มุมไบ (Mumbai หรือชื่อเก่าบอมเบย์) เป็นเมืองท่าใหญ่ทางตะวันตกของอินเดีย คนไทยมักรู้จักจากซุ้มประตู Gateway of India ถ้ำเอเลแฟนต้า สถานีรถไฟลายโกธิกวิกตอเรียน และชีวิตบนรถไฟสาย Local หน้านี้รวบรวมสิ่งที่ต้องรู้ก่อนไปมุมไบ ตั้งแต่ที่เที่ยวหลัก วิธีขึ้นรถไฟ แท็กซี่ เมโทร ไปจนถึงเรื่องมรสุมและการเข้าชมย่านดาราวี (Dharavi) อย่างให้เกียรติคนในพื้นที่
ข้อควรรู้ก่อนอ่านต่อ เราไม่ได้ไปมุมไบเอง ไม่มีประสบการณ์ตรงที่จะเล่า ข้อมูลในหน้านี้มาจากเว็บที่เราเปิดอ่านได้จริงเมื่อ 21 ต.ค. 2569 ได้แก่ เว็บ Incredible India ของกระทรวงการท่องเที่ยวอินเดีย วิกิพีเดีย Wikivoyage และบทความภาษาไทยของ Sanook กับ MGR Online ซึ่งลงเมื่อปี 2562 เราไม่สามารถเปิดเว็บทางการของ ASI (กรมโบราณคดีอินเดีย) เว็บของ Maharashtra Tourism และเว็บของการรถไฟเมืองมุมไบได้ในวันที่อ่าน ค่าเข้าชมหลายรายการจึงเขียนว่า ยังไม่ยืนยัน และเราไม่เดาตัวเลขเอง
หน้านี้ต่อจากภาพรวมอินเดียที่หน้าแรกอินเดีย ซึ่งมีเรื่องอีวีซ่า 30 วันสำหรับคนไทย ถ้าจะต่อไปดูถ้ำพุทธขนาดใหญ่ของรัฐมหาราษฏระ ดูอชันตาและเอลโลรา ถ้าจะลงใต้ต่อดูกัวหรือเกรละ

จองที่ไหนดี
เทียบราคาจริงของมุมไบจากเว็บจองเหล่านี้ ราคาเปลี่ยนทุกวัน ควรเช็กราคาตามวันที่เดินทางของคุณเอง
เปิดเผยข้อมูลพันธมิตร: ปุ่ม Agoda และ Trip.com เป็นลิงก์พันธมิตร อาจทำให้เราได้ค่าคอมมิชชันเมื่อคุณจอง โดยราคาที่คุณจ่ายไม่เพิ่ม และไม่เปลี่ยนสิ่งที่เราเขียน
ข้อมูลหลักที่ตรวจแล้ว
ตารางนี้สรุปตัวเลขที่เราอ่านเจอ พร้อมบอกว่ามาจากแหล่งไหนและสถานะอะไร ตัวเลขจาก Wikivoyage และวิกิพีเดียเป็นข้อมูลที่ผู้ใช้แก้ไข ไม่ใช่ประกาศทางการ
| เรื่อง | ข้อมูลที่อ่านได้ | แหล่งและสถานะ |
|---|---|---|
| มรดกโลกในมุมไบ | 3 แห่ง คือ ถ้ำเอเลแฟนต้า กลุ่มอาคารวิกตอเรียนและอาร์ตเดโค และสถานี CSMT | Incredible India อ่านตรง 21 ต.ค. 2569 ไม่ระบุวันที่ในหน้า |
| สนามบินและสถานีรถไฟหลัก | สนามบิน Chhatrapati Shivaji Maharaj (BOM) และสถานี Mumbai Central (MMCT) | Incredible India หัวข้อ Nearest Airport และ Nearest Railway Station |
| Gateway of India | ฐานรากวาง 31 มี.ค. 1913 สร้างเสร็จ 1924 เปิดให้ประชาชน 4 ธ.ค. 1924 สูง 26 เมตร โดมกว้าง 15 เมตร หินบะซอลต์สีเหลืองกับคอนกรีตเสริมเหล็ก | วิกิพีเดีย ไม่ใช่แหล่งทางการ |
| ถ้ำเอเลแฟนต้า | ขึ้นทะเบียนมรดกโลกปี 1987 ถ้ำฮินดู 5 ถ้ำบนเนินตะวันตก ถ้ำพุทธ 2 ถ้ำ ASI ดูแล ปิดวันจันทร์ | วิกิพีเดีย ไม่ใช่แหล่งทางการ |
| สถานี CSMT | สร้างเสร็จ 1888 เปลี่ยนชื่อจาก Victoria Terminus เมื่อ 1996 รถไฟโดยสารขบวนแรกวิ่งจาก Bori Bunder ไปทาเน 16 เม.ย. 1853 | Wikivoyage ไม่ใช่แหล่งทางการ |
| ค่าเข้า Gateway of India | ไม่พบตัวเลขในแหล่งที่อ่าน | ยังไม่ยืนยัน |
| ค่าเข้าและค่าเรือเอเลแฟนต้า | ไม่พบตัวเลขในแหล่งที่อ่าน | ยังไม่ยืนยัน |
อุณหภูมิรายเดือนตามเว็บ Incredible India (ค่าต่ำสุดถึงสูงสุด เป็นองศาเซลเซียส ไม่ระบุปีของข้อมูล) ธันวาคม 14.3 ถึง 35.2 มกราคม 12.6 ถึง 35.2 กุมภาพันธ์ 13.9 ถึง 36.8 มีนาคม 17.1 ถึง 38.6 เมษายน 21 ถึง 37.2 พฤษภาคม 24.5 ถึง 35.7 มิถุนายน 23.2 ถึง 35.4 กรกฎาคม 23.4 ถึง 32.6 สิงหาคม 23.4 ถึง 31.8 กันยายน 23 ถึง 33.5 ตุลาคม 20.3 ถึง 36.4 พฤศจิกายน 17.8 ถึง 36 ตัวเลขเหล่านี้บอกว่าเมืองไม่หนาวเลยแม้ในเดือนที่เย็นที่สุด แต่ไม่ได้บอกเรื่องความชื้นและฝน ซึ่งต้องดูจากช่วงมรสุมด้านล่าง
Gateway of India และย่านโคลาบา
Gateway of India เป็นซุ้มประตูหินสูง 26 เมตรริมท่าเรือ Apollo Bunder ตามวิกิพีเดียสร้างเพื่อรำลึกการที่พระเจ้าจอร์จที่ 5 เสด็จขึ้นฝั่งที่นี่เมื่อ 2 ธ.ค. 1911 ซึ่งเป็นการเยือนอินเดียครั้งแรกของกษัตริย์อังกฤษ สถาปนิกคือจอร์จ วิตเต็ต ชาวสกอต ออกแบบในแนวอินโด-ซาราเซนิก ที่หยิบลวดลายจากสถาปัตยกรรมคุชราตศตวรรษที่ 16 วิกิพีเดียยังเล่าว่าทหารอังกฤษกลุ่มสุดท้ายเดินออกทางประตูนี้เมื่อ 28 ก.พ. 1948 หรือราวหนึ่งปีหลังอินเดียได้เอกราช เป็นเรื่องเล่าที่ทำให้ซุ้มประตูเป็นทั้งจุดต้อนรับและจุดอำลาในประวัติศาสตร์

วิกิพีเดียบอกว่ามีท่าเรือ 5 ท่าแถวนี้ ท่าที่สองและสามเป็นท่าเรือที่ไปถ้ำเอเลแฟนต้า ท่าแรกสงวนให้ศูนย์วิจัยนิวเคลียร์ Bhabha และท่าที่ห้าเป็นของสโมสรเรือใบ ส่วนการเข้าซุ้มประตูเอง หน้าวิกิพีเดียไม่ระบุเวลาเปิดหรือราคาตั๋ว และบอกเพียงว่าหลังเหตุโจมตีเมืองปี 2008 มีการจำกัดการเข้าถึงบริเวณรอบ Gateway เราไม่ทราบมาตรการตรวจกระเป๋าปัจจุบัน ให้เผื่อเวลาที่หน้างาน
ตรงข้ามซุ้มประตูคือโรงแรม Taj Mahal Palace ซึ่งบทความ MGR Online ปี 2562 บอกว่าสร้างปี 1903 และได้รับความเสียหายจากเหตุก่อการร้ายปี 2008 Wikivoyage อธิบายว่าโคลาบาเป็นย่านท่องเที่ยวหลักของมุมไบใต้ มีบาร์และร้านอาหารระดับบนจำนวนมาก และแนะนำให้มาดูพระอาทิตย์ตกที่นี่ Wikivoyage ยังเขียนว่าเรือล่องอ่าวออกจาก Gateway ทุก 30 นาทีทุกวัน ยกเว้นช่วงมรสุมเดือนมิถุนายนถึงกันยายน ตัวเลขนี้ไม่ระบุปี ไม่ระบุราคา และเราไม่ทราบว่ายังเป็นจริงในปี 2569 หรือไม่
ถ้ำเอเลแฟนต้า (Elephanta Caves)
ถ้ำเอเลแฟนต้าอยู่บนเกาะ Gharapuri ในอ่าวมุมไบ วิกิพีเดียเขียนว่าขึ้นทะเบียนมรดกโลกปี 1987 มีถ้ำฮินดู 5 ถ้ำบนเนินตะวันตก ถ้ำพุทธ 2 ถ้ำที่มีบ่อน้ำ และเนินสถูปแบบพุทธ ช่วงเวลาสร้างอยู่ระหว่างศตวรรษที่ 5 ถึง 9 โดยนักวิชาการส่วนใหญ่ให้ศตวรรษที่ 5 ถึง 7 และหลายคนเห็นว่าเสร็จราวปี 550 ชื่อเอเลแฟนต้ามาจากชาวโปรตุเกสที่ตั้งตามรูปช้างหินที่พบบนเกาะ คำว่า Elefante กลายเป็น Elephanta
จุดเด่นที่คนไทยมักไปดูคือรูปสลักตรีมูรติของพระศิวะสามพักตร์ในถ้ำหลัก ตัวเลขความสูงของรูปนี้ในหน้าวิกิพีเดียหน้าเดียวกันไม่ตรงกันเอง ส่วนต้นบทว่า 5.45 เมตร คำบรรยายภาพและหัวข้อตรีมูรติว่า 7 เมตร และหัวข้อสทาศิวะว่าเกิน 6.27 เมตรเล็กน้อย เราจึงไม่ยืนยันตัวเลขใดตัวเลขหนึ่ง ผลค้นหาบทความภาษาไทยชุดหนึ่งสรุปว่าราว 6 เมตร ซึ่งเป็นแหล่งรอง เราไม่ได้เปิดอ่านต้นฉบับ


การเดินทางไปเกาะมีข้อมูลเท่านี้ Wikivoyage เขียนว่าไปถ้ำได้ทางเดียวคือเรือเร็วหรือเรือคาตามารันของเอกชนจากท่าที่ Gateway of India และบอกว่าราคาปานกลางโดยไม่ระบุตัวเลข วิกิพีเดียว่าท่าที่สองและสามของ Gateway ให้บริการเรือไปเอเลแฟนต้า ใช้เวลาประมาณ 50 นาที Sanook (2562) บอกว่าราว 45 นาทีและเดินขึ้นเขาต่ออีกราว 20 นาที MGR ปี 2562 ว่าราว 1 ชั่วโมง ผลค้นหาจากเว็บต่างประเทศ (ไม่ใช่แหล่งทางการ) บอกว่าซื้อตั๋วที่บูธ MTDC ใกล้ Apollo Bunder ทางเดินบนเกาะยาวราว 1.2 กม. มีรถรางเล็กและมีลิงคอยแย่งของ ข้อมูลเหล่านี้เราไม่ได้ตรวจกับเว็บทางการ
ส่วนวันปิด วิกิพีเดียว่าถ้ำปิดวันจันทร์ ซึ่งสอดคล้องกับที่เรือเที่ยวถ้ำเว้นวันจันทร์ ทว่าประโยคเดียวกันบอกว่าเรือวิ่ง 9 โมงเช้าถึง 2 ตี (2 a.m.) ซึ่งดูไม่สมเหตุสมผลสำหรับเรือเที่ยวถ้ำ ผลค้นหาอีกชุดบอกเรือออกถึงราว 15.30 น. เราจึงไม่ยืนยันเวลาเรือเที่ยวสุดท้าย ให้ถามที่ท่าเรือตั้งแต่เช้าและวางแผนกลับก่อนค่ำ
เรือและตั๋วไปเอเลแฟนต้ามีหลายเจ้า และเราไม่ยืนยันราคาหรือเวลาเที่ยวสุดท้าย ให้ถามราคารวมค่าเรือไป-กลับก่อนขึ้นเรือ เก็บตั๋วขากลับไว้ และอย่าเผื่อเวลาจนเกือบมืด
วิกิพีเดียยังเล่าว่าผู้เข้าชมเพิ่มขึ้นในวันมหาศิวราตรี เทศกาลการแสดงรำ และสัปดาห์มรดกโลก (19-25 พ.ย.) ส่วน Wikivoyage พูดถึงเทศกาล Elephanta Festival เดือนมีนาคม โดย Maharashtra Tourism เป็นผู้จัด ระบุเวลา 19.00-22.00 น. และมีเรือเริ่ม 16.00 น. ข้อมูลเทศกาลนี้ไม่ระบุปีและไม่ปรากฏในหน้าวิกิพีเดีย จึงถือเป็นยังไม่ยืนยันว่ายังจัดอยู่
CSMT สถานีรถไฟวิกตอเรียน
Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus หรือ CSMT เป็นสถานีรถไฟที่คนไปมุมไบแทบทุกคนอยากเห็นด้านหน้า Wikivoyage บอกว่าสร้างเสร็จปี 1888 ในยุคอังกฤษ ขึ้นมรดกโลก เปลี่ยนชื่อปี 1996 จาก Victoria Terminus และรถไฟโดยสารเที่ยวแรกของอินเดียวิ่งจากบริเวณนี้ไปทาเนเมื่อ 16 เม.ย. 1853 สถานียังใช้งานจริงตลอดวัน การเข้าไปถ่ายภาพจึงควรเลี่ยงชั่วโมงเร่งด่วนที่ระบุในหัวข้อรถไฟด้านล่าง

อีกสิ่งที่ Wikivoyage ระบุคือย่านมาริน ไดรฟ์ (Marine Drive) มีอาคารอาร์ตเดโคเรียงตั้งแต่ Girgaon Chowpatty ไปถึง NCPA และอาคารสไตล์ศิลปะอาร์ตเดโคกับโกธิกถูกเพิ่มเข้าบัญชีมรดกโลกปี 2018 ซึ่งตรงกับที่เว็บ Incredible India ใช้ชื่อว่ากลุ่มอาคารวิกตอเรียนและอาร์ตเดโคแห่งมุมไบ

ดาราวี (Dharavi) และจริยธรรมการเข้าชม
ดาราวีเป็นย่านแออัดกลางเมืองมุมไบที่คนไทยรู้จักผ่านภาพยนตร์และข่าว วิกิพีเดียให้ตัวเลขหลายชุดที่ไม่ตรงกัน ขนาดพื้นที่ในบทนำคือ 2.39 ตร.กม. (590 เอเคอร์) แต่หัวข้อประชากรเขียน 200 เฮกตาร์ และหัวข้อประวัติศาสตร์เขียน 175 เฮกตาร์ ประชากรก็ไม่แน่นอน บทนำว่าราว 1 ล้านคน กล่องข้อมูลว่า 7 แสนถึง 1 ล้านคน (ปี 2016) และหัวข้อประชากรบอกว่าไม่ทราบจำนวนแน่ชัด มีการประมาณตั้งแต่ 3 แสนถึงราว 1 ล้านคน
ด้านเศรษฐกิจ วิกิพีเดียเขียนว่างานรีไซเคิลจ้างงานราว 250,000 คน (รายงานปี 2024) และเมื่อปี 2010 มีธุรกิจประมาณ 5,000 แห่งกับโรงงานห้องเดียว 15,000 แห่ง มูลค่าเศรษฐกิจต่อปีประมาณ 500-650 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในอีกที่หนึ่งของบทความว่าเกิน 1,000 ล้านดอลลาร์ ประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ของผู้อยู่อาศัยทำงานเกี่ยวกับหนังสัตว์และสินค้าหนัง นอกจากนี้ยังมีเครื่องปั้นดินเผา สิ่งทอ และงานปัก รายงานของ DNA India ปี 2006 ที่วิกิพีเดียอ้างบอกว่าอัตรารู้หนังสือ 69 เปอร์เซ็นต์ เป็นตัวเลขเก่า

เรื่องแผนพัฒนาใหม่ วิกิพีเดียลงไทม์ไลน์ตั้งแต่ปี 2023 ว่าความตั้งใจของ Gautam Adani ที่จะสร้างดาราวีใหม่เป็นที่รับรู้ หน่วยงานเมืองประเมินต้นทุน 2.4 พันล้านดอลลาร์ เมษายน 2024 กลุ่ม Adani สำรวจผู้อยู่อาศัย และธันวาคม 2024 บริษัทได้รับประมูลจากรัฐบาลมหาราษฏระหลังมีการท้วงจาก SecLink Group เราไม่ทราบความคืบหน้าหลังจากนั้น ยังไม่ยืนยัน
เรื่องทัวร์ ข้อมูลที่เรามีมีแค่นี้ วิกิพีเดียบอกว่ามีบริษัททัวร์ไม่กี่แห่งพาเดินชมโซนอุตสาหกรรมและที่อยู่อาศัยพร้อมอธิบายปัญหาของพื้นที่ และบอกว่าบทความไม่มีหัวข้อถกเถียงเรื่องทัวร์ชุมชนแออัด เราไม่พบข้อมูลทางการเรื่องกฎการเข้าชม ข้อเสนอต่อไปนี้เป็นความเห็นของเรา ไม่ใช่กฎจากแหล่งทางการ
- เลือกผู้จัดที่บอกชัดว่ารายได้ส่วนใดกลับสู่คนในพื้นที่ และถามก่อนจองว่าไกด์เป็นคนในพื้นที่หรือไม่
- ไม่ถ่ายภาพหน้าคน โดยเฉพาะเด็กและคนที่กำลังทำงาน ถ้าอยากถ่ายให้ขออนุญาตก่อนทุกครั้ง
- ไม่แจกเงินหรือขนมให้เด็กบนทาง ถามไกด์ว่ามีช่องทางบริจาคที่ถูกต้องหรือไม่
- ไม่มองคนเป็นสิ่งน่าดู ย่านนี้เป็นที่ทำงานและบ้าน การเดินชมต้องเคารพจังหวะชีวิตของคนที่นี่
- ถ้าไม่สบายใจกับแนวคิดทัวร์ชุมชนแออัด การข้ามย่านนี้ไปก็เป็นทางเลือกที่ชอบธรรม
Dhobi Ghat และ Haji Ali
Dhobi Ghat ที่ Mahalaxmi เป็นลานซักผ้ากลางแจ้ง Sanook และ MGR ปี 2562 กล่าวถึงว่าเป็นจุดชมคลาสสิก ทั้งสองบทความไม่ระบุค่าเข้า เวลา หรือที่ที่ดูที่ดีที่สุด เราไม่ทราบว่าปัจจุบันมีกฎเรื่องการถ่ายภาพหรือจุดชมอย่างเป็นทางการหรือไม่ ยังไม่ยืนยัน และเช่นเดียวกับดาราวี ผู้ที่ซักผ้าอยู่คือคนทำงาน การถ่ายภาพควรขออนุญาตหรือถ่ายจากระยะไกล

Haji Ali Dargah เป็นสุสานและมัสยิดบนเกาะเล็กห่างจากฝั่งในอ่าววอร์ลีราว 500 เมตร ตาม Wikivoyage ซึ่งบอกว่ามีผู้มาเยือนมากกว่า 80,000 คนต่อสัปดาห์ เรายังไม่พบข้อมูลทางการเรื่องเวลาเปิด กฎการแต่งกาย ทางเดินที่ตัดน้ำขึ้นน้ำลง และการเข้าของผู้หญิง ทั้งหมดนี้ยังไม่ยืนยัน ให้ถามที่หน้างานและแต่งกายเรียบร้อยแบบสถานที่ทางศาสนา

เดินทางไปมุมไบ และในเมือง
ถึงมุมไบทางอากาศลงที่สนามบิน BOM ตามเว็บ Incredible India เรื่องเที่ยวบินตรงจากไทย Sanook และ MGR ปี 2562 รายงานว่ามีเที่ยวบิน THAI Smile กรุงเทพฯ-มุมไบ ใช้เวลาราว 4 ชั่วโมง MGR ระบุเลขเที่ยว WE335/WE336 นี่คือข้อมูลปี 2562 เท่านั้น เราไม่ได้ตรวจตารางบินปัจจุบัน จึงยังไม่ยืนยันว่ายังมีเที่ยวบินตรงหรือไม่ ให้ตรวจกับสายการบินและสนามบินในวันเดินทาง และอย่าลืมอีวีซ่าตามที่หน้าแรกอินเดีย
| จากไหน ไปไหน | วิธีและตัวเลขที่อ่านได้ | แหล่งและสถานะ |
|---|---|---|
| รถไฟ Local | ค่าโดยสารเริ่ม 5 รูปี (ชั้นสอง) และ 50 รูปี (ชั้นหนึ่ง) ตั๋วทัวริสต์ 275 รูปี ชั้นหนึ่ง ทั้ง 3 สายภายใน 1 วัน | Wikivoyage ไม่ระบุปี |
| รถไฟ Local เวลาวิ่ง | ราว 04.00 น. ถึงเที่ยงคืนหรือ 01.00 น. | Wikivoyage ไม่ระบุปี |
| เมโทรสาย Aqua Line (สาย 3) | เชื่อมสนามบิน BKC และโคลาบา ค่าโดยสาร 10-70 รูปี | Wikivoyage ผู้ให้บริการแต่ละเจ้ามีแอปตั๋วของตัวเอง |
| โมโนเรล | ชัมบูร์ วาดาลา และมุมไบใต้ ค่าโดยสาร 10-40 รูปี | Wikivoyage |
| แท็กซี่ Kaali-Peeli | ค่าเริ่มต้นไม่เกิน 1 ไมล์ 28 รูปี (ปี 2565) แอร์เพิ่ม 20 เปอร์เซ็นต์ แท็กซี่แอปเพิ่ม 25 เปอร์เซ็นต์ กลางคืนเพิ่ม 25 เปอร์เซ็นต์ช่วงเที่ยงคืนถึง 05.00 น. | Wikivoyage |
| ออโต้ริกชอว์ | ใช้ได้เฉพาะเลยบันดราและไซออนออกไป ขั้นต่ำ 26 รูปี (ปี 2568) มิเตอร์ต้องขึ้น 1.00 ตอนเริ่ม | Wikivoyage |
| Uber และ Ola | ใช้กันแพร่หลายตาม Wikivoyage ให้เช็กราคาในแอปก่อนจ่าย | Wikivoyage |
Wikivoyage ระบุว่าแท็กซี่ Premier Padmini สีดำเหลืองเลิกใช้ไปแล้วภายในเดือนตุลาคม 2566 และแนะนำแอป M-Indicator ที่แสดงค่าโดยสารและตารางเวลาปัจจุบัน
รถไฟ Local อย่างปลอดภัย
รถไฟ Local เป็นภาพจำของมุมไบ แต่ Wikivoyage เตือนชัดว่ามีผู้เสียชีวิตบนราง 2,000 กว่าคนต่อปี มักเกิดจากประตูเปิดและการห้อยตัวที่บันได ซึ่งเป็นตัวเลขของ Wikivoyage ไม่ใช่สถิติทางการที่เราตรวจ ชั่วโมงเร่งด่วนที่ระบุคือ 08.30-10.30 น. ฝั่งไปทาง CSMT และ Churchgate และ 17.30-20.30 น. ในทิศตรงข้าม ถ้าเลี่ยงได้ให้เลี่ยง

- ตู้สำหรับผู้หญิงมีแถบสีเขียวเหลืองเฉียงที่ผนังสถานี Wikivoyage บอกว่าช่วง 23.15 ถึง 06.30 น. ตู้สตรีปลายเหนือเปิดให้ทุกคน เราอ่านช่วงเวลานี้แล้วไม่แน่ใจความหมายเพราะข้อความไม่ตรงกับเวลาปกติ จึงยังไม่ยืนยัน ให้ดูป้ายบนขบวนจริง
- Wikivoyage เตือนว่าดึกมากตู้สตรีชั้นหนึ่งที่ว่างอาจรู้สึกปลอดภัยน้อยกว่าตู้ทั่วไป
- ยืนห่างจากประตูตอนรถเข้าชานชาลา ไม่ห้อยตัวที่บันได
- ตั๋วทัวริสต์ 275 รูปีคุ้มเมื่อต้องขึ้นหลายสายใน 1 วัน ถ้าขึ้นแค่ 2-3 เที่ยวสั้นคิดจากอัตราชั้นหนึ่ง 50 รูปีขึ้นไปประกอบการตัดสินใจ
แผนเที่ยวและเมืองข้างเคียง
| แผน | ลำดับที่เสนอ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ครึ่งวันมุมไบใต้ | CSMT, Marine Drive, Gateway of India, โคลาบา | เดินเท้าและแท็กซี่สั้น เผื่อตรวจกระเป๋าที่ Gateway |
| เต็มวันเอเลแฟนต้า | เช้าไปเรือเที่ยวแรก กลับบ่าย แล้วโคลาบา | เว้นวันจันทร์ ถ้ำปิดตามวิกิพีเดีย |
| 2 วัน | วันแรกใต้ วันที่สองถ้ำเอเลแฟนต้ากับ Dhobi Ghat | ไม่ยัดดาราวีลงวันเดียวกับเรือ |
| 3 วัน | เพิ่ม Sanjay Gandhi National Park และถ้ำ Kanheri | Kanheri ราว 30 กม. ตาม Sanook ปี 2562 ยังไม่ยืนยันเวลาและค่าเข้า |
| ต่อรัฐมหาราษฏระ | ไป Aurangabad ดูอชันตาและเอลโลรา | รถไฟราว 6.5 ชั่วโมงตาม Wikivoyage |
| ต่อลงใต้ | บินไปกัวหรือเกรละ | ตรวจตารางบินเอง |
| ต่อลงใต้ไกลขึ้น | ดูฮัมปีและวัดทมิฬนาฑู | เป็นข้อเสนอของเรา ไม่ใช่เส้นทางทางการ |
| ต่อเหนือ | เดลี อักรา และทัชมาฮาล | ที่พักเดลีดูที่พักเดลี |
Wikivoyage ว่า Sanjay Gandhi National Park เป็นปอดของมุมไบ มีเสือดาวและถ้ำ Kanheri ที่ระบุอายุราว 2,400 ปี ซึ่งเราอ้างตามที่เขียน ไม่ได้ตรวจกับเว็บอุทยาน
ฤดูกาล มรสุม และอากาศ
Wikivoyage เขียนว่ามรสุมช่วงเดือนมิถุนายนถึงกันยายน เมืองน้ำท่วม 2-3 ครั้งในช่วงนี้และชีวิตปกติมักสะดุด ส่วนตารางอุณหภูมิของ Incredible India (ด้านบน) แสดงว่าเดือนที่มีค่าต่ำสุดต่ำสุดคือมกราคม 12.6 องศาและธันวาคมต่ำสุด 14.3 องศา ซึ่งแสดงว่าฤดูหนาวของที่นี่เบาบาง ถ้าใช้ข้อมูลสองแหล่งนี้ประกอบกัน ช่วงพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์น่าจะเป็นช่วงที่อุณหภูมิต่ำและไม่ใช่มรสุม ซึ่งเป็นข้อสรุปของเราจากตัวเลขสองชุด ไม่ใช่คำแนะนำทางการ
ถ้าต้องเดินทางช่วงมิถุนายนถึงกันยายน ให้เผื่อวันสำรองสำหรับเที่ยวเรือไปเอเลแฟนต้า เพราะ Wikivoyage บอกว่าเรือล่องอ่าวหยุดช่วงมรสุม และเราไม่ทราบว่าเรือไปเกาะวิ่งหรือไม่ในช่วงนั้น ยังไม่ยืนยัน
งบประมาณ
เราแสดงเป็นรูปีอินเดีย (INR) เท่านั้น ไม่แปลงเป็นบาทเพราะไม่ได้อ่านอัตราแลกเปลี่ยนจากธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่ตรวจ
| รายการ | จำนวน (INR) | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| รถไฟ Local ชั้นสอง | เริ่ม 5 รูปี | Wikivoyage ไม่ระบุปี |
| รถไฟ Local ชั้นหนึ่ง | เริ่ม 50 รูปี | Wikivoyage ไม่ระบุปี |
| ตั๋วทัวริสต์รถไฟชั้นหนึ่ง 1 วัน | 275 รูปี | Wikivoyage ไม่ระบุปี |
| เมโทร | 10-70 รูปี | Wikivoyage ขึ้นกับระยะทาง |
| โมโนเรล | 10-40 รูปี | Wikivoyage |
| แท็กซี่ค่าเริ่มต้น | 28 รูปี | Wikivoyage ปี 2565 |
| ออโต้ค่าเริ่มต้น | 26 รูปี | Wikivoyage ปี 2568 |
| ค่าเรือและค่าเข้าเอเลแฟนต้า | ยังไม่ยืนยัน | ไม่พบตัวเลข |
| ค่าเข้า Gateway of India | ยังไม่ยืนยัน | ไม่พบตัวเลข |
| ที่พักและอาหาร | ยังไม่ยืนยัน | เราไม่ได้ตรวจราคา ดูกล่องที่พักที่หน้านี้ |
ค่าเดินทางในเมืองด้วยรถไฟและเมโทรต่ำมากเมื่อเทียบกับแท็กซี่ตามตัวเลขข้างบน แต่ตัวเลขเก่าและไม่ระบุปีหลายรายการ ใช้เป็นกรอบประมาณ ไม่ใช่ราคาที่ผู้ให้บริการประกาศ
ความปลอดภัยและข้อควรระวัง
- น้ำทะเลมุมไบสกปรกและมีคนจมน้ำช่วงฝน Wikivoyage แนะนำให้เลี่ยงลงน้ำ โดยเฉพาะที่ Aksa Beach
- เมืองน้ำท่วมหลายครั้งในช่วงมรสุม ให้เตรียมแผนสำรองและติดตามประกาศท้องถิ่น
- แท็กซี่และออโต้บางคันเก็บค่าโดยสารกลางคืนในเวลากลางวัน Wikivoyage ว่าอัตรากลางคืนใช้เฉพาะช่วงเที่ยงคืนถึง 05.00 น. และบางคันโชว์บัตรอัตราค่าแท็กซี่เพื่อเก็บราคาแท็กซี่ในออโต้
- คนขับที่ไม่ซื่อสัตย์มักอยู่บริเวณสถานีรถไฟและสนามบิน ให้ใช้แอปหรือเคาน์เตอร์เหมาจ่ายที่มีใบเสร็จ
- Wikivoyage แนะนำหญิงตั้งครรภ์เลี่ยงออโต้ริกชอว์
- ดูแลกระเป๋าบริเวณ Gateway และสถานีรถไฟ เราไม่ได้ตรวจสถิติอาชญากรรมของเมือง
- ถ้าเรียกตำรวจหรือรถพยาบาลในอินเดีย เบอร์ฉุกเฉินแต่ละบริการมีหลายเบอร์ และ Wikivoyage ของบังกาลอร์ระบุ 112 เป็นเบอร์ตำรวจ เราไม่ได้ตรวจเบอร์ฉุกเฉินของมหาราษฏระโดยตรง ยังไม่ยืนยัน ให้บันทึกเบอร์สถานทูตไทยประจำนิวเดลีไว้ก่อนเดินทาง
- เราไม่ได้อ่านประกาศล่าสุดของกรมการกงสุลเกี่ยวกับอินเดีย ให้ตรวจก่อนไป
- ชุดแต่งกายที่เรียบร้อยสำหรับวัด มัสยิด และสุสานทางศาสนา
ตรงไหนที่แหล่งข้อมูลพูดไม่ตรงกัน
| หัวข้อ | ค่าที่แต่ละแหล่งบอก | ที่เราใช้และสถานะ |
|---|---|---|
| ความสูงตรีมูรติ เอเลแฟนต้า | วิกิพีเดียหน้าเดียวกันบอก 5.45 เมตร 7 เมตร และเกิน 6.27 เมตร | ไม่ยืนยัน ไม่ใช้ตัวเลขเดียว |
| ระยะทางเอเลแฟนต้า | วิกิพีเดียบทนำบอกราว 10 กม. จาก Mumbai และหัวข้อภูมิศาสตร์บอกราว 11 กม. จาก Gateway | ไม่สำคัญต่อการวางแผน ใช้เวลาเรือแทน |
| เวลาเรือ | วิกิพีเดียว่าเรือ 9 โมงถึง 2 ตี Sanook ว่าราว 45 นาที MGR ว่าราว 1 ชั่วโมง วิกิพีเดียท่าเรือว่า 50 นาที | ใช้ระยะเวลา 45-60 นาที เวลาเรือสุดท้ายยังไม่ยืนยัน |
| ขนาดดาราวี | 2.39 ตร.กม. 200 เฮกตาร์ และ 175 เฮกตาร์ ในหน้าเดียวกัน | ไม่ยืนยัน |
| ประชากรดาราวี | ราว 1 ล้าน 7 แสนถึง 1 ล้าน หรือ 3 แสนถึง 1 ล้าน | ใช้ช่วงกว้างและบอกว่าไม่แน่นอน |
| มูลค่าเศรษฐกิจดาราวี | 500-650 ล้านดอลลาร์ และเกิน 1,000 ล้านดอลลาร์ | ไม่ยืนยัน |
| วันที่ฐานราก Gateway | วิกิพีเดียแก้ว่า 31 มี.ค. 1913 ไม่ใช่ 1911 (1911 คือวันเสด็จขึ้นฝั่ง) | ใช้ 1913 ตามที่หน้านั้นเขียน |
| ตู้สตรีรถไฟ | Wikivoyage ระบุช่วงเวลาเปิดให้ทุกคนที่อ่านแล้วไม่ชัด | ยังไม่ยืนยัน ดูป้ายบนขบวน |
สิ่งที่ยังไม่ยืนยัน
- ค่าเข้า เวลาเปิด และข้อจำกัดการเข้าบริเวณ Gateway of India ยังไม่ยืนยัน
- ค่าเข้าถ้ำเอเลแฟนต้าและค่าเรือไป-กลับ รวมเวลาเรือเที่ยวสุดท้ายและการวิ่งช่วงมรสุม ยังไม่ยืนยัน
- เทศกาล Elephanta Festival เดือนมีนาคมว่ายังจัดหรือไม่ ยังไม่ยืนยัน
- เที่ยวบินตรงกรุงเทพฯ-มุมไบปัจจุบัน (ข้อมูลล่าสุดที่เราอ่านคือปี 2562) ยังไม่ยืนยัน
- เวลาเปิดและกฎการแต่งกายของ Haji Ali Dargah ยังไม่ยืนยัน
- จริยธรรมและกฎการเข้าชมทัวร์ดาราวี และความคืบหน้าแผนพัฒนาหลังเดือนธันวาคม 2024 ยังไม่ยืนยัน
- ค่าเข้า Kanheri Caves และอุทยานแห่งชาติ Sanjay Gandhi ยังไม่ยืนยัน
- เบอร์ฉุกเฉินของรัฐมหาราษฏระ ยังไม่ยืนยัน
- ราคาตั๋วรถไฟ Local และเมโทรปัจจุบัน เพราะ Wikivoyage หลายรายการไม่ระบุปี ยังไม่ยืนยัน
ลิงก์ที่หน้านี้ใช้ และรายได้ของเรา
หน้านี้มีกล่องที่พักที่เป็นลิงก์พันธมิตร ถ้าคุณจองผ่านปุ่มนั้น เราอาจได้ค่าคอมมิชชันโดยราคาที่คุณจ่ายไม่เพิ่ม ปุ่มพาไปเว็บจองโรงแรมตามที่แสดงในกล่อง ไม่ใช่ตั๋วเรือหรือตั๋วเข้าถ้ำเอเลแฟนต้า ข้อมูลค่าเข้า เวลา และกฎทั้งหมดมาจากแหล่งที่ระบุในรายการแหล่งข้อมูล ไม่ได้มาจากผู้ขาย ราคาเปลี่ยนได้ ให้ตรวจที่หน้าจองอีกครั้งก่อนจ่ายเงินทุกครั้ง
จองที่ไหนดี
เทียบราคาจริงของมุมไบจากเว็บจองเหล่านี้ ราคาเปลี่ยนทุกวัน ควรเช็กราคาตามวันที่เดินทางของคุณเอง
เปิดเผยข้อมูลพันธมิตร: ปุ่ม Agoda และ Trip.com เป็นลิงก์พันธมิตร อาจทำให้เราได้ค่าคอมมิชชันเมื่อคุณจอง โดยราคาที่คุณจ่ายไม่เพิ่ม และไม่เปลี่ยนสิ่งที่เราเขียน
คำถามที่พบบ่อย
มุมไบมีที่เที่ยวอะไรที่คนไทยมักไป
จากบทความไทยที่เราอ่าน (Sanook และ MGR ปี 2562) ได้แก่ Gateway of India โรงแรม Taj Mahal Palace ถ้ำเอเลแฟนต้า สถานี CSMT Dhobi Ghat วัด Siddhivinayak และถ้ำ Kanheri ส่วนรายละเอียดอื่นดูในหัวข้อด้านบน
Gateway of India เสียค่าเข้าไหม
ในแหล่งที่เราอ่านไม่พบค่าเข้าหรือเวลาเปิด ยังไม่ยืนยันกับ ASI ให้ถามที่หน้างาน
ไปถ้ำเอเลแฟนต้ายังไง ใช้เวลานานแค่ไหน
ขึ้นเรือจากท่าที่ Gateway of India ใช้เวลาราว 45-60 นาทีตามแหล่งที่อ่าน แล้วเดินขึ้นเนินต่ออีกราว 20 นาทีตาม Sanook ปี 2562 ค่าเรือและเวลาเรือสุดท้ายยังไม่ยืนยัน
ถ้ำเอเลแฟนต้าปิดวันไหน
วิกิพีเดียบอกว่าปิดวันจันทร์ เราไม่ได้ยืนยันกับ ASI ก่อนไปให้ตรวจอีกครั้ง
ควรขึ้นรถไฟ Local ไหม
ได้ถ้าเลี่ยงชั่วโมงเร่งด่วนและระวังเรื่องประตู Wikivoyage เตือนอันตรายของการห้อยตัว และแนะนำเลี่ยง 08.30-10.30 น. และ 17.30-20.30 น. ตามทิศทาง ตั๋วทัวริสต์ชั้นหนึ่ง 275 รูปีตาม Wikivoyage ที่ไม่ระบุปี
ไปมุมไบช่วงไหนดีที่สุด
เราไม่ตัดสินว่าดีที่สุด ข้อมูลที่มีคือมรสุมมิถุนายนถึงกันยายนที่ Wikivoyage บอกว่าเมืองน้ำท่วมได้ ส่วนอุณหภูมิของ Incredible India แสดงว่าธันวาคมถึงกุมภาพันธ์มีค่าต่ำสุดราว 13-14 องศา ช่วงนั้นจึงไม่ร้อนมากเมื่อเทียบกับเดือนอื่น
เที่ยวดาราวีได้ไหม ต้องระวังอะไร
มีทัวร์ที่พาเดินชมตามวิกิพีเดีย การเลือกผู้จัดที่ให้ประโยชน์คนในพื้นที่ ไม่ถ่ายภาพคนโดยไม่ขออนุญาต และไม่ถือว่าเป็นการชมสิ่งแปลก เป็นคำแนะนำของเราเอง ไม่ใช่กฎทางการ
มีเที่ยวบินตรงจากไทยไหม
ปี 2562 มี THAI Smile กรุงเทพฯ-มุมไบตามบทความ Sanook และ MGR ปัจจุบันยังไม่ยืนยัน ให้ตรวจกับสายการบิน
ต้องมีวีซ่าไหม
คนไทยต้องมีวีซ่า ทางที่คนใช้คืออีวีซ่าท่องเที่ยว ข้อมูลล่าสุดดูที่หน้าแรกอินเดีย ซึ่งเราตรวจ 17 ต.ค. 2569 และตรวจเว็บทางการอีกครั้งก่อนยื่น
แหล่งข้อมูลทางการและอ่านเพิ่มเติม
- Wikivoyage: Mumbai (ไม่ใช่แหล่งทางการ ข้อมูลผู้ใช้ รถไฟ Local เมโทร แท็กซี่ มรสุม ความปลอดภัย อ่านตรง 21 ต.ค. 2569 ส่วนที่ราคาบางรายการไม่ระบุปี)
- Wikipedia: Gateway of India (ไม่ใช่แหล่งทางการ ประวัติ ขนาด ท่าเรือ อ่านตรง 21 ต.ค. 2569)
- Wikipedia: Elephanta Caves (ไม่ใช่แหล่งทางการ มรดกโลก 1987 ถ้ำ เรือ วันปิด อ่านตรง 21 ต.ค. 2569)
- Wikipedia: Dharavi (ไม่ใช่แหล่งทางการ ขนาด ประชากร เศรษฐกิจ แผนพัฒนาใหม่ อ่านตรง 21 ต.ค. 2569)
- Incredible India: Mumbai (เว็บกระทรวงการท่องเที่ยวอินเดีย ไม่ระบุวันที่ในหน้า อุณหภูมิรายเดือน สนามบิน สถานีรถไฟ มรดกโลก 3 แห่ง อ่านผ่าน Chrome 21 ต.ค. 2569)
- Sanook Travel: มุมไบสำหรับคนชอบถ่ายรูป (บทความไทย ลง 21 พ.ย. 2562 ไม่ใช่แหล่งทางการ ไม่มีค่าเข้าและเวลาเปิด อ่านตรง 21 ต.ค. 2569)
- MGR Online: หลงรักมุมไบ (บทความไทย ลง 22 พ.ย. 2562 ไม่ใช่แหล่งทางการ อ่านตรง 21 ต.ค. 2569)
ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.





