ถ้ำเอราวัณ นาวัง บันได 621 ขั้น ถ้ำผาเจาะ เวลา เดินทาง

ถ้ำเอราวัณเป็นภาพที่คนจดจำหนองบัวลำภูได้มากที่สุด พระพุทธรูปปางมารวิชัยสีขาวนั่งอยู่ที่ปากถ้ำบนหน้าผาหินปูนที่ชาวบ้านเห็นเป็นรูปช้างหมอบ มองเห็นได้จากไกล แต่เมื่อไปหาข้อมูลจริงกลับพบว่าไม่มีหน้าทางการที่บอกค่าเข้า เวลาเปิด หรือจำนวนขั้นบันไดให้ชัด ข้อมูลที่หาได้ส่วนใหญ่มาจากข่าวท้องถิ่น บทความท่องเที่ยวของเอกชน และเว็บต่างประเทศที่ลงไว้หลายปีแล้ว หน้านี้จึงรวบรวมทุกตัวเลขที่เจอ บอกอายุและแหล่งของแต่ละตัว และแยกให้เห็นว่าอะไรยืนยันได้ อะไรยังไม่ได้

เราไม่ได้ไปที่ถ้ำด้วยตัวเอง ข้อมูลทั้งหมดมาจากหน้าเว็บที่อ่านเมื่อ 19 ต.ค. 2569 หน้านี้ครอบคลุมถ้ำเอราวัณ ถ้ำผาเจาะ อ่างเก็บน้ำห้วยผาวังซึ่งอยู่ในอำเภอนาวังเหมือนกัน และจุดอื่นในอำเภอที่วิกิพีเดียไทยลงไว้ ภาพรวมจังหวัดอยู่ในคู่มือเที่ยวหนองบัวลำภู ส่วนการวางเส้นทางข้ามอำเภออยู่ในหน้าเดินทางและแผนเที่ยว 1-2 วัน

ข้อมูลที่ตรวจแล้ว และสิ่งที่ยืนยันไม่ได้

ตรงไหนที่แหล่งข้อมูลพูดไม่ตรงกัน

จำนวนขั้นบันได

สองแหล่งไม่ขัดกัน 621 ขั้นเป็นตัวเลขที่ละเอียดกว่าและมาจากข่าวที่มีผู้จัดงานอ้างถึง เราใช้ 621 ขั้นเป็นตัวเลขหลัก แต่ข่าวลงเมื่อปี 2559 หากมีการต่อเติมหรือปรับบันไดหลังจากนั้นเราไม่เห็น ให้ถือเป็นประมาณ 600 ขั้นขึ้นไป

เวลาเปิดและค่าเข้า

แหล่งหนึ่งให้เวลา อีกแหล่งให้ค่าเข้าฟรี แต่ไม่มีแหล่งไหนให้ครบทั้งสองอย่างและทุกแหล่งไม่ใช่ทางการ ถ้ำนี้เป็นวัดที่ผู้คนไหว้พระอยู่จริง ไม่ใช่ถ้ำท่องเที่ยวแบบมีเคาน์เตอร์ตั๋ว เวลาที่เหมาะคือช่วงกลางวันตามเวลา TrueID เราจึงถือ 08:30-16:30 น. เป็นเวลาระมัดระวัง และถ้าจะเข้าเมื่อใกล้ปิดควรถามคนในพื้นที่ ส่วนเรื่องค่าเข้า ถ้ามีกล่องรับบริจาคหรือค่าบริการจอดรถ เราไม่มีข้อมูล

วันงานขึ้นเขาไหว้พระ

สองแหล่งต่างกันหนึ่งวัน เป็นเรื่องปกติของงานที่ยึดช่วงสงกรานต์และเลื่อนตามปี ต้องรอประกาศของ อบต.วังทอง หรือจังหวัดก่อนวางแผน

ชื่อซ้ำกับถ้ำของลำพูน

ถ้าค้นชื่อ Erawan Cave แล้วเจอเวลา 08:30-16:30 น. ที่ว่า "ฟรี" และทางเข้าลูกรัง 7 กม. นั่นคือถ้ำของลำพูน ไม่ใช่ถ้ำในหน้านี้ เราไม่ใช้ตัวเลขจากหน้านั้นเลย ชื่อ ถ้ำเอราวัณ ยังซ้ำกับอุทยานแห่งชาติเอราวัณของกาญจนบุรีด้วย ซึ่งเก็บค่าเข้าแพงกว่าและเป็นคนละแห่งกัน

ตำแหน่งอำเภอ

อำเภอนาวังตั้งเป็นกิ่งอำเภอเมื่อ 30 เมษายน 2537 โดยแยกจากอำเภอนากลาง (วิกิพีเดียอังกฤษ ตามที่คู่มือจังหวัดอ่านไว้) เว็บที่เขียนข้อมูลปี 2551 จึงอาจใช้การจัดอำเภอแบบเก่าหรือเขียนแบบกว้าง เราถือว่าเป็นนาวังตามสามแหล่งที่ตรงกัน

สิ่งที่จะเจอที่ถ้ำเอราวัณ

ถ้ำเอราวัณตั้งอยู่บนภูเขาหินปูนที่ชาวบ้านเรียกผาถ้ำช้าง เพราะมองจากไกลเหมือนช้างหมอบ ด้านหน้าเหมือนหน้าผากช้าง ส่วนยอดเขาเป็นหินแหลมเป็นกลุ่มเล็ก ๆ ตามที่ TripNiceDay บรรยาย (เว็บเอกชน) เส้นทางขึ้นเป็นบันไดคดเคี้ยวจากเชิงเขา ตามข่าวมติชนมีทั้งบันไดสวรรค์ที่ไต่ตามสันเขา และบันไดปูนที่ทำให้ขึ้นถ้ำได้ ที่เชิงบันไดมีรูปปั้นช้างเอราวัณสามเศียรตามที่เว็บ showcaves เล่า ส่วนวิกิพีเดียไทยบอกว่าวัดได้ชื่อมาจากรูปปั้นช้างนี้

ที่ปากถ้ำมีพระพุทธชัยศรีมหามุนีตรีโลกนาถ ปางมารวิชัย มองเห็นได้จากระยะไกล เมื่อเข้าไปข้างใน TrueID และมติชนบรรยายตรงกันว่าเป็นโถงกว้างที่มีหินงอกหินย้อย ถ้ำมีทางทะลุออกอีกด้านของภูเขาตามมติชน ส่วน showcaves ปี 2551 ลงว่ามีไฟฟ้าส่องภายในถ้ำ ซึ่งสอดคล้องกับภาพถ่ายบน Commons ที่เห็นไฟประดับและแสงลอดผ่านโพรงด้านบน

ตำนานที่ผูกกับถ้ำคือนางผมหอมและพญาช้างสาร ชาวบ้านเชื่อว่าถ้ำเป็นที่อยู่ ตามมติชน ก่อนจะมีชื่อว่าถ้ำเอราวัณ คนท้องถิ่นเรียกถ้ำช้าง TripNiceDay เล่าที่มาของวัดว่าพระครูปลัดฝั้น เปเรสโก (ชื่อสะกดตามเว็บนั้น เราไม่ได้ตรวจกับวัด) ชวนผู้ศรัทธามาช่วยกันสร้างเป็นวัด ซึ่งเรียกว่าวัดถ้ำช้าง ต่อมาเปลี่ยนเป็นวัดถ้ำเอราวัณ ข้อนี้ไม่มีแหล่งทางการยืนยัน

ข้อควรจำคือที่นี่เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของคนในพื้นที่ แต่งกายสุภาพ พูดเบา และอย่าถ่ายภาพพระสงฆ์โดยไม่ขอ เว็บ showcaves เปรียบว่าให้ทำตัวเหมือนไปโบสถ์ในประเทศตะวันตก ซึ่งเป็นคำเปรียบที่เข้าใจง่ายและตรงกับสถานะของวัดจริง

ทางไปถ้ำเอราวัณ

มติชนเล่าเส้นทางไว้ว่า ให้ใช้ทางหลวงหมายเลข 210 สายหนองบัวลำภู-เลย พอถึงทางแยกเข้าถ้ำข้างโรงเรียนบ้านผาวัง ให้เลี้ยวขวาเข้าหมู่บ้านผาอินทร์แปลง แล้วขับต่ออีกราว 2 กม. ถึงวัด ส่วนระยะทางจากตัวเมืองหนองบัวลำภูถึงตัวอำเภอนาวัง วิกิพีเดียไทยลง 44 กม. ซึ่งไม่ใช่ระยะถึงตัวถ้ำโดยตรง เรายังไม่พบแหล่งทางการที่ให้ระยะถึงถ้ำ จึงบอกว่าราว 45 ถึง 50 กม. จากตัวเมืองเป็นการประมาณของเราเอง ควรเปิดแผนที่ในวันเดินทาง

ผู้ที่มาจากอุดรธานีเป็นฐานต้องรวมระยะ ตัวเมืองอุดรธานีถึงตัวเมืองหนองบัวลำภู 46 กม. ตามวิกิพีเดียไทย แล้วต่อมาทางทิศไปเลยอีก 44 กม. ถึงนาวัง รวมกันราว 90 กม. ตามเลขที่เรานำมาบวกเอง ใช้เวลาไม่ต่ำกว่าชั่วโมงครึ่งแบบไม่รวมเวลาแวะ ส่วนรถโดยสารสายอุดรธานี-เลยผ่านทางหลวง 210 แต่เราไม่พบข้อมูลว่ามีจุดจอดที่ทางแยกเข้าถ้ำหรือไม่ ต้องถามคนขับ

ถ้ามาจากฝั่งเลย วิกิพีเดียไทยจัดให้อำเภอนาวังติดอำเภอนาด้วง จังหวัดเลย ทางด้านเหนือ ซึ่งอธิบายว่าทำไมแผนที่ท่องเที่ยวมักวางถ้ำเอราวัณไว้ใกล้เขตเลย แต่เราไม่พบตารางรถจากตัวเมืองเลยมาที่ทางแยกถ้ำ

ถ้ำผาเจาะ ถ้ำที่สองของนาวัง

ถ้ำผาเจาะอยู่ที่หมู่ 2 บ้านผาเจาะ ตำบลเทพคีรี อำเภอนาวัง ตามที่ TrueID ลงเมื่อ 14 ม.ค. 2564 ลักษณะเป็นถ้ำที่เกิดเองตามธรรมชาติในหน้าผา ขึ้นไปด้านบนได้ มองเห็นบ้านผาเจาะและตัวอำเภอนาวัง ที่ยอดมีพระพุทธรูปองค์ใหญ่ตั้งให้สักการะ บทความเล่าตำนานว่ายักษ์กุมภัณฑ์เตรียมสิ่งของใส่ตะกร้าไว้บรรจุพระธาตุพนม แต่พบยักษ์อีกตนที่ผาเจาะบอกว่าพระธาตุพนมสร้างเสร็จแล้ว จึงทิ้งตะกร้าไว้จนกลายเป็นผาเจาะ

ตัวเลขที่ TrueID ให้คือบันได 528 ขั้นถึงจุดชมวิว ใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมง และเปิด 05:00-18:00 น. ห่างตัวเมืองหนองบัวลำภูราว 40 กม. ตามทางหลวง 210 (สายอุดรธานี-นาวัง) พอถึงบ้านผาเจาะให้เลี้ยวซ้ายไปทางวัดพุทธบรรพต อีกราว 500 ม. บนยอดเป็นลานหินที่ไม่มีต้นไม้บังแดด บทความจึงแนะนำให้ขึ้นช่วงเช้า ข้อมูลทั้งหมดเป็นของเอกชนที่ลงเมื่อสามปีก่อน ไม่มีเวลาหรือค่าเข้าจากหน่วยงานทางการ และเวลา 05:00 น. เป็นเวลาที่ผู้เขียนระบุ เราไม่ทราบว่าวัดเปิดประตูตอนนั้นจริงหรือไม่

ข้อสังเกตของเราคือถ้ำผาเจาะ (ราว 40 กม.) อยู่ใกล้ตัวเมืองกว่าถ้ำเอราวัณ (ราว 44 ถึง 50 กม.) บนทางหลวงเส้นเดียวกัน จึงเที่ยวสองแห่งในวันเดียวได้ในทางทฤษฎี แต่เราไม่ทราบระยะห่างจริงระหว่างสองจุด และบันไดสองแห่งรวมกันเกือบ 1,150 ขั้น ถ้าไม่ชินกับการเดินขึ้นควรเลือกแห่งเดียว

อ่างเก็บน้ำห้วยผาวังและจุดอื่นในนาวัง

อ่างเก็บน้ำห้วยผาวังอยู่ในตำบลวังทอง อำเภอนาวัง ตามที่ TrueID เล่าว่าเป็นอ่างเก็บน้ำที่มีภูเขาล้อมรอบ มีดอกไม้ตามสันอ่าง บรรยากาศเงียบ และจุดเด่นคือดูพระอาทิตย์ตก บทความไม่ลงเวลาเปิดปิด ให้เข้าได้ตามเวลาของสถานที่ เราจึงไม่มีตัวเลข ส่วนอ่างเก็บน้ำห้วยผาวังกับถ้ำผาเจาะ วิกิพีเดียไทยจัดไว้ในรายการที่เที่ยวธรรมชาติของจังหวัดเหมือนกัน ในรายการเดียวกันยังมีผาสามยอดและถ้ำผาเวียงที่อำเภอนาวัง และวัดถ้ำผาเวียงอยู่ในรายชื่อสถานที่ทางศาสนา เราไม่พบรายละเอียดของทั้งสามแห่งพอจะเขียนเวลา ค่าเข้า หรือเส้นทาง จึงขอให้ถือเป็นรายการสำหรับค้นต่อ

อำเภอนาวังเป็นอำเภอที่เล็กที่สุดของจังหวัด ตามวิกิพีเดียไทย พื้นที่ราว 322.5 ตร.กม. ถ้ารวมทั้งอำเภอกับเขตเลยที่อยู่ติดกันเป็นทริปเดียว เราแนะนำให้ตรวจแผนที่ล่วงหน้า เพราะบ้านผาอินทร์แปลง ผาเจาะ และห้วยผาวังอยู่ในตำบลต่างกัน

ช่วงเวลาที่น่าไป

ถ้ำเอราวัณและถ้ำผาเจาะเป็นการเดินขึ้นบันไดกลางแจ้ง ช่วงที่เหมาะตามสภาพอากาศที่จังหวัดบันทึกไว้คือเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ ซึ่งวิกิพีเดียไทยแบ่งไว้เป็นฤดูหนาว (อุณหภูมิเฉลี่ย 11 ถึง 19 องศาเซลเซียสในช่วงที่หนาวที่สุดคือธันวาคมถึงมกราคม) เมษายนร้อนจัดและตรงกับงานขึ้นเขาไหว้พระที่คนแน่น ส่วนฤดูฝนช่วงสิงหาคมถึงกันยายนฝนมาก บันไดหินและบันไดปูนจะลื่น ข้อนี้เป็นข้อสังเกตของเรา ไม่ใช่ข้อมูลทางการ

คนท้องถิ่นขึ้นถ้ำเอราวัณเป็นพิธีในช่วงสงกรานต์ตามที่มติชนและวิกิพีเดียไทยเล่า ถ้าอยากเห็นบรรยากาศนั้นให้เผื่อรถติดบนทางหลวง 210 และที่จอดรถ แต่ถ้าอยากขึ้นแบบเงียบ ๆ ควรเลี่ยงวันที่ 11 ถึง 16 เมษายน

เคล็ดลับที่เป็นข้อเสนอของเรา

ข้อเสนอต่อไปนี้เป็นความเห็นของเรา ไม่ใช่ข้อมูลทางการ ขึ้นบันไดตอนเช้าเพราะแดดไม่ร้อนและเวลา 08:30 น. เป็นเวลาที่ TrueID ระบุ ใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดี พกน้ำอย่างน้อยหนึ่งลิตรต่อคน และเตรียมเงินสดเล็กน้อยเผื่อทำบุญหรือจอดรถ เพราะเราไม่ทราบว่ามีเครื่องชำระเงินอื่นหรือไม่ ส่วนเด็กเล็กและผู้สูงอายุ ให้ตัดสินใจจากแรงขาและเวลาที่มี เพราะ 621 ขั้นต้องเผื่อเวลาขึ้นและลงรวมกันราวชั่วโมงขึ้นไป ซึ่งเป็นการประมาณของเรา

ถ้ามาด้วยรถโดยสารจากอุดรธานี ควรถามคนขับล่วงหน้าว่าจอดที่ทางแยกถ้ำหรือไม่ และเตรียมหาวินมอเตอร์ไซค์หรือรถรับจ้างเข้าไปอีก 2 กม. เราไม่ทราบว่ามีบริการจริงหรือไม่ จึงไม่ควรพึ่งแผนนี้ถ้าไม่มีรถเอง

สิ่งที่ยังยืนยันไม่ได้

เที่ยวต่อในหนองบัวลำภู

ถ้ำเอราวัณและถ้ำผาเจาะอยู่ฝั่งตะวันตกของจังหวัด ถ้าจะต่อไปที่อื่น ให้ดูอุทยานภูเก้า-ภูพานคำ ซึ่งอยู่อีกทิศหนึ่งที่อำเภอโนนสัง วัดถ้ำกลองเพล หลวงปู่ขาว และตัวเมือง ที่ใกล้สถานีขนส่งและที่พัก วัดถ้ำสุวรรณคูหาและนากลาง ซึ่งอยู่ไกลกว่าและต้องใช้เวลาเต็มวัน และไปหนองบัวลำภูและแผนเที่ยว 1-3 วัน ที่รวมตารางรถทัวร์และระยะทางระหว่างอำเภอ ส่วนอุดรธานีที่เป็นประตูเข้าจังหวัดอยู่ในคู่มืออุดรธานี

คำถามที่พบบ่อย

ราคา ตารางเวลา และกฎการเข้าเมืองเปลี่ยนได้ ตัวเลขในหน้านี้เป็นค่าประมาณ ณ ปี 2569 (2026) โปรดยืนยันกับหน้าทางการหรือผู้ให้บริการก่อนจอง พบข้อมูลล้าสมัยหรือไม่? แจ้งเรา.