บ้านขุนสมุทรจีน วัดกลางทะเล 2569 ไปอย่างไร ดูอะไร

บ้านขุนสมุทรจีนเป็นหนึ่งในที่เที่ยวที่ผู้เขียนคู่มือมักเขียนเป็นประโยคเดียวว่าเป็นวัดกลางทะเลที่ถ่ายรูปสวย แต่เรื่องจริงหนักกว่านั้นมาก หมู่บ้านนี้เคยเป็นชุมชนค้าขายของคนจีนบนแหลมที่ยื่นออกไปในอ่าวไทย วันนี้เป็นจุดที่ทะเลกัดแผ่นดินจนชาวบ้านต้องรื้อบ้านถอยเข้าฝั่งหลายรอบ หน้านี้รวบรวมสิ่งที่ผู้มาเยือนควรรู้ก่อนไป ตั้งแต่ประวัติ สิ่งที่ดูได้ วิธีไปที่แหล่งข้อมูลยังพูดไม่ตรงกัน ไปจนถึงมารยาทเมื่อไปเยือนชุมชนที่ยังมีคนอาศัยอยู่

เราไม่ได้ไปที่นี่เอง ทุกข้อมูลมาจากหน้าเว็บที่ระบุในรายการแหล่งข้อมูล โดยเว็บทางการที่อ่านตรงได้คือเว็บจังหวัดสมุทรปราการและเว็บสำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัด ส่วนเว็บ ททท. ตอบ HTTP 403 กับเครื่องมือของเรา เว็บ อบต.แหลมฟ้าผ่าที่ลองโดเมนเดาไว้เปิดไม่ได้ และหน้าแรกของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งเปิดได้แต่ไม่มีเนื้อหาเฉพาะที่นี่ เราจึงแยกชัดว่าตัวเลขไหนมาจากเว็บทางการ ตัวเลขไหนมาจากวิกิพีเดียหรือสื่อ ภาพรวมของจังหวัดดูที่หน้า เที่ยวสมุทรปราการ และฝั่งปากน้ำที่ต้องผ่านระหว่างทางอยู่ในหน้า พระสมุทรเจดีย์ ป้อมพระจุล ปากน้ำ

ข้อมูลหลักที่ตรวจแล้ว

หมู่บ้านบนแหลมที่เคยเป็นท่าเรือสำเภา

เว็บสำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดเล่าว่าหมู่บ้านขุนสมุทรจีนมีอายุมากกว่า 300 ปี ตั้งบนแหลมเล็ก ๆ ที่ยื่นออกไปในทะเลใกล้ปากแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งเป็นเส้นทางผ่านของเรือสินค้าจากหลายประเทศที่เข้ากรุงเทพและกรุงศรีอยุธยา อดีตเป็นแหล่งขนถ่ายสินค้าจากเรือสำเภาจีน ประชากรส่วนใหญ่มีบรรพบุรุษเป็นชาวจีนที่อพยพมากับเรือสำเภา และส่วนใหญ่มาค้าขายบริเวณวัดแหลมฟ้าผ่าเดิม เว็บเดียวกันบอกว่าบางส่วนของชาวบ้านมาจากมณฑลกวางตุ้ง ขณะที่โบราณวัตถุที่พบส่วนใหญ่มาจากมณฑลฝูเจี้ยน จึงเห็นว่าสองข้อนี้เป็นคนละเรื่องกัน คือที่มาของคนกับที่มาของข้าวของที่ค้าขาย

เว็บจังหวัดเขียนในทำนองเดียวกันว่าในอดีตเป็นชุมชนจีนขนาดใหญ่เพราะเป็นแหล่งขนถ่ายสินค้าจากเรือสำเภาจีนและเรือพาณิชย์ต่างชาติ ก่อนที่วิกฤตน้ำทะเลกัดเซาะจะทำให้ดินพังและเกิดน้ำท่วม จนชาวบ้านรวมกลุ่มอนุรักษ์ชายฝั่งและผลักดันให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ซึ่งเป็นที่มาของโฮมสเตย์ติดทะเลที่ให้นักท่องเที่ยวเข้ามาพักและชมสถานที่ต่าง ๆ ในชุมชน

เว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ เปรียบหมู่บ้านในอดีตว่าคล้ายเมืองปากน้ำสมุทรปราการ คือปลูกผักและผลไม้ได้ ทำประมงได้ และเดินเรือได้ดี เพราะแผ่นดินยื่นออกไปในทะเลไกลกว่าปัจจุบันกว่า 4 กิโลเมตร ถ้าเทียบกับที่อดีตผู้ใหญ่บ้านเล่าในบทความไทยพีบีเอสปี 2566 ว่าบ้านหลังแรกของครอบครัวอยู่ไกลจากบ้านปัจจุบันหลายกิโลเมตร จะเห็นตัวเลขสองชุดชี้ไปทางเดียวกัน แม้ไม่ใช่การวัดทางวิทยาศาสตร์ทั้งคู่ ตารางความขัดแย้งด้านล่างเรียงตัวเลขการสูญเสียแผ่นดินทุกชุดที่เราพบ

ชื่อ ขุนสมุทรจีน เองยังไม่พบหน้าทางการที่อธิบายที่มา ชื่อวัดมีหลายรูป ทั้งวัดขุนสมุทราวาส วัดขุนสมุทรจีน วัดขุนสมุทรทราวาส และวัดขุนสมุทรธาวาส ตามหน้าที่เราอ่าน วิกิพีเดียไทยให้ชื่อสามัญเพิ่มว่า วัดกลางทะเล และ วัดทะเล และระบุว่าวัดตั้งชื่อตามบ้านขุนสมุทร (จีน) เราใช้ชื่อวัดขุนสมุทราวาสเป็นชื่อหลักในหน้านี้ตามวิกิพีเดียไทยและเว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ และใช้ชื่อวัดขุนสมุทรจีนเมื่อพูดแบบที่คนทั่วไปเรียก

ทะเลกัดเซาะ สาเหตุและตัวเลขที่ยังชนกัน

หน้าของสำนักงานการท่องเที่ยวฯ ระบุสาเหตุของการพังทลายว่ามาจากการใช้เรือขุดโคลนสันดอนไปทิ้งกลางทะเล ทำให้ดินชายฝั่งไหลเลื่อนลงทะเล ร่วมกับการตัดไม้ป่าชายเลนและภาวะโลกร้อน ชาวบ้านริมน้ำต้องย้ายบ้านทุก 10 ปี บางบ้านย้ายมาแล้วครั้งที่ 7 และยังมีภัยธรรมชาติอื่น เช่น คลื่นยักษ์ น้ำเค็ม สัตว์น้ำน้อยลง และแผ่นดินทรุด นี่เป็นคำบรรยายของหน่วยงานรัฐด้านท่องเที่ยว ไม่ใช่รายงานทางวิชาการ เราไม่พบรายงานของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ระบุสาเหตุเฉพาะจุดนี้

บทความของไทยพีบีเอสปี 2566 ให้สาเหตุอีกชุดผ่านคำของอดีตผู้ใหญ่บ้าน คือธรรมชาติของชายฝั่งที่น้ำกัดเซาะ ตะกอนที่ไหลมาปากอ่าวน้อยลง พายุที่รุนแรงขึ้น และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ส่วนวิกิพีเดียอังกฤษในหัวข้อสิ่งแวดล้อมของอำเภอพระสมุทรเจดีย์เขียนว่าตลอดชายฝั่งของอำเภอเกิดการกัดเซาะรุนแรงตั้งแต่ทศวรรษ 1990 ป่าชายเลนถูกทำลายและแทนที่ด้วยบ่อกุ้ง ชายฝั่งจมหายปีละ 3 ถึง 5 เมตร รวมเป็นแผ่นดินกว่า 4,000 ไร่ ตามที่อ้างบางกอกโพสต์ฉบับ 10 ธ.ค. 2560 และอ้างกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งว่าหนึ่งในสี่ของชายฝั่งไทย ราว 700 กิโลเมตร กำลังถูกกัดเซาะ บางแห่งรุนแรง เรายังไม่ได้เปิดต้นฉบับบางกอกโพสต์หรือรายงานของกรมโดยตรง จึงถือเป็นตัวเลขของวิกิพีเดียที่ยังไม่ยืนยัน

สิ่งที่แหล่งทุกแหล่งตรงกันคือที่นี่เป็นจุดที่ปัญหารุนแรง วิกิพีเดียไทยทั้งหน้าวัดและหน้า อบต.แหลมฟ้าผ่าเขียนว่าบริเวณบ้านขุนสมุทรจีนเป็นจุดที่มีการกัดเซาะรุนแรงมากที่สุดในประเทศไทย ซึ่งหน้าวัดอ้างบทความ PDF ชื่อ ทะเลกลืนแผ่นดิน บ้านขุนสมุทรจีน (เราเปิดต้นฉบับ PDF นั้นไม่ได้) เว็บจังหวัดใช้คำว่าเผชิญภาวะน้ำทะเลกัดเซาะชายฝั่งอย่างรุนแรง ซึ่งเบากว่าคำว่ามากที่สุดในประเทศ เราจึงไม่ใช้คำจัดอันดับในหน้านี้เป็นข้อเท็จจริง

ผลกระทบต่อชีวิตที่สื่อเล่าอย่างละเอียดคือเรื่องบ้าน อดีตผู้ใหญ่บ้านที่ไทยพีบีเอสสัมภาษณ์ย้ายบ้านมาแล้วอย่างน้อย 9 ครั้ง นับรวมรุ่นพ่อแม่ 5 หลังและของตนเอง 4 หลัง จากบ้านชั้นเดียวที่เคยอยู่ได้ ต้องสร้างให้ยกสูงจากพื้นดินราว 1 เมตร แล้วเป็น 3 เมตร ตามที่บทความเขียน อีกด้านคือประมงชายฝั่งที่ทำรายได้ไม่พอเลี้ยงครอบครัวเหมือนเดิม หลายครอบครัวจึงมีรายได้ทางที่สองหรือสาม เช่น รับจ้างนอกหมู่บ้าน ทำงานโรงงาน และทำโฮมสเตย์ ซึ่งอดีตผู้ใหญ่บ้านเองบอกว่าไม่แน่นอน บางเสาร์อาทิตย์ไม่มีคนมาเลย

ในงานสัมมนาที่ไทยพีบีเอส The Active รายงานเมื่อ 11 ส.ค. 2567 ตัวแทนชุมชนเล่าถึงสิ่งที่ชาวบ้านลงมือเองมาตลอด คือยกพื้นบ้านให้สูงขึ้น ปลูกป่าชายเลน พยายามจัดการขยะและรีไซเคิลในพื้นที่ และบอกว่าที่ผ่านมาหลังประสบปัญหา ชาวบ้านยังไม่เคยได้รับเงินเยียวยา ต้องถอยร่นที่ทำกินจนเป็นวังวนหนี้สินและภาระ ข้อนี้เป็นคำของตัวแทนชุมชนตามที่ข่าวรายงาน เรายังไม่ได้ตรวจกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

วัดขุนสมุทราวาส วัดที่ทะเลล้อมรอบ

ข้อมูลพื้นฐานของวัดตรงกันระหว่างวิกิพีเดียไทยกับเว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ วัดอยู่หมู่ที่ 9 สร้างเมื่อ 17 กรกฎาคม 2510 โดยนายประเทือง เจริญนาค และผู้ใหญ่หั่น เข่งสมุทร วิกิพีเดียไทยเพิ่มว่าผู้ถวายที่ดินคือนายสง่า สนเจริญ และนายชลอ ฮวดสุวรรณ เริ่มก่อสร้างตั้งแต่ปี 2505 กระทรวงศึกษาธิการประกาศตั้งเป็นวัดเมื่อ 22 สิงหาคม 2516 เจ้าอาวาสรูปแรกคือหลวงตาใบ วัดเป็นวัดราษฎร์ มหานิกาย ตั้งอยู่บนแหลมเล็ก ๆ ที่ยื่นเข้าไปในอ่าวไทย

เรื่องที่ดินวิกิพีเดียไทยเขียนว่าในอดีตมีกว่า 76 ไร่ ได้รับบริจาคจากชาวบ้าน แต่ปัจจุบันเหลือเพียง 5 ไร่ เพราะถูกน้ำทะเลกัดเซาะ ตัวเลขนี้อ้างบทความ PDF เดียวกับข้างต้น ไม่มีเว็บทางการรองรับ เราจึงยังไม่ยืนยัน วิธีสู้ที่วิกิพีเดียไทยเล่า คือใช้เสาไฟฟ้าเก่าปักเป็นแถวเป็นแนวป้องกันคลื่นและดักตะกอน ให้เกิดแผ่นดินใหม่ ชาวบ้านและพระช่วยกันปลูกต้นไม้ชายเลนให้หนาแน่นขึ้นเป็นกำแพงธรรมชาติ และยกพื้นอุโบสถกับกุฏิให้สูงขึ้น

เว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ อธิบายสิ่งที่น่าดูในวัดว่าเป็นโบสถ์ที่จมน้ำทะเลไปเกือบครึ่งหลัง ปัจจุบันยังใช้ประกอบพิธีทางศาสนาได้ ด้านนอกมีศาลาไม้ริมทะเลประดิษฐานหลวงพ่อโตและหลวงปู่ทวด อีกด้านเป็นเก๋งจีนประดิษฐานเจ้าแม่กวนอิม บริเวณภายนอกเงียบสงบ มีที่นั่งพักรับลมริมทะเล และรอบตัวโบสถ์ยังมีร่องรอยน้ำทะเลท่วม ซึ่งทางวัดไม่ได้ปรับแต่งอะไร คงสภาพเดิมตลอดเวลา

พระประธานในโบสถ์เป็นจุดที่แหล่งข้อมูลเรียกไม่ตรงกัน วิกิพีเดียไทยเรียกว่า หลวงพ่อรุ่งสมุทรศักดิ์สิทธิ์ ส่วนเว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ เรียกว่า หลวงพ่อปากแดง เรายังไม่ทราบว่าสองชื่อนี้เป็นองค์เดียวกันหรือไม่ เพราะไม่มีหน้าของวัดเองให้ตรวจ

บทความไทยพีบีเอสปี 2566 เขียนเสริมว่าวัดมีการสร้างอาคารยกสูงหลังใหม่เพื่อประกอบศาสนกิจ และบอกว่าโบสถ์หลังเดิมจะวางไว้ที่เดิมเป็นหลักฐานของการกัดเซาะ จนกว่าน้ำทะเลจะคืบเข้ามามิดโบสถ์ ซึ่งสอดคล้องกับที่เว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ ว่าวัดไม่ปรับแต่งร่องรอยน้ำท่วม แต่เรายังไม่ทราบสถานะปัจจุบัน เช่น ผู้มาเยือนเข้าโบสถ์เดิมได้หรือไม่ และอาคารใหม่ใช้งานแล้วหรือยัง

พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นชุมชนบ้านขุนสมุทรจีน

รายการนี้เป็นจุดที่เนื้อหาทางการละเอียดที่สุด เว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ เล่าว่าพิพิธภัณฑ์เริ่มจากชาวบ้านพบเศษวัตถุโบราณในป่าชายเลนทางทิศใต้ที่ติดกับวัด และตามชายฝั่งไปจนถึงหมู่ที่ 8 บ้านแหลมสิงห์ ที่พบมีทั้งถ้วยชามกระเบื้อง ไห ซากเตาเผาโบราณ เครื่องใช้ เครื่องประดับ เงินตราที่ใช้แลกเปลี่ยนในสมัยโบราณ แหวนทองคำ สร้อยข้อมือ เบี้ย และเหรียญกษาปณ์หลายรัชกาล ซึ่งสำรวจแล้วคาดว่ามีอายุไม่ต่ำกว่า 200 ปี ยังพบเศษถ้วยชามและไหโบราณปะปนอยู่ในสุสานหอยและชายฝั่งอีกมาก ส่วนใหญ่ชำรุดแตกหักเพราะชาวบ้านไม่ทราบวิธีเก็บรักษา มีเพียงส่วนน้อยที่เก็บถูกวิธีและยังสมบูรณ์ โบราณวัตถุเก็บรวบรวมไว้ที่พิพิธภัณฑ์ชุมชนและบ้านผู้ใหญ่สมร เข่งสมุทร

ของที่จัดแสดงส่วนใหญ่เป็นเครื่องถ้วยชามจีน พบเครื่องถ้วยเวียดนามและไทยบ้างแต่น้อย ชุดเครื่องถ้วยจีนเป็นเครื่องปั้นดินเผาเนื้อแกร่งเขียนสีครามใต้เคลือบ แบ่งลวดลายได้ 24 รูปแบบ ตัวอย่างที่เว็บยกคือถ้วยชามสีขาวที่มีลายครามลายก้านขดสลับอักษรจีนคำว่า ซ่วงสี่ แปลว่า มงคลคู่ จากแหล่งเตาเต๋อฮั่ว มณฑลฝูเจี้ยน สมัยราชวงศ์ชิงตอนปลาย นอกจากนั้นมีไหดินเผาเคลือบสีดำและสีน้ำตาลจากแหล่งเตาแม่น้ำน้อย จังหวัดสิงห์บุรี หม้อตาล หม้อดินเผา กระปุก เต้าปูน เครื่องประดับอย่างแหวนและกำไลสำริดและกำไลแก้ว รวมถึงเครื่องมืออาชีพ เช่น เครื่องชั่งจีน เครื่องโม่แป้ง เรือพาย เครื่องมือจับสัตว์น้ำ และแผนที่การเดินทางของบรรพบุรุษ

ที่มาของพิพิธภัณฑ์น่าสนใจเพราะเป็นงานของชุมชนเอง เว็บเล่าว่าเริ่มจากเวทีประชาคมครั้งที่ 1 เมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2550 ที่ชี้แจงวัตถุประสงค์และถามความเห็นคนในชุมชน โดยได้รับความช่วยเหลือจากองค์การบริหารส่วนตำบล มูลนิธิเล็ก-ประไพ และด้านวิชาการจากมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรีและมหาวิทยาลัยศิลปากร บริหารโดยคณะกรรมการที่แบ่งเป็นฝ่ายมัคคุเทศก์ ฝ่ายสถานที่ ฝ่ายการเงินและจัดหาทุน ซึ่งมาจากคนในชุมชนทั้งหมด เป้าหมายคือเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านประวัติศาสตร์ ชาติพันธุ์ วัฒนธรรม วิถีชีวิต การเปลี่ยนแปลงภูมิศาสตร์ และสิ่งแวดล้อมที่กระทบการดำรงชีวิต

เรื่องที่ต้องระวังคือตำแหน่งที่ตั้งและเวลาเปิดของพิพิธภัณฑ์ ซึ่งหน้าทางการไม่ลงไว้ และเว็บระบุว่าโบราณวัตถุบางส่วนเก็บที่บ้านผู้ใหญ่ ผู้ที่อยากชมควรติดต่อชุมชนล่วงหน้า ไม่ควรเดินเข้าบ้านใครเอง เราไม่ทราบว่าพิพิธภัณฑ์เปิดเป็นประจำหรือเปิดเมื่อมีกลุ่มมาเท่านั้น และไม่ทราบว่าเก็บค่าเข้าหรือรับบริจาค (ยังไม่ยืนยันทั้งสองข้อ)

ศาลเจ้าพ่อหนุ่มน้อยลอยชาย

หน้าทางการลงศาลเจ้าพ่อหนุ่มน้อยลอยชายเป็นหนึ่งในสามสถานที่ใกล้เคียงกันในชุมชน คู่กับวัดขุนสมุทรธาวาสและพิพิธภัณฑ์ และอยู่ในรายการกิจกรรมว่าให้สักการะ เราไม่พบหน้าทางการที่เล่าตำนานหรือปีสร้างศาล จึงไม่เขียนเรื่องที่มา สิ่งที่ยืนยันได้จากภาพบน Wikimedia Commons คือศาลตั้งอยู่ในชุมชนบ้านขุนสมุทรจีน หมู่ที่ 9 ผู้ถ่ายบรรยายว่าที่ประดิษฐานรูปสลักเจ้าพ่อหนุ่มน้อยลอยชายมีตัวอักษรจีนอยู่ด้านบน และมีรูปไม้แกะสลักของเจ้าพ่อ ภาพถ่ายทั้งสามภาพถ่ายเมื่อ 18 ส.ค. 2562

ศาลเจ้าเป็นที่บูชาของคนในชุมชน การเข้าชมควรทำตามมารยาททั่วไป ถอดรองเท้าตามที่ชุมชนแสดง ไม่แตะต้องของถวาย และขออนุญาตก่อนถ่ายภาพภายใน นี่เป็นคำแนะนำทั่วไปของเรา ไม่ใช่กติกาที่ชุมชนประกาศ และเราไม่พบกติกาเรื่องการถ่ายภาพที่เป็นลายลักษณ์อักษร

ป่าชายเลน นก และกิจกรรมที่หน้าทางการลงไว้

เว็บจังหวัดบรรยายว่าพื้นที่ส่วนใหญ่ของหมู่บ้านเป็นป่าชายเลนที่ยังอุดมสมบูรณ์ เป็นที่อาศัยของนกมากกว่า 200 ชนิด ที่พบบ่อยคือนกกระเต็น นกกระยาง กาน้ำ และนกนางนวล และมีทรัพยากรทะเลมากมายทั้งกุ้ง หอย ปู ปลา รวมถึงบ่อเลี้ยงกุ้งเลี้ยงหอยของชาวบ้าน เว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ เพิ่มรายละเอียดว่ามีป่าชายเลนอุดมสมบูรณ์ราว 10 ไร่ และมีวังกุ้งวังปลาให้นักท่องเที่ยวจับหอยจับกุ้งแบบคนในชุมชนเพื่อเรียนรู้วิถีชีวิต มีหอยกะพง ปู ปลา กุ้ง และปลูกต้นจากเรียงสองข้างทางให้ชาวบ้านตัดไปใช้ ช่วยป้องกันการกัดเซาะของบ้าน

รายการกิจกรรมที่เว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ ลงไว้ประกอบด้วย ชมพิพิธภัณฑ์ ศึกษาธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของชุมชน ดูวิถีการตั้งถิ่นฐาน การอพยพ และอาชีพที่ชุมชนต่อสู้กับภัยธรรมชาติ ปั่นจักรยานดูวิถีชีวิต สักการะศาลเจ้าพ่อหนุ่มน้อยลอยชาย เที่ยวชมป่าชายเลน พายเรือ งมหอย และตกปลา ปู กุ้ง เว็บเดียวกันบอกว่าหลังลงเรือไปส่งที่ท่าของวัดแล้วต้องปั่นจักรยานต่ออีก 2 กิโลเมตร ซึ่งสะท้อนว่าในปี 2561 ที่เขียนหน้านี้ระยะจากท่าเรือถึงจุดชมอื่นในหมู่บ้านไม่ใช่ระยะเดินสั้น ๆ เราไม่ทราบว่าตอนนี้ยังมีจักรยานให้ยืมหรือเช่าหรือไม่ และไม่พบราคา

เราไม่ได้ตรวจว่ากิจกรรมงมหอยและตกปลาทำได้ตลอดปีหรือขึ้นกับน้ำขึ้นน้ำลง และไม่พบแหล่งที่บอกว่าเดือนไหนเหมาะดูนก ผู้ที่สนใจดูนกควรถามชุมชนเรื่องช่วงเวลาและเส้นทาง ข้อมูลที่แหล่งทางการให้มีแค่รายชื่อนกที่พบบ่อยและจำนวนชนิดเท่านั้น

เดินทางไปบ้านขุนสมุทรจีน

แหล่งข้อมูลให้ภาพการเดินทางสองยุคที่ยังขัดกัน เว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ (24 พ.ค. 2561) เขียนว่าหมู่บ้านอยู่ห่างกรุงเทพฯ เพียง 20 กิโลเมตร (ตัวเลขนี้เราไม่แน่ใจ เพราะระยะจริงตามถนนจากใจกลางกรุงเทพฯ ถึงพระสมุทรเจดีย์ไกลกว่านั้น) และเป็นชุมชนที่ใช้เรือสัญจรจริง ต้องโดยสารเรือหางยาวจากท่าเรือป้าลี่ ส่วนบทความไทยพีบีเอสเดือน เม.ย. 2566 เล่าถึงผู้เขียนที่ขับมอเตอร์ไซค์บนถนนสายรองชื่อสายขุนสมุทรศิริโชติวัฒน์ ผ่านพื้นที่ที่ไม่มีร้านรวง ไม่มีบ้านเรือน และไม่มีปั๊มน้ำมัน เข้าไปถึงชุมชน และบทความเดือน ส.ค. 2566 เล่าว่าเดี๋ยวนี้มีถนนตัดผ่านหมู่บ้าน ต่างจากสมัยที่ครูในชุมชนยังเป็นนักเรียนและต้องเดินไปขึ้นเรือของชาวบ้าน

เว็บสำนักงานการท่องเที่ยวฯ สะกดชื่อท่าเรือทั้ง ป้ารี่ และ ป้าลี่ ในหน้าเดียว เราใช้ ป้าลี่ ตามที่ปรากฏบ่อยกว่า เส้นทางที่เว็บเขียนผ่านบ้านสาขลาและสะพานคลองสรรพสามิต ซึ่งเป็นสองจุดที่เราลงรายละเอียดข้างล่าง เมื่อไปจากปากน้ำจึงต้องข้ามเจ้าพระยาก่อน ฝั่งปากน้ำเป็นเรือข้ามฟากและรถไฟฟ้า BTS รายละเอียดของเรือข้ามฟากกับป้อมริมทางอยู่ในหน้า พระสมุทรเจดีย์ ป้อมพระจุล ปากน้ำ ส่วนคนที่มาจากสนามบินสุวรรณภูมิดูหน้า เดินทางไปสมุทรปราการจากสุวรรณภูมิ

คู่มือรุ่นก่อนของเราเคยอ้างวิกิท่องเที่ยวว่ามีเรือสาธารณะออกจากตลาดปากน้ำ 09:00 น. กลับ 15:00 น. ซึ่งไม่ลงวันที่และไม่มีแหล่งทางการ เราไม่เจอเรือเส้นนี้ในหน้าทางการที่อ่านวันนี้ และถือว่ายังไม่ยืนยัน ทางที่หลักฐานทางการรองรับคือข้ามจากฝั่งปากน้ำไปพระสมุทรเจดีย์แล้วต่อรถหรือขับไปท่าเรือป้าลี่

ระหว่างทาง บ้านสาขลาและวัดสาขลา

เพราะเส้นทางไปท่าเรือผ่านบ้านสาขลา ผู้ที่ไปจึงมักแวะที่นี่ เว็บจังหวัดอธิบายว่าสาขลาเป็นชุมชนโบราณริมปากแม่น้ำเจ้าพระยา มีคลองสรรพสามิตไหลผ่านกลางหมู่บ้าน เดิมชื่อบ้านสาวกล้า ตามเรื่องเล่าสมัยสงครามเก้าทัพที่ผู้ชายถูกเกณฑ์ไปรบเหลือแต่ผู้หญิง เด็ก และผู้สูงอายุ เมื่อทหารพม่าลาดตระเวนมาพบหมู่บ้าน ผู้หญิงจึงจับสากตำข้าวและมีดพร้าขับไล่ ชื่อเพี้ยนเป็นสาขลา ชุมชนยังมีวิถีชีวิตประมงและเพาะเลี้ยงกุ้งหอยปูปลา

วัดสาขลามีพื้นที่ 27 ไร่ 2 งาน ไม่ปรากฏผู้สร้าง สันนิษฐานว่าสร้างช่วงต้นรัตนโกสินทร์ ราวปี 2325 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาปี 2375 ตามเว็บจังหวัด สิ่งที่เป็นเอกลักษณ์คือพระปรางค์เอน เว็บจังหวัดเขียนว่าเดิมสร้างตรง เมื่อราวร้อยกว่าปีก่อนน้ำท่วมขังทำให้ผืนดินที่ลอยบนโคลนทรุด พระปรางค์จึงเอียงไปทางทิศตะวันตกราว 15 องศาและไม่เอียงเพิ่ม ปรางค์ประธานเป็นทรงฝักข้าวโพดแบบรัตนโกสินทร์ตอนต้น ฐานสี่เหลี่ยมย่อมุมไม้สิบสอง ซุ้มจระนำประดิษฐานพระพุทธรูปปางห้ามสมุทรสี่ด้าน ปัจจุบันเหลือเห็นสองด้าน และตั้งแต่ปี 2556 ชาวบ้านฟื้นประเพณีห่มผ้าพระปรางค์ด้วยการแห่ผ้าแดงรอบชุมชน เราไม่พบวันงานประจำปีปัจจุบัน

งบประมาณ

ไม่มีแหล่งทางการที่ลงราคาค่าเรือ ค่าเข้า หรือค่าโฮมสเตย์ที่นี่ ตารางจึงบอกว่าอะไรที่ยืนยันได้และอะไรที่ยังไม่รู้

แผนเที่ยวที่เราเสนอ

แผนต่อไปนี้เป็นข้อเสนอของเราจากตำแหน่งสถานที่ตามเว็บจังหวัด ไม่ใช่แผนทางการ และเราไม่ได้ทดสอบเวลา

ถ้ามีเวลาอีกวัน พิพิธภัณฑ์และเมืองโบราณฝั่งตะวันออกเป็นแผนอีกแบบหนึ่ง ดู เมืองโบราณ พิพิธภัณฑ์ช้างเอราวัณ และ บางปูกับฟาร์มจระเข้ ที่พักในจังหวัดดูที่หน้า ที่พักสมุทรปราการ

ความปลอดภัยและข้อควรระวัง

• ที่นี่คือชุมชนที่ยังมีคนอยู่และผ่านการสูญเสียที่ดินกับบ้านมาหลายรอบ ไม่ควรถ่ายภาพคนหรือบ้านโดยไม่ขออนุญาต และไม่ควรเข้าไปในพื้นที่ส่วนตัว
• วัดเป็นที่ประกอบศาสนกิจ แต่งกายสุภาพและทำตามที่พระหรือเจ้าหน้าที่วัดแจ้ง (คำแนะนำทั่วไป)
• เรือหางยาวและท่าไม้ริมทะเลอาจลื่น เราไม่ทราบว่าเรือที่นี่มีเสื้อชูชีพให้หรือไม่ ควรถามคนเรือก่อนลง
• ทะเลที่นี่ท่วมถึงรอบโบสถ์ ระดับน้ำขึ้นลงอาจมีผลต่อการเข้าถึงและเวลาเรือ เราไม่พบประกาศน้ำขึ้นน้ำลงของที่นี่ ควรถามคนในชุมชน
• บทความไทยพีบีเอสเดือน เม.ย. 2566 เล่าว่าถนนช่วงใกล้ชุมชนไม่มีร้านรวง ไม่มีบ้านเรือน ไม่มีปั๊มน้ำมัน ควรเติมน้ำมันและเตรียมน้ำดื่มก่อนเข้า
• อย่าเก็บหรือซื้อโบราณวัตถุหรือเศษถ้วยชามที่พบตามชายฝั่ง ที่เว็บทางการบอกว่ายังมีปะปนอยู่ เพราะเป็นของชุมชน (คำแนะนำทั่วไปของเรา)
• ช่วงแดดจัดบนแหลมเปิดโล่ง ควรมีหมวก ครีมกันแดด และน้ำดื่ม

ตรงไหนที่แหล่งข้อมูลพูดไม่ตรงกัน

สิ่งที่ยังไม่ยืนยัน

• ค่าเข้า ค่าเรือ ค่าโฮมสเตย์ และเวลาเปิดของวัด พิพิธภัณฑ์ และศาลเจ้า
• เส้นทางปัจจุบัน ว่าไปทางเรือจากท่าป้าลี่หรือทางถนนสายขุนสมุทรศิริโชติวัฒน์ได้ถึงหมู่บ้าน
• รถประจำทางสาย 20 และรถสองแถวหรือรถตู้ไปท่าเรือ ยังวิ่งหรือไม่
• ตำแหน่งที่ตั้งและเวลาเปิดของพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น และวิธีนัดเข้าชม
• ชื่อพระประธานในโบสถ์เดิม และสถานะอาคารใหม่
• ที่ดินวัด 76 ไร่เหลือ 5 ไร่
• ตัวเลขการสูญเสียแผ่นดินและจำนวนครัวเรือนทุกชุด
• ประโยคว่าเป็นจุดกัดเซาะรุนแรงที่สุดในประเทศ
• ว่าโฮมสเตย์ยังเปิดรับแขกตอนนี้หรือไม่
• เว็บทางการของ อบต.แหลมฟ้าผ่าและผลตรวจของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งเรื่องที่นี่

ลิงก์ที่หน้านี้ใช้ และรายได้ของเรา

กล่องจองท้ายหน้านี้ (Klook, KKday ถ้ามี) เป็นลิงก์พันธมิตร ถ้าคุณจองหลังกดเข้าไป เราอาจได้ค่าคอมมิชชันโดยราคาที่คุณจ่ายไม่เพิ่ม ข้อมูลเวลา เส้นทาง และกฎในหน้านี้มาจากแหล่งที่ระบุ ไม่ได้มาจากผู้ขายตั๋ว ราคาเปลี่ยนตามวัน ควรเช็กในหน้าจริงก่อนจ่าย กล่องอาจแสดงทัวร์หรือกิจกรรมในสมุทรปราการหรือกรุงเทพที่ไม่ได้ไปบ้านขุนสมุทรจีน เราไม่พบทัวร์ที่ขายเฉพาะที่นี่ที่ตรวจแล้ว และเราไม่ได้ตรวจรายการในกล่องทีละรายการ

คำถามที่พบบ่อย

ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.