรอบเมือง

ตัวเมืองซาปา ลานและโบสถ์หิน ทะเลสาบ

ตัวเมืองเล็กและเดินได้ทั่ว แต่ถนนเป็นเนินสูงต่ำ Wikivoyage เขียนว่าจุดต่าง ๆ ในหมู่บ้านหลักเดินถึงกันได้ ลานซาปาและโบสถ์หินอยู่ใจกลางเมือง Wikivoyage ระบุว่าโบสถ์สร้างโดยฝรั่งเศสช่วงปี 1926-1935 และเข้าชมได้ฟรีเมื่อไม่มีพิธี ส่วนทะเลสาบซาปาเดินจากโบสถ์ราว 5 นาที โรงแรม Amazing Hotel ระบุบนเว็บภาษาเวียดนามว่าอยู่ห่างโบสถ์หินและลานซาปา 200 เมตร และห่างทะเลสาบ 500 เมตร จึงใช้เป็นหลักหมายตอนเลือกที่พักได้

ทัศนียภาพตัวเมืองซาปาและทะเลสาบจากภูเขาฮัมร่อง (Ham Rong)
ทัศนียภาพตัวเมืองซาปาและทะเลสาบจากภูเขาฮัมร่อง (Ham Rong) ภาพ: Zeugma fr (talk) (Antoine FLEURY-GOBERT), CC BY-SA 3.0 / Wikimedia Commons
ทะเลสาบกลางเมืองซาปาในวันที่หมอกลง
ทะเลสาบกลางเมืองซาปาในวันที่หมอกลง ภาพ: Yun Huang Yong, CC BY 2.0 / Wikimedia Commons

หมู่บ้านกั๊ตกั๊ต (Cat Cat) ใกล้ตัวเมือง

หมู่บ้านของชาวม้งที่ห่างตัวเมืองราว 2 กิโลเมตรตามสื่อเวียดนาม (Bac Ninh TV) เป็นจุดที่คนมาซาปาครั้งแรกมักเดินไป ค่าเข้าไม่มีหน้าทางการที่เปิดอ่านได้ และตัวเลขที่เจอขัดกันมาก ดูตารางด้านล่าง

แหล่งข้อมูลค่าเข้าที่ระบุหมายเหตุ
Bac Ninh TV (4 ก.ค. 2568)70,000 ด่งต่อคนสื่อเวียดนาม
Wikivoyage หัวข้อกั๊ตกั๊ต (แก้ ส.ค. 2567)70,000 ด่ง เด็กต่ำกว่า 10 ปี 30,000 ด่งแหล่งรอง
Wikivoyage ย่อหน้าอื่นหน้าเดียวกัน150,000 ด่งต่อคนข้อความเก่ากว่า ขัดกับบรรทัดข้างบนในหน้าเดียวกัน
ผลค้นหาเว็บท่องเที่ยวต่างประเทศ150,000 ด่ง เด็กต่ำกว่า 1.3 เมตร 70,000 ด่งเราไม่ได้เปิดอ่านหน้าต้นทางทุกหน้า
ผลค้นหาภาษาเวียดนาม90,000 ด่ง เด็ก 50,000 ด่งไม่ลงวันที่ ระบุว่าเป็นราคาอ้างอิง

ทั้งหมดนี้เป็นค่าบริการหมู่บ้าน เรายังไม่มีหน้าของผู้ให้บริการยืนยัน จึงไม่เขียนหน้าแยกและไม่ระบุตัวเลขเดียว ให้ถามที่ช่องขายตั๋วก่อนซื้อ มีอีกเรื่องที่ต่างจากค่าบริการ คือสื่อ Bao Lao Cai รายงานว่าตั้งแต่ 1 ม.ค. 2568 จังหวัดลาวไก (มติ 05/2024/NQ-HĐND) เก็บค่าธรรมเนียมชมจุดชมวิวยอดฟานซีปันและน้ำตกกั๊ตกั๊ต 10,000 ด่งต่อคนสำหรับอายุ 16 ปีขึ้นไป และ 5,000 ด่งสำหรับต่ำกว่า 16 ปี แยกจากค่าบริการของผู้ประกอบการ เราไม่ทราบว่าราคาที่หน้าเว็บหรือหน้าช่องขายรวมค่านี้ไว้แล้วหรือไม่

เทรกหุบเขาเมืองฮวา (Muong Hoa) ลาวชายและตาวัน

เส้นเดินยอดนิยมตาม Wikivoyage คือหมู่บ้านลาวชาย (Lao Chai) และตาวัน (Ta Van) ในหุบเขาเมืองฮวา Wikivoyage ระบุว่าหมู่บ้านส่วนใหญ่ไม่เก็บค่าเข้า ยกเว้นกั๊ตกั๊ต (ข้อมูลเก่า) และระยะเดินจากลาวชายไปสะพานตาวัน 3.5 กม. ถ้าไม่อยากเดินกลับขึ้นเนินให้ตกลงกับรถแท็กซี่ให้มารอที่ปลายทาง ที่พักในหุบเขาก็มีให้เลือก ดูโฮมสเตย์และโรงแรมที่ตรวจแล้วที่ที่พักซาปา

หุบเขาเมืองฮวา นาขั้นบันไดกับลำน้ำเมืองฮวาตรงกลาง
หุบเขาเมืองฮวา นาขั้นบันไดกับลำน้ำเมืองฮวาตรงกลาง ภาพ: Christophe95, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons

ข้อควรรู้ที่แหล่งข้อมูลเขียนตรงกัน

  • รองเท้าและเสื้อกันฝน Wikivoyage แนะนำรองเท้าเทรกกิ้งหรือรองเท้าบูต ไม้เท้า และเสื้อผ้าสำรองในถุงกันน้ำ เพราะทางเป็นโคลนและลื่น โรงแรมหลายแห่งมีรองเท้าบูตและเสื้อกันฝนให้ยืม
  • การถ่ายรูปคน Wikivoyage ระบุว่าชนกลุ่มน้อยบางคนไม่ต้องการให้ถ่ายรูป ให้ขออนุญาตก่อน
  • เด็กขายของ Wikivoyage และคำแนะนำท้องถิ่นที่อ้างไว้ในหน้าเดียวกันขอให้ไม่ซื้อของจากเด็ก เพราะทำให้เด็กไม่ไปโรงเรียน ให้ซื้อจากผู้ใหญ่
  • ไกด์ เว็บท่องเที่ยวเวียดนามระบุว่ากั๊ตกั๊ตและตาฟินไปเองได้ แต่เส้นไกลกว่านี้และการค้างโฮมสเตย์เรายังไม่พบกฎทางการที่บังคับหรือห้ามจ้างไกด์ ถ้าตั้งใจจ้างไกด์ Wikivoyage เตือนว่าบริษัททัวร์ใหญ่หลายแห่งใช้ไกด์ชาวกิงไม่ใช่ชาวม้งหรือเต๋า และแนะให้ถามว่าเงินถึงคนในหมู่บ้านแค่ไหน เป็นความเห็นของผู้เขียน Wikivoyage ไม่ใช่ข้อมูลทางการ
  • ลงทะเบียนหนังสือเดินทางที่พัก Wikivoyage ระบุว่ากฎหมายเวียดนามให้ที่พักเก็บข้อมูลหนังสือเดินทางเพื่อลงทะเบียน ควรพกตัวจริงหรือสำเนาตามที่ที่พักขอ และให้ตรวจเงื่อนไขล่าสุดกับที่พัก
ถนนและลำธารในหุบเขาเมืองฮวา
ถนนและลำธารในหุบเขาเมืองฮวา ภาพ: Christophe95, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons

ฤดูนาขั้นบันได เดือนไหนสวย

แหล่งข้อมูลให้ภาพตรงกันในภาพรวมแต่ไม่ใช่วันที่แน่นอน

ช่วงที่แหล่งข้อมูลเขียน
ก.ย.-พ.ย.เว็บท่องเที่ยวเวียดนามแนะนำเป็นช่วงที่ดีที่สุด นาเป็นสีทองและท้องฟ้าใส Sun World เขียนว่าตั้งแต่ตุลาคมเป็นฤดู "ล่าทะเลหมอก" ที่ยอดฟานซีปัน
มี.ค.-พ.ค.เว็บท่องเที่ยวเวียดนามเขียนว่าอากาศอบอุ่นและดอกไม้บาน Wikivoyage เตือนว่าช่วงนี้ชาวบ้านเพิ่งเริ่มทำนา จึงยังไม่เห็นนาเขียวเต็มที่
พ.ย.-ก.พ.Wikivoyage เขียนว่าฤดูหนาวสี่เดือนนี้หนาว เปียก มีหมอก นาเป็นสีน้ำตาลและว่างเพราะยังไม่ปลูก ทางโคลน และวิวมักถูกหมอกบัง

ข้อมูลเดือนพฤศจิกายนขัดกันเอง เว็บท่องเที่ยวเวียดนามนับเป็นช่วงดี ส่วน Wikivoyage นับเป็นต้นฤดูหนาว เราตีความว่าต้นเดือนน่าจะเป็นช่วงรอยต่อ ซึ่งเป็นความเห็นของเรา ไม่ใช่ข้อมูลทางการ

Wikipedia ระบุว่าฤดูหนาวที่เย็นและแห้งจำกัดให้ปลูกข้าวได้ปีละครั้งในฤดูฝน นั่นคือเหตุผลที่ภาพนาเขียวและนาทองอยู่ในช่วงกลางปีถึงต้นฤดูหนาวเท่านั้น วันที่ปลูกและเก็บเกี่ยวจริงเปลี่ยนตามปี ตรวจกับที่พักก่อนจองถ้าทริปเดินทางเพราะนาโดยเฉพาะ

แสงเช้าเหนือเทือกเขาฮว่างเหลียนเซิน
แสงเช้าเหนือเทือกเขาฮว่างเหลียนเซิน ภาพ: Dansapa, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons

ช่องเขา O Quy Ho (Tram Ton)

ช่องเขาบนทางหลวง 4D ระหว่างลาวไกกับลายเจา เว็บท่องเที่ยวจังหวัดลายเจาระบุว่ายาวเกือบ 50 กม. สูงกว่า 2,000 เมตร เข้าชมฟรี และเตือนว่าเป็นหนึ่งในช่องเขาที่อันตรายที่สุดของภาคตะวันตกเฉียงเหนือ ฝั่งซาปาเย็นและชื้น ฝั่งลายเจาอุ่นและแห้ง ควรเตรียมเสื้อผ้าสำหรับสองอากาศ เว็บเดียวกันแนะนำให้ไปหน้าหนาวถ้ามีโอกาสเห็นน้ำแข็งหรือหิมะ เราไม่ได้ตรวจสภาพถนนและเวลาที่รถรับส่งไป ถ้าไม่ขับเอง ให้ถามที่พักหรือบริษัททัวร์

ทิวเขาและถนนคดเคี้ยวของช่องเขา O Quy Ho
ทิวเขาและถนนคดเคี้ยวของช่องเขา O Quy Ho ภาพ: Kiếm Anh, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons

ตลาดบั๊กห่า (Bac Ha) วันอาทิตย์

เว็บท่องเที่ยวเวียดนามเขียนว่าตลาดบั๊กห่าคึกคักทุกวันอาทิตย์ มีพ่อค้าหลายชนเผ่า แต่งชุดพื้นเมือง Wikivoyage ระบุว่าใหญ่กว่าตลาดในซาปามาก และบั๊กห่าอยู่ใกล้ลาวไกมากกว่าซาปา ถ้าเข้าหรือออกจากลาวไกในวันอาทิตย์ก็ผูกเข้ากับตลาดได้ ราคาทัวร์ในหน้า Wikivoyage (10-15 ดอลลาร์สหรัฐ) เป็นข้อมูลปี 2556 จึงไม่ใช้เป็นราคาปัจจุบัน

ชาวม้งดอกในชุดสีสดที่ตลาดบั๊กห่า
ชาวม้งดอกในชุดสีสดที่ตลาดบั๊กห่า ภาพ: Peter Olshevsky, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons

ฟานซีปัน (Fansipan) ด้วยกระเช้า

ทางหลักคือขึ้นรถรางภูเขาเมืองฮวาจากซาปาไปสถานีกระเช้า ขึ้นกระเช้า แล้วต่อรถรางสั้นไปใกล้ยอด Sun World ให้ราคากระเช้าผู้ใหญ่เริ่ม 825,000 ด่ง เวลาเปิด 07.30-17.00 น. ตามเว็บทางการ ตรวจ 17 ต.ค. 2569 ตัวเลขที่ขัดกันและวิธีซื้ออยู่ที่หน้าฟานซีปัน เลเจนด์

แผนที่ย่านเป็นคำ

  • ใจกลางเมืองและรอบลานโบสถ์ เดินถึงทะเลสาบ ตลาด และร้านอาหารได้ โรงแรมใหญ่ระดับหรูอย่าง Hotel de la Coupole ระบุว่าอยู่ใจกลางเมือง
  • ย่านเคาเมย์ (Cau May) ถนนสายท่องเที่ยวหลักและเนินด้านหุบเขา มีทั้งโรงแรมใหญ่และรีสอร์ตวิลล่าที่วิวหุบเขาเมืองฮวา
  • ถนนทากบ๊าก (Thac Bac) ทางไปน้ำตกสีเงิน (Silver Waterfall) และอุทยานแห่งชาติฮว่างเหลียน
  • หุบเขาเมืองฮวาและหมู่บ้านลาวชาย ตาวัน อยู่ใต้ตัวเมืองลงไป เหมาะกับโฮมสเตย์และอีโคลอดจ์ ต้องนั่งรถเข้าเมือง
  • นอกเมือง เช่น Topas Ecolodge ที่เว็บระบุว่าห่างซาปา 45 นาที และตลาดบั๊กห่า (ต้องไปทัวร์หรือเช่ารถ)

ทำเลและที่พัก

ตารางเปรียบเทียบย่านและโรงแรมที่ตรวจกับเว็บทางการ 9 แห่งอยู่ที่ที่พักซาปา พักย่านไหนดี

ตัวเมืองซาปาและทะเลสาบยามเย็น
ตัวเมืองซาปาและทะเลสาบยามเย็น ภาพ: Quangpraha, CC0 / Wikimedia Commons

เดินทางจากไทยไปซาปา

ขั้นที่ 1 บินจากกรุงเทพฯ ไปฮานอย

ซาปาไม่มีสนามบิน Wikivoyage ระบุว่าสนามบินที่ใกล้ที่สุดคือฮานอย และสนามบินเดียนเบียนฟูที่ดูใกล้บนแผนที่ใช้เวลาเดินทางทางถนนเกือบ 9 ชั่วโมงเพราะถนนไม่ดี เว็บรวมข้อมูลเที่ยวบิน flightsfrom.com แสดงว่ามีเที่ยวบินตรงกรุงเทพฯ-ฮานอยจากหลายสายการบิน เรายังไม่ได้เปิดตารางบินของสายการบินเองในวันที่ตรวจ จึงไม่ระบุเวลาและความถี่ ให้เช็กกับเว็บสายการบินก่อนจอง ภาพรวมเรื่องวีซ่า เงิน และงบดูคู่มือเที่ยวเวียดนาม และเน็ตมือถือดูeSIM และซิมเวียดนาม

ถ้าจะค้างฮานอยก่อนหรือหลังซาปา มีหน้าที่ตรวจแล้วดังนี้ ย่านเมืองเก่าฮานอย ถนนรถไฟฮานอย คุกฮัวโหล และแผนฮานอย-ดานัง-ฮอยอัน 7 วัน ถ้าอยากต่อทะเล ดูล่องเรืออ่าวฮาลอง

สถานีรถไฟลาวไก ปลายทางของรถไฟกลางคืนจากฮานอย
สถานีรถไฟลาวไก ปลายทางของรถไฟกลางคืนจากฮานอย ภาพ: Yhxc57082, CC BY-SA 4.0 / Wikimedia Commons

ขั้นที่ 2 ฮานอยไปซาปา เทียบ 3 ทาง

ทางเวลาและราคาที่แหล่งข้อมูลเขียนข้อควรคิด
รถไฟกลางคืนฮานอย-ลาวไก แล้วต่อรถเว็บตัวแทน North Vietnam Travel ระบุขบวน SP3 ออก 22.00 ถึง 05.55 และ SP7 ออก 22.40 ถึง 06.25 ราว 8 ชั่วโมง จากลาวไกต่อรถราว 1-1.5 ชั่วโมง โรงแรม Coupole ระบุ 8 ชั่วโมงบนรถไฟ และต่อรถรับส่ง 1 ชั่วโมง ตั๋วเตียงนอนขบวนธรรมดาเว็บตัวแทนเขียนราว 14-17 ดอลลาร์สหรัฐ ขบวนท่องเที่ยวหรูตั้งแต่ราว 29 ดอลลาร์ขึ้นไปเวลาและราคามาจากเว็บตัวแทน ไม่ใช่ตารางทางรถไฟ Hai Phong News (12 เม.ย. 2569) รายงานว่าทางรถไฟจัดขบวนฮานอย-ลาวไก 3 คู่ต่อวัน รวม SP3/SP4 และ SP7/SP8 แต่ไม่ได้ลงเวลา
รถบัสหรือลิมูซีนบนทางด่วนSapa Express (เว็บของผู้ให้บริการ) ออกรอบ 07.00 ออกจาก 204 Tran Quang Khai ฮานอย ถึงซาปา 13.00 ที่นั่ง S28 VIP 16-18 ดอลลาร์สหรัฐ ที่นั่ง S12 VIP 22-24 ดอลลาร์ เตียงนอนลิมูซีน 24-25 ดอลลาร์ รอบ 22.00 ถึง 04.00เว็บไม่อธิบายว่าสองตัวเลขราคาต่างกันอย่างไร ขากลับออกจากซาปา 15.00 ถึงฮานอย 21.00 (ที่นั่ง S28)
รถส่วนตัวบนทางด่วนWikivoyage ระบุว่าทางด่วนฮานอย-ลาวไกลดเวลาจากกว่า 10 ชั่วโมงเหลือราว 5 ชั่วโมง Hotel de la Coupole ระบุ 5 ชั่วโมงจากฮานอยและ 4 ชั่วโมงจากสนามบินน้อยบ่ายตัวเลขของโรงแรมเป็นเวลาขับรถ ไม่รวมแวะพักและรถติด

การเลือกระหว่างรถไฟกับรถบัส เป็นข้อเสนอของเรา รถไฟนอนข้ามคืนไม่เสียเวลากลางวัน แต่ถึงลาวไกเช้ามืดแล้วยังต้องต่อรถขึ้นเขา ส่วนรถบัสรอบเช้าถึงซาปาช่วงบ่ายเหมาะกับคนที่อยากเห็นวิวระหว่างทาง Wikivoyage เตือนว่าบางครั้งรถบัสขากลับไปส่งแถวชานเมืองฮานอยแทนที่จะเป็นเมืองเก่า ควรยืนยันจุดลงกับผู้ให้บริการก่อนซื้อ และให้ซื้อตั๋วขากลับพร้อมขาไป

อากาศเดือนต่อเดือน

ตัวเลขจากตารางภูมิอากาศที่ Wikivoyage อ้างจาก Worldwide Bioclimatic Classification System เป็นค่าเฉลี่ยหลายปี ไม่ใช่พยากรณ์

เดือนต่ำสุดเฉลี่ย (องศา)สูงสุดเฉลี่ย (องศา)ฝน (มม.)
ม.ค.6.212.370
ก.พ.7.814.374
มี.ค.10.818.2105
เม.ย.14.021.3213
พ.ค.16.322.4341
มิ.ย.17.622.9381
ก.ค.17.723.0461
ส.ค.17.423.0452
ก.ย.15.921.7303
ต.ค.13.719.0201
พ.ย.10.216.1106
ธ.ค.7.013.266

Wikipedia ระบุว่าอุณหภูมิเฉลี่ยทั้งปีราว 15-16 องศา ช่วงฤดูหนาวบางครั้งต่ำกว่าศูนย์ และเคยมีหิมะบันทึกที่ความสูงราว 1,571 เมตร Wikivoyage ระบุว่ามีหิมะในปี 2554 (ข้อมูลเก่า) ฤดูฝนตามตัวเลขอยู่ราวเมษายนถึงกันยายน และ Wikipedia เตือนว่าน้ำท่วมเกิดได้ โดยเฉพาะช่วงมิถุนายนถึงต้นกันยายน จึงควรเผื่อวันสำรองถ้าไปช่วงนี้ ส่วนฟานซีปันที่ระดับสูงกว่าตัวเมืองมากอากาศและทัศนวิสัยต่างจากในเมือง เว็บท่องเที่ยวเวียดนามเขียนถึงน้ำค้างแข็งรอบฟานซีปันในหน้าหนาว

ควรมีกี่วัน และตัวอย่างโครงทริป

เป็นข้อเสนอของเรา ไม่ใช่แพ็กเกจทางการ

ทริปโครงคร่าว ๆ
2 คืนกับรถไฟกลางคืนคืน 0 รถไฟฮานอย-ลาวไก เช้าถึงซาปา เดินเมืองและกั๊ตกั๊ต วัน 2 ฟานซีปัน หรือเทรกหุบเขา คืนที่ 2 รถไฟหรือรถบัสกลับฮานอย
3 คืนกับโฮมสเตย์วันแรกเทรกลาวชายถึงตาวันและพักโฮมสเตย์ วันที่ 2 ต่อหุบเขาหรือฟานซีปัน วันที่ 3 ตลาดบั๊กห่าถ้าตรงวันอาทิตย์
4 คืนกับช่องเขาเพิ่ม O Quy Ho และน้ำตกสีเงิน เหมาะกับคนที่ชอบถ่ายภาพวิว

ซื้ออะไรก่อนไป

ลิงก์ที่หน้านี้ใช้ และรายได้ของเรา

ปุ่ม 12Go และ KKday ในหน้านี้เป็นลิงก์พันธมิตร ถ้าคุณจองผ่านปุ่มนี้ เราอาจได้ค่าคอมมิชชัน โดยราคาที่คุณจ่ายไม่เพิ่ม ส่วนปุ่มค้นหาอื่น (Booking.com, Trip.com) เปิดหน้าของผู้ให้บริการโดยตรงและเราไม่ได้ค่าคอมมิชชัน และเราไม่ได้เทียบราคาให้

ที่พักที่คัดมาให้

ตัวอย่างโรงแรมที่เปิดมานานในซาปา กระจายตามย่านและระดับงบ ข้อมูลทุกข้อด้านล่างตรวจกับเว็บไซต์ของโรงแรมเองหรือแหล่งที่น่าเชื่อถือเมื่อ 16 ต.ค. 2569 และมีลิงก์ไปแหล่งนั้น เรายังไม่เคยเข้าพักที่เหล่านี้และไม่ให้คะแนน ไม่แสดงราคาเพราะราคาเปลี่ยนทุกวัน ระดับ (band) คือประเภทของที่พัก (ที่พักราคาประหยัด ระดับกลาง ระดับสูง) ไม่ใช่ราคาจริง

โรงแรมย่านระดับเหมาะกับ
Hotel de la Coupole - MGalleryใจกลางเมืองซาปาระดับสูงเหมาะกับผู้ที่อยากพักโรงแรมหรูเครือนานาชาติใจกลางเมือง และพร้อมจ่ายสำหรับโรงแรมบริการเต็มรูปแบบ
Pao's Sapa Leisure Hotelย่านเคาเมย์ระดับสูงเหมาะกับผู้ที่อยากพักโรงแรมขนาดใหญ่แนวรีสอร์ต มีห้องวิวหุบเขาและสระในร่มสำหรับช่วงอากาศหนาว
DeLaMont Sapa Hotelใจกลางเมืองซาปาระดับกลางเหมาะกับผู้ที่อยากพักโรงแรมบูติกขนาดเล็กใจกลางเมือง และเลือกได้ระหว่างห้องวิวภูเขากับวิวหุบเขา
Ville De Mont Mountain Resortฝั่งเนินเคาเมย์ วิลล่าเหนือหุบเขาระดับสูงเหมาะกับคู่รักและครอบครัวที่อยากได้วิลล่าส่วนตัววิวหุบเขาและเตาผิง และรับได้ว่าเป็นรีสอร์ตบนเนิน ไม่ใช่โรงแรมติดถนน
Topas Ecolodgeนอกเมือง บนเนินในเขตเทือกเขาฮว่างเหลียนระดับสูงเหมาะกับผู้ที่อยากพักล็อดจ์เงียบ ๆ ในภูเขา และรับได้กับการนั่งรถราว 45 นาทีเข้าตัวเมืองซาปา
Pistachio Hotelถนนทากบ๊ากในเมืองซาปาระดับกลางเหมาะกับครอบครัวและกลุ่มเพื่อนที่อยากได้โรงแรมระดับกลาง มีห้อง Family Suite และสระ ย่านถนนทากบ๊ากที่ไปทางน้ำตกสีเงิน
Amazing Hotel Sapaถนนด่งเลย ใกล้โบสถ์หินระดับกลางเหมาะกับผู้ที่อยากได้ที่พักเดินถึงลานโบสถ์และทะเลสาบ และอยากได้ห้องที่มีเครื่องทำความร้อน
KK Sapa Hotelถนนไวโอเล็ตและถนนเมืองฮวา ในเมืองซาปาระดับกลางเหมาะกับผู้ที่อยากได้ห้องมีระเบียงวิวภูเขาและสระ ห่างศูนย์กลางเมืองไม่กี่นาที
Eco Palms Houseหมู่บ้านลาวชาย หุบเขาเมืองฮวาระดับกลางเหมาะกับผู้ที่อยากนอนในหุบเขาเมืองฮวาท่ามกลางนาข้าวและทางเดินหมู่บ้าน มากกว่าพักในตัวเมืองซาปา

Hotel de la Coupole - MGallery

ใจกลางเมืองซาปา ระดับสูง

  • โรงแรมระบุว่าตั้งอยู่ใจกลางเมืองซาปา [แหล่งข้อมูล]
  • ระบุเวลาเดินทางโดยรถยนต์ 4 ชั่วโมงจากสนามบินน้อยบ่าย และ 5 ชั่วโมงจากฮานอย [แหล่งข้อมูล]
  • ระบุว่าจากฮานอยนั่งรถไฟไปลาวไกราว 8 ชั่วโมง แล้วต่อรถรับส่งราว 1 ชั่วโมงจากลาวไก [แหล่งข้อมูล]
  • โรงแรมระบุว่าเปิดเมื่อเดือนธันวาคม 2018 ในเครือ MGallery Collection [แหล่งข้อมูล]
  • ที่อยู่ที่ระบุคือ 1 Hoang Lien Street [แหล่งข้อมูล]

เหมาะกับ: เหมาะกับผู้ที่อยากพักโรงแรมหรูเครือนานาชาติใจกลางเมือง และพร้อมจ่ายสำหรับโรงแรมบริการเต็มรูปแบบ

ควรรู้: หน้าแรกของเว็บให้เวลาเดินทางโดยรถและรถไฟ แต่ไม่แสดงราคาห้อง ควรเช็กประเภทห้องและราคาในวันที่จองเอง

Pao's Sapa Leisure Hotel

ย่านเคาเมย์ ระดับสูง

เหมาะกับ: เหมาะกับผู้ที่อยากพักโรงแรมขนาดใหญ่แนวรีสอร์ต มีห้องวิวหุบเขาและสระในร่มสำหรับช่วงอากาศหนาว

ควรรู้: โรงแรมมี 223 ห้อง ขนาดค่อนข้างใหญ่ และหน้าแรกไม่แสดงราคาห้อง ควรเทียบประเภทห้องกับราคาในวันที่จอง

DeLaMont Sapa Hotel

ใจกลางเมืองซาปา ระดับกลาง

  • โรงแรมระบุว่าตั้งอยู่ใจกลางเมืองซาปา [แหล่งข้อมูล]
  • บรรยายตัวเองว่าเป็นบูติกโฮเทล 4 ดาว มี 45 ห้อง ร้านอาหาร บาร์ ฟิตเนส และสระว่ายน้ำกลางแจ้ง [แหล่งข้อมูล]
  • ห้อง Deluxe King Valley View ระบุว่าเห็นวิวหุบเขาเมืองฮวาแบบพาโนรามา [แหล่งข้อมูล]
  • ห้องบางประเภทระบุว่าหันไปทางภูเขาฮัมร่อง [แหล่งข้อมูล]
  • ที่อยู่ที่ระบุคือ Villa BT03-L03, Group 3, Sa Pa Ward [แหล่งข้อมูล]

เหมาะกับ: เหมาะกับผู้ที่อยากพักโรงแรมบูติกขนาดเล็กใจกลางเมือง และเลือกได้ระหว่างห้องวิวภูเขากับวิวหุบเขา

ควรรู้: เว็บระบุสระว่ายน้ำกลางแจ้งแต่ไม่บอกว่าเป็นสระน้ำอุ่นหรือไม่ ถ้าไปหน้าหนาวควรถามก่อน

Ville De Mont Mountain Resort

ฝั่งเนินเคาเมย์ วิลล่าเหนือหุบเขา ระดับสูง

  • รีสอร์ตระบุว่าวิลล่าทุกหลังมีวิวพาโนรามาเหนือหุบเขาเมืองฮวา [แหล่งข้อมูล]
  • ระบุว่าตั้งอยู่ที่ความสูง 1,555 เมตร มีวิลล่า 39 หลัง [แหล่งข้อมูล]
  • ระบุว่าวิลล่าทุกหลังมีเตาผิงฟืนแบบดั้งเดิมในห้องนั่งเล่น [แหล่งข้อมูล]
  • มีรถบักกี้รับส่งภายในรีสอร์ตและที่จอดรถฟรีสำหรับผู้เข้าพัก [แหล่งข้อมูล]
  • ที่อยู่ที่ระบุคือ Presidential Villa, Cau May High-End Resort, Group 7, Sa Pa Ward [แหล่งข้อมูล]

เหมาะกับ: เหมาะกับคู่รักและครอบครัวที่อยากได้วิลล่าส่วนตัววิวหุบเขาและเตาผิง และรับได้ว่าเป็นรีสอร์ตบนเนิน ไม่ใช่โรงแรมติดถนน

ควรรู้: เว็บไม่บอกระยะเดินเข้าตัวเมือง และในรีสอร์ตใช้รถบักกี้ ควรถามวิธีเข้าเมืองก่อนจอง

Topas Ecolodge

นอกเมือง บนเนินในเขตเทือกเขาฮว่างเหลียน ระดับสูง

เหมาะกับ: เหมาะกับผู้ที่อยากพักล็อดจ์เงียบ ๆ ในภูเขา และรับได้กับการนั่งรถราว 45 นาทีเข้าตัวเมืองซาปา

ควรรู้: อยู่นอกเมือง เว็บระบุว่านั่งรถไปซาปา 45 นาที จึงต้องเผื่อเวลาทุกครั้งที่เข้าเมืองหรือไปส่งที่รถไฟ รถบัส

Pistachio Hotel

ถนนทากบ๊ากในเมืองซาปา ระดับกลาง

เหมาะกับ: เหมาะกับครอบครัวและกลุ่มเพื่อนที่อยากได้โรงแรมระดับกลาง มีห้อง Family Suite และสระ ย่านถนนทากบ๊ากที่ไปทางน้ำตกสีเงิน

ควรรู้: เว็บให้ที่อยู่แต่ไม่บอกระยะไปลานโบสถ์หรือสถานีกระเช้า ควรดูแผนที่ว่าเดินได้ไกลแค่ไหน

Amazing Hotel Sapa

ถนนด่งเลย ใกล้โบสถ์หิน ระดับกลาง

  • โรงแรมระบุ (ในหน้าภาษาเวียดนาม) ว่าอยู่ใจกลางเมืองซาปา ห่างโบสถ์หินและลานซาปา 200 เมตร ห่างทะเลสาบซาปา 500 เมตร [แหล่งข้อมูล]
  • ระบุ (หน้าภาษาเวียดนาม) ว่าห้องหันไปทางหุบเขาเมืองฮวาและเทือกเขาฮว่างเหลียนเซิน [แหล่งข้อมูล]
  • ระบุ (หน้าภาษาเวียดนาม) ว่ามี 82 ห้อง [แหล่งข้อมูล]
  • ระบุ (หน้าภาษาเวียดนาม) ว่าห้องมีแอร์ เครื่องทำความร้อน และมินิบาร์ [แหล่งข้อมูล]
  • ที่อยู่ที่ระบุ (หน้าภาษาเวียดนาม) คือถนนด่งเลย เมืองซาปา [แหล่งข้อมูล]

เหมาะกับ: เหมาะกับผู้ที่อยากได้ที่พักเดินถึงลานโบสถ์และทะเลสาบ และอยากได้ห้องที่มีเครื่องทำความร้อน

ควรรู้: ระยะทางเขียนไว้ในหน้าแรกฉบับภาษาเวียดนามเท่านั้น และเว็บไม่แสดงราคา ควรยืนยันประเภทห้องและราคากับโรงแรม

KK Sapa Hotel

ถนนไวโอเล็ตและถนนเมืองฮวา ในเมืองซาปา ระดับกลาง

เหมาะกับ: เหมาะกับผู้ที่อยากได้ห้องมีระเบียงวิวภูเขาและสระ ห่างศูนย์กลางเมืองไม่กี่นาที

ควรรู้: เว็บบอกเพียงว่าห่างศูนย์กลางไม่กี่นาที ไม่ได้บอกเป็นเมตร ถ้าอยากเดินไปลานโบสถ์ให้ดูแผนที่

Eco Palms House

หมู่บ้านลาวชาย หุบเขาเมืองฮวา ระดับกลาง

  • ที่พักบรรยายตัวเองว่าเป็นอีโคลอดจ์กลางหุบเขาเมืองฮวา ที่บังกะโลอยู่ติดนาข้าว ป่า และลำธาร [แหล่งข้อมูล]
  • ที่อยู่ที่ระบุคือหมู่บ้าน Lao Chai เมืองซาปา [แหล่งข้อมูล]
  • หน้า About ระบุว่าใช้วัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมสร้างเป็นรีสอร์ตเชิงนิเวศ [แหล่งข้อมูล]

เหมาะกับ: เหมาะกับผู้ที่อยากนอนในหุบเขาเมืองฮวาท่ามกลางนาข้าวและทางเดินหมู่บ้าน มากกว่าพักในตัวเมืองซาปา

ควรรู้: อยู่ในหมู่บ้านในหุบเขา ห่างร้านอาหารในเมืองและสถานีกระเช้า และเว็บไม่บอกเวลาเดินทางเข้าตัวเมือง

FAQ

เที่ยวซาปากี่วันถึงจะพอ

เป็นข้อเสนอของเรา 2 คืนพอสำหรับตัวเมือง หุบเขา และฟานซีปันถ้าเดินทางด้วยรถไฟกลางคืน ถ้าอยากเทรกค้างโฮมสเตย์และไปตลาดบั๊กห่าวันอาทิตย์ให้เผื่อ 3-4 คืน เพราะการเดินทางไปกลับฮานอยกินเวลามาก

บินจากกรุงเทพฯ ไปซาปาได้เลยไหม

ไม่ได้ ซาปาไม่มีสนามบิน Wikivoyage ระบุว่าต้องใช้สนามบินฮานอย เว็บรวมข้อมูลเที่ยวบินระบุว่ามีบินตรงกรุงเทพฯ-ฮานอยหลายสายการบิน แต่เรายังไม่ได้ยืนยันตารางกับสายการบิน ให้เช็กก่อนจอง

ฮานอยไปซาปานั่งอะไรดี

ถ้าอยากประหยัดเวลากลางวันใช้รถไฟกลางคืนไปลาวไกแล้วต่อรถ ถ้าอยากถึงซาปาโดยตรงใช้รถบัสหรือลิมูซีนบนทางด่วนราว 5-6 ชั่วโมงตามเว็บผู้ให้บริการ ดูตารางเทียบด้านบน ราคาของรถไฟเรายังหาจากเว็บทางรถไฟไม่ได้

ซาปาเดือนไหนนาสวย

เว็บท่องเที่ยวเวียดนามแนะนำ ก.ย.-พ.ย. สำหรับนาทองและท้องฟ้าใส และ มี.ค.-พ.ค. ที่อากาศอบอุ่น Wikivoyage เตือนว่าตอนเดือนพฤษภาคมนายังไม่เขียวเต็มที่ เพราะเพิ่งเริ่มทำนา ดูตารางฤดูนาด้านบน

ซาปาหนาวไหม มีหิมะไหม

ค่าเฉลี่ยต่ำสุดเดือนมกราคมราว 6.2 องศาและสูงสุดราว 12.3 องศา Wikipedia ระบุว่าเคยมีหิมะบันทึกที่ความสูงราว 1,571 เมตร แต่ไม่ได้เกิดทุกปี พกเสื้อกันหนาวและเตรียมห้องที่มีเครื่องทำความร้อนถ้าไปช่วงพ.ย.-ก.พ.

ต้องจ้างไกด์ตอนเดินเทรกไหม

เว็บท่องเที่ยวเวียดนามระบุว่ากั๊ตกั๊ตและตาฟินไปเองได้ แต่เรายังไม่พบกฎทางการเรื่องเส้นที่ไกลกว่านั้น ถ้าจะค้างโฮมสเตย์หรือเดินเส้นไกล ให้ถามที่พักหรือผู้ให้บริการที่มีใบอนุญาต

ค่าเข้ากั๊ตกั๊ตเท่าไร

แหล่งข้อมูลให้ตัวเลขต่างกัน ตั้งแต่ 70,000 ถึง 150,000 ด่งต่อผู้ใหญ่ ดูตารางด้านบน และเรายังไม่พบหน้าทางการของผู้ให้บริการ ให้ถามที่ช่องขายตั๋ว

ซาปาควรพักย่านไหน

ถ้าอยากเดินถึงโบสถ์ ทะเลสาบ และร้านอาหารเลือกใจกลางเมือง ถ้าอยากได้วิวหุบเขาเลือกย่านเคาเมย์ ถ้าอยากนอนกลางนาเลือกหุบเขาเมืองฮวา ดูตารางเทียบที่ที่พักซาปา

ขึ้นฟานซีปันราคาเท่าไร

ตั๋วกระเช้าผู้ใหญ่เริ่ม 825,000 ด่งตามหน้าขายตั๋วของ Sun World ตรวจ 17 ต.ค. 2569 ค่ารถรางและชุดรวมดูหน้าฟานซีปัน เลเจนด์

ตลาดบั๊กห่าเปิดวันไหน

เว็บท่องเที่ยวเวียดนามระบุว่าคึกคักทุกวันอาทิตย์ วางแผนเข้าหรือออกจากลาวไกวันอาทิตย์เพื่อผูกกับตลาดตามที่ Wikivoyage แนะนำ

แหล่งข้อมูลทางการและอ่านเพิ่มเติม

ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.

ค้นหาที่พักซาปาบน Booking.comค้นหาโรงแรมซาปาบน Trip.com

คู่มือที่เกี่ยวข้อง

ภาพเวียดนาม: ฟานซีปัน เลเจนด์ ราคาตั๋ว เวลาเปิด กระเช้า รถราง ซาปา
ญี่ปุ่น เกาหลี และต่างประเทศ

ฟานซีปัน เลเจนด์ ราคาตั๋ว เวลาเปิด กระเช้า รถราง ซาปา

ฟานซีปัน เลเจนด์ ซาปา ตั๋วกระเช้าผู้ใหญ่เริ่ม 825,000 ด่ง เปิด 07.30-17.00 น. ตามเว็บ Sun World ค่ารถราง ชุดรวม ตัวเลขที่ขัดกัน และวิธีขึ้นจากซาปา

ภาพเวียดนาม: เที่ยวดาลัด เวียดนาม คู่มือคนไทย เดินทาง ฤดู ที่พัก
ญี่ปุ่น เกาหลี และต่างประเทศ

เที่ยวดาลัด เวียดนาม คู่มือคนไทย เดินทาง ฤดู ที่พัก

เที่ยวดาลัดสำหรับคนไทย บินผ่านโฮจิมินห์ สนามบินเลียนเคือง 30 กม. อากาศเย็น ฝนมาก พ.ค.-ต.ค. ที่เที่ยวหลัก ย่านที่พัก และที่เราตรวจแล้วกับแหล่งทางการ

ภาพเวียดนาม: เที่ยวโฮจิมินห์ (ไซง่อน) คู่มือคนไทย ย่าน เดินทาง ที่เที่ยว
ญี่ปุ่น เกาหลี และต่างประเทศ

เที่ยวโฮจิมินห์ (ไซง่อน) คู่มือคนไทย ย่าน เดินทาง ที่เที่ยว

เที่ยวโฮจิมินห์สำหรับคนไทย บินจากกรุงเทพฯ ไปสนามบินตานเซินเญิ้ต รถเมล์ 109 รถไฟฟ้าสาย 1 ย่านพัก ที่เที่ยวพร้อมค่าเข้า ถนนอาหาร และทริปเมกอง

ภาพเวียดนาม: เที่ยวฮอยอัน เมืองเก่า หมีเซิน การเดินทางจากไทย
ญี่ปุ่น เกาหลี และต่างประเทศ

เที่ยวฮอยอัน เมืองเก่า หมีเซิน การเดินทางจากไทย

คู่มือเที่ยวฮอยอันสำหรับคนไทย ตั๋วเมืองเก่า 120,000 ดอง หมีเซินครึ่งวัน ไปจากสนามบินดานัง ฤดูฝนเดือนพ.ย. จำนวนวันที่ควรมี และที่พัก

ภาพเวียดนาม: เที่ยวญาจาง (Nha Trang) คู่มือคนไทย บิน เดินทาง ที่พัก
ญี่ปุ่น เกาหลี และต่างประเทศ

เที่ยวญาจาง (Nha Trang) คู่มือคนไทย บิน เดินทาง ที่พัก

เที่ยวญาจางสำหรับคนไทย บินตรงจากกรุงเทพฯ ที่บอร์ดสนามบินกามรานห์ แท็กซี่จากสนามบิน 300,000 ดอง ฤดูท่องเที่ยว ย่านพัก ทริปเกาะ และ VinWonders

ภาพเวียดนาม: ที่พักซาปา พักย่านไหนดี ในเมือง หุบเขา 9 โรงแรม
ญี่ปุ่น เกาหลี และต่างประเทศ

ที่พักซาปา พักย่านไหนดี ในเมือง หุบเขา 9 โรงแรม

เทียบย่านพักในซาปา ใจกลางเมือง เคาเมย์ ถนนทากบ๊าก หุบเขาเมืองฮวา และนอกเมือง พร้อม 9 โรงแรมที่ตรวจกับเว็บทางการ ไม่แสดงราคา

คู่มืออื่นที่เกี่ยวข้อง