เกาะลิบงและพะยูน ตรัง: ไปยังไง จุดชม กติกา ปากเมง

เกาะลิบงเป็นเกาะใหญ่ที่สุดของจังหวัดตรัง และเป็นพื้นที่ที่คนมักนึกถึงเมื่อพูดถึงพะยูน ตัวเกาะอยู่ในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง ไม่ใช่ในอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม ไปได้โดยเรือหางยาวราว 30 นาทีจากท่าหาดยาว บ้านเจ้าไหม ตามที่ Wikipedia ระบุ เรื่องที่ต้องบอกตรง ๆ ก่อนจองทริป คือเราไม่พบแหล่งทางการที่รับรองว่านักท่องเที่ยวจะเห็นพะยูนแน่ ข่าวกรมอุทยานฯ ปี 2569 รายงานพะยูนรอบเกาะลิบงตั้งแต่ตัวเดียวถึงฝูง 16 ตัวจากการบินโดรนสำรวจ แต่เป็นผลสำรวจของเจ้าหน้าที่ ไม่ใช่สถิติที่ผู้นั่งเรือท่องเที่ยวเห็น หน้านี้ยังรวมหาดปากเมงซึ่งเป็นท่าเรือหลักของเกาะต่าง ๆ ในอุทยานหาดเจ้าไหมและมีรูปปั้นพะยูนริมหาด

ข้อมูลตรวจเมื่อ 17 ตุลาคม 2569 เราไม่ได้ไปดูพะยูนเอง ทุกตัวเลขมาจากหน้ากรมอุทยานฯ ข่าวของกรม ข่าวหนังสือพิมพ์และเว็บที่ระบุชื่อไว้ ส่วนที่ไม่ใช่ทางการเราเขียนกำกับไว้

ข้อมูลที่ตรวจแล้ว และสิ่งที่ยืนยันไม่ได้

ถ้าป้ายหรือชาวบ้านที่คุมเรือบอกกติกาไม่ตรงกับหน้านี้ ให้ทำตามที่เขาบอก เพราะพื้นที่เป็นที่หากินของสัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์

เกาะลิบงเป็นเกาะแบบไหน

ตามหน้าของ Wikipedia เกาะลิบงเป็นเกาะใหญ่ที่สุดของตรัง เป็นเกาะที่คนไปเที่ยวน้อยกว่าเกาะข้างเคียง ชื่อเสียงมาจากพืชและสัตว์มากกว่าชายหาด มีชุมชนชาวประมงมุสลิมขนาดเล็ก และมีรีสอร์ตไม่กี่แห่งที่หาดฝั่งตะวันตก ปี 2522 มีการตั้งเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง พื้นที่ฝั่งตะวันออกที่แหลมจูโหยมีป่าชายเลนผืนใหญ่ และเมื่อเดือนตุลาคม 2562 เกาะลิบงได้รับประกาศเป็นอุทยานมรดกอาเซียน (ASEAN Heritage Park) ในการประชุมรัฐมนตรีสิ่งแวดล้อมอาเซียน ตามที่ Wikipedia บันทึก

ข่าวกรมอุทยานฯ ที่เกี่ยวกับเกาะนี้พูดถึงเจ้าหน้าที่ของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง ศูนย์ศึกษาและวิจัยอุทยานแห่งชาติทางทะเลที่ 3 (ตรัง) กลุ่มพิทักษ์ดุหยง และเครือข่ายเกาะลิบง (บังแฆ้ง) ที่ทำงานร่วมกัน ถ้าจะไปดูพะยูนแบบถูกวิธี การเลือกผู้นำเที่ยวที่เป็นคนในชุมชนหรือกลุ่มท่องเที่ยวของเกาะเป็นทางที่รบกวนน้อยกว่าเรือทัวร์จากเกาะอื่น Thai Holiday Guide (ไม่ใช่แหล่งทางการ) แนะนำให้เลือกผู้ให้บริการที่ไปทางเกาะลิบง เพราะเรือดำน้ำตื้นเกาะมุกและเกาะกระดานทั่วไปแทบไม่ผ่านแหล่งหญ้าทะเล

พะยูนที่เกาะลิบง: ข่าวสำรวจปี 2569 ว่าอย่างไร

ข่าวของกรมอุทยานฯ ในปี 2569 ที่เราอ่านเพื่อหน้านี้ แสดงให้เห็นว่าพะยูนยังอยู่ในทะเลตรัง และทำให้เห็นว่าตัวเลขแต่ละข่าวไม่เท่ากันเพราะวันและวิธีสำรวจต่างกัน

• 17 มกราคม 2569 หัวข้อข่าวระบุพบพะยูนแม่ลูกว่ายเล่นเกาะลิบงพร้อมฝูง 5 ตัว สุขภาพแข็งแรง
• 4 กุมภาพันธ์ 2569 ศูนย์ศึกษาและวิจัยอุทยานแห่งชาติทางทะเลที่ 3 (ตรัง) ร่วมกับกลุ่มพิทักษ์ดุหยง ใช้โดรนประกอบการสังเกต พบพะยูน 16 ตัวแสดงพฤติกรรมหากิน พลิกตัว และรวมฝูง คะแนนสภาพร่างกาย (Body Condition Score) อยู่ที่ 3-4 จาก 5 อัตราหายใจ 3-4 ครั้งต่อ 5 นาที ข่าวบอกว่าการใช้โดรนช่วยลดการรบกวนพะยูน
• 14 และ 16 กุมภาพันธ์ 2569 หัวข้อข่าวรายงานฝูง 8 ตัวและ 4 ตัว และรายงานการพบพะยูนที่มีเชือกรัดโคนครีบ
• 26-27 กุมภาพันธ์ 2569 กรมอุทยานฯ ร่วมกับกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งวางแผนช่วยเหลือพะยูนที่มีเชือกพันครีบทั้งสองข้างที่เกาะลิบง ใช้ 6 ทีมเฉพาะกิจ และเริ่มซ้อมที่หน้าหน่วยเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง ข่าวนั้นบอกว่าปฏิบัติการจริงคือวันที่ 27 กุมภาพันธ์ แต่เราไม่ได้อ่านผลของปฏิบัติการ
• 8-9 กรกฎาคม 2569 โดรนพบพะยูนประจำถิ่น 3 ตัวในทะเลตรัง สองตัวที่เกาะไหงตะวันออก และอีกหนึ่งตัวที่หยงหลำเหนือ สุขภาพสมบูรณ์ปานกลาง (คะแนน 3 จาก 5) ข่าวนั้นไม่ใช่การนับที่เกาะลิบง

สรุปที่ซื่อสัตย์ที่สุดคือ ผลสำรวจแต่ละครั้งนับต่างกัน จึงไม่ควรเอาเลข 16 ตัวไปบอกว่ามี 16 ตัวเสมอ

จุดชมพะยูน หอบาตูปูเต๊ะ และกติกา

ข่าวไทยโพสต์เมื่อ 23 มกราคม 2565 เล่าว่าหอชมพะยูนอยู่หน้าเขาบาตู บ้านบาตูบูเต๊ะ หมู่ 4 เกาะลิบง ผู้ประสานงานกลุ่มวิสาหกิจการท่องเที่ยวรักษ์ลิบงบอกว่าชาวประมงบอกว่ามีพะยูนมาเล็มหญ้าทะเลใกล้หอ กลุ่มของเขาใช้โดรนถ่ายภาพให้นักท่องเที่ยวดูเพื่อลดการรบกวน

ข่าว Thai PBS วันที่ 28 กันยายน 2562 พาสื่อไปสำรวจจุดชมพะยูนบนเขาบาตูปูเต๊ะ ทางขึ้นลาดชัน ผ่านป่า และทะลุถ้ำ รวมราว 2 กิโลเมตร โครงสร้างผุพัง นายก อบต.เกาะลิบงในข่าวบอกว่าร่างแผนปรับปรุงเสร็จและจะของบประมาณราว 6 ล้านบาท เราไม่พบข่าวที่ยืนยันว่าสร้างเสร็จหรือเปิดแล้ว ตั้งแต่ปี 2562 ถึง 2565 ข่าวสองฉบับจึงให้ภาพไม่ตรงกัน ผู้เดินทางไม่ควรเดินขึ้นเขาเองโดยไม่มีผู้นำทางจากชุมชนและไม่ถามสถานะทางขึ้นก่อน

ข่าวมติชน (หน้าที่เปิดไม่ระบุปี เป็นข่าวเก่า) บันทึกมติการประชุมของชุมชน ทส. และกลุ่มอนุรักษ์ ให้ห้ามติดเครื่องเรือไล่พะยูน ห้ามเข้าใกล้เกิน 5 เมตร ให้สร้างจุดชมบนเขาบาตูปูเต๊ะ และให้ผูกทุ่นหรือเสาที่อ่าวเพื่อให้เรือท่องเที่ยวผูกเรือแล้วลอยลำชมโดยไม่ติดเครื่อง ผู้ประสานงานกลุ่มท่องเที่ยวชุมชนยังแนะนำว่าเมื่อเจอพะยูนให้ดับเครื่อง ไม่นำเรือเข้าใกล้ ถ้าต้องไปต่อให้เคลื่อนช้า ๆ กติกาเหล่านี้เป็นแนวปฏิบัติที่ควรทำ แม้เราจะไม่ยืนยันว่าตอนนี้ถูกบังคับอย่างเป็นทางการหรือไม่

เรื่องเรือ เราไม่พบกฎจำกัดความเร็วเฉพาะเกาะลิบงที่เปิดอ่านได้ หัวข้อข่าวกรมอุทยานฯ ที่เกี่ยวกับอุทยานพีพีเมื่อธันวาคม 2568 ถึงมกราคม 2569 พูดถึงการวางทุ่นชะลอความเร็วเรือเพื่อลดความเสี่ยงชนพะยูน ซึ่งไม่ใช่เกาะลิบง แต่แสดงว่าเรือเป็นความเสี่ยงที่กรมฯ ให้ความสำคัญ

เดินทางไปเกาะลิบง

ระยะไปท่าปากเมงจากตัวเมืองตรัง หน้ากองอุทยานแห่งชาติบอกว่าราว 40 กิโลเมตร ผ่านทางหลวง 4046 ไปถึงหลัก กม.30 แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวง 4162 ไปหาดปากเมง

ที่เกาะลิบง ที่พักมีไม่มาก ตามหน้า Wikipedia รีสอร์ตอยู่ที่หาดฝั่งตะวันตก ดูรายชื่อที่ตรวจแล้วที่หน้าที่พักตรัง ซึ่งเทียบย่านปากเมง เกาะมุก เกาะกระดาน เกาะไหง และตัวเมือง แต่ไม่ใช่รายการเกาะลิบงโดยเฉพาะ ถ้าจะค้างเกาะลิบง ให้ตรวจเว็บไซต์ของที่พักโดยตรงและถามเรื่องเรือรับส่ง

ปากเมงและหาดเจ้าไหม

ปากเมงเป็นท่าเรือหลักของเกาะในอุทยานหาดเจ้าไหม และเป็นชายหาดในอุทยานที่มีรูปปั้นพะยูน ตามที่ภาพในหน้านี้แสดง (คำอธิบายภาพบน Commons ระบุว่าเป็นรูปปั้นพะยูนที่หาดปากเมง) หน้ากองอุทยานแห่งชาติระบุหาดต่าง ๆ ของอุทยาน ได้แก่ หาดปากเมง หาดฉางหลาง หาดหยาว หาดซัน และหาดหยงหลิง ที่ทำการอุทยานอยู่ที่หาดฉางหลาง ห่างจากหาดปากเมงตามถนนริมหาดราว 7 กิโลเมตร ร้านสวัสดิการอุทยานเปิด 08.30-16.30 น. ตามหน้านั้น ค่าเข้าอุทยานคนไทยผู้ใหญ่ 40 เด็ก 20 บาท ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 200 เด็ก 100 บาท (ข่าวกรมอุทยานฯ 7 ก.พ. 2568)

ข่าวกรมอุทยานฯ เดือนกุมภาพันธ์และมีนาคม 2569 ที่หัวข้อพูดถึงโดรนพบพะยูนที่หาดหยงหลำ (บางข่าวเขียนหยงหลิง) ทำให้ชายหาดฝั่งแผ่นดินใหญ่เป็นอีกจุดที่พะยูนเข้าหากิน แต่ไม่ใช่สิ่งที่คนทั่วไปจะเห็นจากชายหาด ข่าวใช้โดรนบินสำรวจ หากสนใจ เส้นทางที่ปลอดภัยต่อสัตว์คือรอดูจากฝั่งหรือหอสังเกตการณ์ ไม่ใช่เรียกเรือไปไล่

ฤดูกาล และสถานะวันนี้

เกาะลิบงไม่อยู่ในตารางปิดอุทยานของ ททท. (ข่าวปี 2561) ซึ่งระบุเกาะมุก ถ้ำมรกต เกาะกระดาน เกาะเชือก เกาะแหวนของอุทยานหาดเจ้าไหม ปิด 1 มิถุนายนถึง 30 กันยายน เพราะเกาะลิบงเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่า ไม่ใช่อุทยานแห่งชาติ แต่ทะเลช่วงมรสุมยังเป็นอันตรายต่อเรือหางยาว จึงไม่ควรสรุปว่าไปได้ทุกวันตลอดปี ข่าวกรมอุทยานฯ ที่รายงานพะยูนในหลายเดือน (ธันวาคม 2568 ถึงกรกฎาคม 2569 ตามหัวข้อที่เราอ่าน) แสดงว่าพะยูนอยู่ในพื้นที่หลายเดือน แต่ไม่ได้แปลว่าเรือท่องเที่ยวออกได้ทุกเดือน

สถานะวันที่ 17 ตุลาคม 2569 เราไม่พบประกาศปิดหรือเปิดของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบงเป็นพิเศษ ให้ถามกลุ่มท่องเที่ยวบนเกาะหรือที่พักก่อนข้ามเรือ ถ้ามีฝนฟ้าคะนองหรือคลื่นสูง ให้ยกเลิกไปก่อน

แผนครึ่งวันและหนึ่งวัน

1. เช้าตรู่ จากตัวเมืองตรังไปท่าหาดยาว ใช้เวลาตามจริงถามจากบริษัทรถตู้ (เส้นทางราว 50 กม. ตามหน้าอุทยาน)
2. ข้ามเกาะ เรือหางยาวราว 30 นาที ติดต่อกลุ่มท่องเที่ยวชุมชนล่วงหน้า เพราะการดูพะยูนขึ้นกับชาวประมงและกลุ่มบนเกาะ
3. กลางวัน ดูชุมชนชาวประมง มัสยิด และชายฝั่งตะวันตก ตามรายละเอียดที่ Wikipedia ระบุ ไม่มีรอบเวลาทางการ
4. บ่าย กลับฝั่ง หรือไปต่อปากเมงเพื่อดูพระอาทิตย์ตก (ททท. เมษายน 2569 ตามที่หน้าเที่ยวตรังอ้าง ระบุว่าปากเมงมีพระอาทิตย์ตกสวย)

ถ้าเวลาน้อย ให้เลือกครึ่งวันที่ปากเมงกับหาดเจ้าไหมโดยไม่ข้ามเรือ และแวะดูเกาะมุกและถ้ำมรกตหรือเกาะกระดานและเกาะไหงในวันถัดไป

งบประมาณ

ความปลอดภัยและข้อควรระวัง

• อย่ารบกวนพะยูน ดับเครื่อง ไม่ไล่ ไม่ลงน้ำไปเข้าใกล้ ไม่ให้อาหาร
• เจ็ตสกี หัวข้อข่าวมติชนที่เราเห็นในผลค้นหาพูดถึงกรณีดาราขี่เจ็ตสกีกวนพะยูนที่เกาะลิบง และหัวข้อข่าวของสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติฯ (24 ก.ย. 2564) พูดถึงอุทยานหาดเจ้าไหมแจ้งเอาผิดผู้ลอบนำเจ็ตสกีลงทะเล เราอ่านได้เฉพาะหัวข้อ แต่เป็นสัญญาณว่าไม่ควรเอาเจ็ตสกีเข้าใกล้พื้นที่พะยูน
• ขยะพลาสติก Thai PBS ปี 2562 รายงานกรณีพะยูนน้อยมาเรียมตายและอบต.ระบุว่าขยะพลาสติกเป็นสาเหตุหนึ่งที่กังวล เก็บขยะกลับไปทุกครั้ง
• ทางขึ้นหอชมพะยูน โครงสร้างเคยเสื่อมโทรม ต้องถามสถานะก่อนขึ้น และไม่ขึ้นหลังฝน
• ทะเลมรสุม ตรวจพยากรณ์ของกรมอุตุนิยมวิทยาก่อนข้ามเรือ
• เบอร์ฉุกเฉิน 191 ตำรวจ 1669 การแพทย์ฉุกเฉิน 1155 ตำรวจท่องเที่ยว 1362 สายด่วนพิทักษ์ป่าของกรมอุทยานฯ

ที่พักและทริปที่ไปด้วยกันได้

ภาพรวมจังหวัดอยู่ที่เที่ยวตรัง ที่พักทุกย่านอยู่ที่ที่พักตรัง เกาะที่ไปควบได้คือเกาะมุกและถ้ำมรกตและเกาะกระดานกับเกาะไหง ถ้าต่อไปทางเหนือ ดูเกาะลันตา และกระบี่ ส่วนทางใต้คือสตูลและเกาะหลีเป๊ะ หรือเมืองใหญ่อย่างหาดใหญ่ ภาพรวมการเลือกฝั่งทะเลอยู่ที่อันดามันหรืออ่าวไทย

คำถามที่พบบ่อย

ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.