สรรคบุรี วัดสองพี่น้อง วัดโตนดหลาย บึงกระจับใหญ่ หันคา

ชัยนาทมีเมืองเก่ากว่าหนึ่งแห่ง ตัวเมืองปัจจุบันอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา แต่เมืองเดิมที่วิกิท่องเที่ยวเรียกว่าเมืองแพรกหรือเมืองสรรค์อยู่ทางสรรคบุรีบนแม่น้ำน้อย ที่นั่นยังเหลือวัดร้างหลายแห่งที่กรมศิลปากรเขียนบทความอธิบายไว้ละเอียดบนเว็บของพิพิธภัณฑ์ชัยนาทมุนี หน้านี้จึงรวบรวมวัดโบราณเหล่านั้นไว้กับสถานที่อื่นที่อยู่เส้นทางเดียวกันในอำเภอสรรคบุรี หันคา และมโนรมย์ โดยแยกว่าอะไรมาจากกรมศิลปากรและอะไรมาจากเว็บท่องเที่ยว

เราไม่ได้ไปที่ทุกแห่งเอง ข้อมูลมาจากหน้าเว็บที่อ่านเมื่อ 19 ต.ค. 2569 และบันทึก TAT ที่คู่มือชัยนาทรุ่น 16 ต.ค. 2569 อ่านผ่านเบราว์เซอร์ เพราะเครื่องมืออ่านของเราโดนบล็อกที่หน้า TAT (HTTP 403) เส้นทางที่เรียงในหน้านี้ไม่ใช่เส้นทางที่ตรวจเวลาขับจริง ภาพรวมจังหวัดอยู่ในคู่มือเที่ยวชัยนาท และแผนวันอยู่ในหน้าเดินทางและแผนเที่ยวชัยนาท

ข้อมูลที่ตรวจแล้ว และสิ่งที่ยืนยันไม่ได้

ตรงไหนที่แหล่งข้อมูลพูดไม่ตรงกัน

อนุสาวรีย์ขุนสรรค์

สองแหล่งตรงกันว่าวันที่ 19 มกราคมมีพิธีที่อนุสาวรีย์ แต่ต่างกันว่าวันนั้นคือวันอะไร เรายังไม่ยืนยันความหมายของวัน และเวลาเปิดต่างกันมาก 09:00-16:00 กับ 06:00-18:00 น. เป็นอนุสาวรีย์หน้าที่ว่าการอำเภอที่ไม่มีที่ขายตั๋ว ควรไปเวลากลางวันเพื่อไม่ต้องกังวลเรื่องเวลาปิด ซึ่งเป็นข้อเสนอของเรา

ที่มาของขุนสรรค์

ทั้งสามแหล่งไม่ขัดกัน แต่ละแหล่งเล่าคนละแง่ เรื่องราวของค่ายบางระจันเองอยู่ในหน้าค่ายบางระจันของสิงห์บุรี เพราะสถานที่สำคัญอยู่คนละจังหวัด

วัดโบราณของเมืองสรรคบุรี

Thai Holiday Guide เล่าว่าเมืองสรรคบุรีเดิมคือเมืองแพรก สมัยทวารวดี ผนวกเข้าอยุธยาเมื่อ พ.ศ. 1924 (ค.ศ. 1381) ในรัชกาลพระบรมราชาธิราชที่ 1 และเป็นเมืองคู่กับชัยนาท วิกิท่องเที่ยวบอกว่าเดิมชัยนาทตั้งฝั่งขวาแม่น้ำเจ้าพระยาที่ปากคลองแพรกศรีราชา เมืองสรรค์ค่อย ๆ ซบเซาเพราะผู้คนไปอยู่ชัยนาท กรมศิลปากรเรียกวัดพระยาแพรกว่าตั้งชิดวัดมหาธาตุเมืองสรรคบุรี และสันนิษฐานว่าพระสงฆ์ที่วัดพระยาแพรกเคยดูแลวัดมหาธาตุ

วัดสองพี่น้อง

กรมศิลปากรเขียนว่าวัดไม่มีหลักฐานระบุปีสร้างแน่ชัด ตำนานท้องถิ่นว่าสร้างก่อนอยุธยาโดยเจ้าสามพระยาถวายปรางค์แก่เจ้าอ้ายพระยาและเจดีย์แก่เจ้ายี่พระยา แต่กรมศิลปากรเน้นว่าเป็นเพียงเรื่องเล่าที่ไม่มีเอกสารยืนยัน หลักฐานโบราณคดีกำหนดอายุสร้างวัดในอยุธยาตอนต้นราวพุทธศตวรรษที่ 19-20 ใช้พื้นที่ต่อเนื่องถึงพุทธศตวรรษที่ 22 แล้วถูกทิ้งร้าง พระราชหัตถเลขาของรัชกาลที่ 5 ปี 2444 บันทึกว่าวัดนี้ไม่น่าจะสร้างโดยสองพี่น้อง แต่เป็นวัดสองวัดติดกันและกำแพงเหลื่อมกัน

สิ่งที่เห็นในวัดตามกรมศิลปากรคือปรางค์ประธานที่เรือนธาตุประดับซุ้มจระนำพระปูนปั้น มีระเบียงคดล้อมรอบประดิษฐานพระพุทธรูป วิหารเหลือเฉพาะฐาน และเจดีย์เรือนธาตุแปดเหลี่ยมแบบที่พบในเมืองสรรคบุรี ปรางค์แสดงอิทธิพลลพบุรี ปูนปั้นผสมศิลปะสุโขทัยกับอยุธยาตอนต้น ราวพุทธศตวรรษที่ 20 ภาพ Commons ด้านล่างเป็นอีกมุมของวัดพระธาตุสองพี่น้อง

วัดโตนดหลาย

กรมศิลปากรอธิบายว่าวัดมีจุดพิเศษที่เจดีย์ประธานเป็นทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือทรงดอกบัวตูมแบบสุโขทัย ถึงแม้รายละเอียดต่างจากที่พบในสุโขทัยบ้าง ยอดเดิมหักหายและบูรณะต่อเติมตามหลักการอนุรักษ์ การขุดพบหม้อก้นกลมแบบทวารวดีแสดงว่ามีคนอยู่มาตั้งแต่ทวารวดี และเศษภาชนะจากเตาบางปูน สุพรรณบุรี ศรีสัชนาลัย และเครื่องถ้วยเวียดนามทำให้กำหนดอายุวัดราวพุทธศตวรรษที่ 20 Thai Holiday Guide เรียกเจดีย์นี้ว่าทรงระฆังคล้ายกองข้าวถวาย และว่าตั้งอยู่ในกลุ่มซากวัดเดียวกันกับวัดสองพี่น้อง ซึ่งไม่ตรงกับกรมศิลปากรทีเดียว เพราะกรมเขียนว่าวัดโตนดหลายมีผังกำแพงแก้วของตัวเอง ภายในมีเจดีย์ประธาน วิหาร เจดีย์ราย และมณฑป เราจึงไม่ยืนยันว่าสองวัดอยู่ในอาณาเขตเดียวกัน

วัดพระยาแพรก วัดโพธาราม และวัดมหาธาตุ

กรมศิลปากรบอกว่าวัดพระยาแพรกกำหนดจากรูปแบบเป็นศิลปะอยุธยาตอนต้น เจดีย์ประธานแปดเหลี่ยมคล้ายเจดีย์แปดเหลี่ยมที่สุพรรณบุรี อาจสื่อถึงความสัมพันธ์ระหว่างสองเมือง รัชกาลที่ 5 เสด็จมาวัดนี้ในปี 2444 ระหว่างเสด็จหล่อพระพุทธชินราชจำลองที่พิษณุโลก ส่วนที่วัดโพธาราม ตำบลแพรกศรีราชา กรมศิลปากรเล่าถึงพระพุทธรูปสมาธิที่มีเศียรเป็นพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ผู้เขียนบทความสันนิษฐานว่าเป็นเศียรเก่าที่นำมาต่อกับองค์พระใหม่ เป็นหลักฐานความเชื่อแบบลพบุรีที่ได้อิทธิพลศิลปะบายน

เว็บ Paiduaykan บรรยายวัดมหาธาตุว่าเดิมชื่อวัดพระธาตุหรือวัดหัวเมือง ภายในมีหลวงพ่อหลักเมืองที่มีศิลาสลักเทวรูปสองแผ่นอยู่ด้านหลัง องค์พระมหาธาตุก่ออิฐเหลือฐานสี่เหลี่ยม วิหารเก้าห้องที่เหลือเสาแปดเหลี่ยมยอดบัวจงกลและผนังบางส่วน และพระพุทธสรรค์สิทธิ ศิลปะสุโขทัย อายุราว 700 ปีตามเว็บนั้น เป็นข้อมูลบรรณาธิการที่เรายังไม่ยืนยัน

วัดพระแก้ว

วิกิท่องเที่ยวระบุว่าวัดพระแก้ว ชัยนาท เป็นวัดสมัยอยุธยาที่เคยร้างแล้วกลับมีพระอยู่ในสมัยรัตนโกสินทร์ โครงสร้างเด่นคือพระปรางค์ศิลปะลพบุรีที่เรียกว่า "ราชินีแห่งเจดีย์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้" เปิด 06:00-18:00 น. เข้าฟรี ส่วน Paiduaykan บอกว่าห่างตัวเมืองชัยนาทราว 23 กม. มีเจดีย์สี่เหลี่ยมและพระศิลาแลงสีแดงชื่อหลวงพ่อฉาย อายุราว 800 ปีตามที่กรมศิลปากรสันนิษฐาน ตามที่เว็บนั้นเขียน เราไม่พบหน้ากรมศิลปากรเรื่องวัดนี้ ตัวเลข 800 ปีจึงยังไม่ยืนยัน และวิกิท่องเที่ยวเตือนว่าไม่ใช่วัดพระแก้วที่กรุงเทพฯ

สถานที่อื่นในอำเภอสรรคบุรี

สวนลิง วัดธรรมิกาวาส

Thai Holiday Guide บรรยายว่าลิงแสมมากกว่า 2,000 ตัวอาศัยในสวนยางรอบวัดธรรมิกาวาส (ชาวบ้านเรียกวัดสวนลิง) ริมแม่น้ำน้อย ห่างที่ว่าการอำเภอสรรคบุรีราว 16 กม. นอกถนนสายสิงห์บุรี-ชัยนาท เป็นฝูงที่คุ้นกับคนและไม่มีผู้ดูแลหรือรอบให้อาหาร เข้าฟรี เราไม่พบหน้าทางการและไม่ได้ยืนยันจำนวนลิง ซึ่งเว็บนั้นเรียกว่าประมาณจากคนท้องถิ่น ข้อควรระวังคือลิงที่คุ้นคนอาจแย่งอาหาร ถุงหรือแว่นตา ควรเก็บของมีค่าและไม่ถืออาหารเปิดเผย ซึ่งเป็นข้อเสนอของเรา

อนุสาวรีย์ขุนสรรค์

TAT ระบุอนุสาวรีย์ที่หน้าที่ว่าการอำเภอสรรคบุรี Thai Holiday Guide บอกว่าเป็นรูปบรอนซ์สูง 2.5 เมตรบนสนามหญ้าหน้าที่ว่าการอำเภอ ถนนเจ้าพระยา ไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกพิเศษ และเป็นที่แวะระหว่างทางมากกว่าเป็นจุดหมาย ใช้เวลาราวสิบนาที

อำเภอหันคา

เกาะเมืองท้าวอู่ทองและบึงกระจับใหญ่

TAT (บันทึกเดิม) ระบุว่าอยู่ทางตะวันตกของอำเภอหันคา ห่างที่ว่าการอำเภอ 2 กม. เกาะ 120 ไร่ อยู่กลางบึง 1,116 ไร่ เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาและที่อยู่ของนก Thai Holiday Guide เพิ่มว่าข้ามไปด้วยสะพานไม้ไผ่ราว 300 เมตรที่เรียกสะพานลูกบวบ เดินหรือปั่นจักรยานข้ามได้ ค่าเช่าจักรยานราว 20 บาท เกาะเล็กและเดินได้เร็ว บัวชมพูบานเต็มบึงเมื่อถึงฤดู และมีเรือชมนกยามเย็นแยกต่างหาก วิกิท่องเที่ยวระบุบริการเรือรอบเกาะและว่าเป็นจุดลอยกระทงเดือนพฤศจิกายน เว็บ Paiduaykan บอกว่าเป็นที่อยู่ของนกเป็ดน้ำและนกปากห่างจำนวนมาก เหมาะกับการล่องเรือชมนกยามเย็น เราไม่พบเวลาเปิดหรือราคาเรือจากทางการ

ตลาดเก่าหันคา

Thai Holiday Guide เขียนว่าตลาดเก่าหันคาเรียงบ้านไม้อายุกว่าร้อยปีริมแม่น้ำท่าจีน เคยเป็นจุดพักเรือระหว่างอำเภอกับกรุงเทพฯ ขายหมูสะเต๊ะ ก๋วยเตี๋ยวต้มยำ และกาแฟโบราณ ไม่มีเวลาเปิดตายตัวจึงควรไปช่วงเช้า และมีวังมัจฉาให้อาหารปลากับพิพิธภัณฑ์เรือเล็ก ๆ ที่วัดริมน้ำ แต่ละจุดใช้เวลาราว 20 นาที ตามเว็บนั้น เป็นข้อมูลบรรณาธิการ เราไม่ได้ยืนยันกับเทศบาล

อำเภอมโนรมย์

กรมศิลปากรอธิบายเมืองโบราณอู่ตะเภาที่อำเภอมโนรมย์ว่าอยู่ริมลำน้ำอู่ตะเภา อายุราวพุทธศตวรรษที่ 11-16 เป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู มีคูน้ำคันดินล้อม พื้นที่โดยรอบเป็นที่ราบลุ่ม สำรวจโดยกรมศิลปากรเมื่อ พ.ศ. 2506 พบหลักฐานการถลุงเหล็ก หลุมฝังศพ ตะเกียงดินเผา เหรียญเงินรูปสังข์และศรีวัตสะ และชิ้นส่วนธรรมจักรศิลากับเสาแปดเหลี่ยมที่มีจารึกอักษรปัลลวะ ภาษาบาลี เป็นแหล่งที่สำคัญทางวิชาการ แต่เราไม่พบข้อมูลทางการว่าเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชมหรือไม่ จึงไม่ใส่ในแผนเที่ยว ธรรมจักรศิลาขนาดใหญ่ที่พบใกล้เมืองนี้และอยู่ในพิพิธภัณฑ์ชัยนาทมุนีอธิบายในหน้าวัดและพิพิธภัณฑ์ชัยนาท

เดินทางไปสรรคบุรีและหันคา

Thai Holiday Guide บอกว่าวัดโตนดหลายห่างตัวเมืองชัยนาทราว 20-30 นาทีโดยรถยนต์ และ Paiduaykan บอกว่าวัดพระแก้วห่างราว 23 กม. ทั้งสองเป็นประมาณ เราไม่ได้ตรวจเวลาขับ สวนลิงห่างที่ว่าการอำเภอสรรคบุรีราว 16 กม. ตาม Thai Holiday Guide ส่วนหันคาอยู่ติดจังหวัดสุพรรณบุรี การขนส่งสาธารณะในจังหวัดมีจำกัดตามวิกิท่องเที่ยว จึงควรมีรถเองหรือเหมาจากตัวเมืองชัยนาท ข้อมูลเดินทางจากกรุงเทพฯ อยู่ในหน้าเดินทางและแผนเที่ยวชัยนาท และที่พักในหันคาที่ตรวจเว็บโรงแรมแล้วอยู่ในหน้าที่พักชัยนาท

ช่วงเวลาที่น่าไป

วัดร้างและอนุสาวรีย์ไม่มีร่มเงามากนัก ควรไปเช้าหรือบ่ายแก่ เดือนพฤศจิกายนวิกิท่องเที่ยวบอกว่าบึงกระจับใหญ่เป็นจุดลอยกระทงสำคัญ แต่เราไม่พบประกาศงานของปี 2569 จึงยังไม่ยืนยัน ฤดูฝนอาจทำให้ทางเดินดินในวัดร้างลื่น ซึ่งเป็นข้อเสนอของเรา

เคล็ดลับที่เป็นข้อเสนอของเรา

ข้อเสนอต่อไปนี้เป็นความเห็นของเรา ไม่ใช่ข้อมูลทางการ ไปวัดโบราณเป็นกลุ่มในตำบลแพรกศรีราชาพร้อมกันเพื่อไม่ต้องขับกลับไปกลับมา อ่านบทความของกรมศิลปากรก่อนไปจะช่วยให้ดูซากเจดีย์เข้าใจขึ้น ไม่ปีนโบราณสถานและไม่เก็บชิ้นส่วนใด ๆ แต่งกายสุภาพเมื่อเข้าวัดที่ยังใช้งาน และพกน้ำกับหมวกเพราะแหล่งหลายแห่งเตือนเรื่องร่มเงา

สิ่งที่ยังยืนยันไม่ได้

คำถามที่พบบ่อย

ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.